Mùa sen và văn hóa thưởng trà của người Hà thành

Cứ mỗi độ hè về, nam thanh nữ tú lại nô nức kéo nhau về các đầm sen Tây Hồ chụp ảnh. Cùng với việc trở thành điểm “check in”, sen Tây Hồ càng nổi tiếng hơn khi văn hoá thưởng trà sen tao nhã của người Hà thành cũng “sống” dậy…

Các thành viên trong gia đình nghệ nhân Nguyễn Thị Dần đều say mê ướp trà senCác thành viên trong gia đình nghệ nhân Nguyễn Thị Dần đều say mê ướp trà sen

Sen Tây Hồ và vẻ đẹp riêng của Hà Nội

Những nghệ nhân ướp trà sen Quảng Bá cho biết, từ khi sinh ra họ đã sống trong không gian bát ngát sen thơm, có những gia đình đã ba, bốn đời ướp chè sen. Lão nghệ nhân Nguyễn Thị Dần, năm nay 97 tuổi nói: “Từ khi sinh ra chúng tôi đã hít thở không khí trong lành thơm ngát của những đầm sen quanh làng. 15- 16 tuổi, tôi đã học các bà các chị đi bán hoa sen và tập tành ướp chè sen cho những người mua hoa từ những ngày đó”. Nghệ nhân Nguyễn Văn Xiêm kể: “Nhà tôi đã có ba đời làm nghề ướp chè sen và tới bây giờ, các con, các cháu tôi lại bắt đầu học nghề ướp chè sen”.

Loài sen quý Bách Diệp Tây Hồ đã có ở đây cỡ 200 năm. Cùng với sự xuất hiện của loài sen này thì nghề ướp chè cũng phát triển từ đó. Rất khác với các loài sen trồng ở khắp nơi, sen Tây Hồ thơm, đẹp và to hơn hẳn. Những bông sen đại đóa hàng trăm cánh bung nở, khoe sắc và tạo nên hương vị đặc trưng riêng cho đặc sản chè ướp sen Tây Hồ. Điều kỳ lạ nhất của loài sen quý này là chỉ đẹp, thơm và to khi trồng đúng trên nước Tây Hồ, ở vùng đất Quảng Bá, nếu mang sang nơi khác trồng sẽ giảm hẳn hương thơm và sắc hoa.

Chị Nguyễn Thanh Xuân, chủ đầm sen ở Tô Ngọc Vân, Tây Hồ cho biết: “Loài sen Bách Diệp - Tây Hồ đặc biệt lắm, các nghệ nhân ướp chè sen chỉ dùng hoa sen trồng trong đầm nhà, không dùng sen nơi khác. Ba năm trở lại đây, nước Tây Hồ bị ô nhiễm nặng, chúng tôi tìm mọi cách để cứu những đầm sen nhưng sen chỉ nở được một lượt, sau đó bị tàn lụi. Chúng tôi lấy giống sen Bách Diệp mang sang các đầm bên phía sông Hồng trồng hoặc mang vào các đầm ở Hà Tây, cách đây chừng 10km. Cây sen tuy tốt, hoa sen to nhưng sắc sen không đẹp và hương sen kém hẳn so với khi trồng tại nước Tây Hồ”.

Bí ẩn nghệ thuật ướp chè sen Tây Hồ

Qua lời kể của các nghệ nhân ướp chè sen Quảng An- Quảng Bá, Tây Hồ, trở về gần 200 năm trước cho đến giờ vẫn giữ nguyên những bí ẩn của nghệ thuật ướp chè sen Tây Hồ. Đó là không nằm ở kỹ thuật ướp, sao tẩm mà đâu đó trong cách làm, ta liên tưởng tới câu chuyện cổ Tấm- Cám với kiểu: trộn các thứ vào với nhau rồi lại mải miết sàng sẩy, nhặt sạch cái nào ra cái ấy: chè ra chè, gạo sen ra gạo sen để rồi lại trộn vào với nhau tới 6- 7 lần mới có được mẻ chè đượm hương sen thơm ngát. Sự cần mẫn, tỉ mẩn, nhanh tay nhanh mắt và khéo léo trong từng khâu làm sen, ướp chè đều mang dáng dấp sự tinh tế, thanh lịch của người Hà thành.

Nhưng điều kỳ lạ nhất của nghệ thuật ướp chè sen Tây Hồ lại ở những thứ kiêng kị… kỳ lạ. Ngoài việc phải làm đúng giờ, chọn đúng thời điểm hoa tỏa hương thơm nhất để vào chè, khi sao chè thì không được kĩ quá, chè bị khô, thì với hoa sen Bách Diệp phải tuân thủ những nguyên tắc đặc biệt: chè muốn thơm ngon đúng chất Hà thành phải chọn sen Bách Diệp, mà sen Bách Diệp phải trồng đúng trong nước Hồ Tây. Từ khi trồng sen nước đã phải thanh lọc, nếu nước ô nhiễm sen sẽ lụi tàn, tự cháy đen.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Xiêm vì muốn giữ sen trồng tại đầm Hồ Tây mà phải thau đầm thật sạch, kỳ công tới mức bơm nước giếng khoan để sen không bị nước ô nhiễm tác động. Còn chủ đầm Nguyễn Thanh Xuân khi thau đầm phải dùng phương pháp khoa học mới lọc bùn, với đầm nhỏ giữ cho nước ô nhiễm không thấm vào, chờ mưa xuống…

Trải qua hai cuộc chiến tranh và những thăng trầm của lịch sử người dân Quảng An - Quảng Bá đã chứng kiến những điều kỳ diệu: “Có những thời điểm Hà Nội bị ném bom, xe tăng, đạn, pháo kích quần thảo, nhưng lạ thay khi các làng bên cạnh đều bị thương tích, thì làng sen Tây Hồ vẫn yên bình và sen trong đầm vẫn rực rỡ ngát thơm”- nghệ nhân Nguyễn Thị Dần kể.

Sau này, khi những loại chè ướp hương liệu chiếm lĩnh thị trường, nghề ướp chè sen Bách Diệp của bà con Quảng Bá cũng bị thu hẹp lại, nhưng người Quảng Bá vẫn bám trụ lấy nghề, giữ lấy hồn cốt của một nét đẹp Hà thành, vượt mọi khó khăn để tồn tại và phát triển. Nhờ đó, nghệ thuật ướp trà sen Tây Hồ trở thành một dòng chảy riêng và là món đặc sản hiếm của Hà Nội mà ai mua được cũng đầy tự hào, thích thú.

Cùng với những biến chuyển của đời sống, từ khoảng năm 2006, những đầm sen Tây Hồ bỗng trở nên nổi tiếng trở lại khi các nhiếp ảnh gia, nam thanh nữ tú của Hà thành tìm đến, trở thành điểm đến thu hút giới trẻ. Cũng từ đây, nghề ướp chè sen Tây Hồ cũng nức tiếng hơn, ngày càng được người dân trong và ngoài nước yêu thích. Điều đó đã chứng minh sức sống mạnh mẽ của một nét đẹp văn hoá truyền thống Hà Thành luôn luôn tồn tại và phát triển dù cuộc sống có biến thiên, hiện đại đến thế nào đi chăng nữa…

THỤC NHI 

Cách cài đặt Bluezone giúp cảnh báo người nghi nhiễm Covid-19

Bluezone là ứng dụng giúp cảnh báo sớm cho người dùng nếu họ chẳng may từng tiếp xúc với những người bị nhiễm Covid-19.
Để nhận được các cảnh báo từ Bluezone, việc đầu tiên cần làm là tải về và cài đặt ứng dụng này.
Link tải Bluezone trên Android
Link tải Bluezone trên iOS
Sau khi cài đặt, người dùng cần cấp quyền cho ứng dụng Bluezone truy cập vào bộ nhớ và kết nối Bluetooth để nhận được cảnh báo từ ứng dụng.
Bạn đang đọc bài viết Mùa sen và văn hóa thưởng trà của người Hà thành tại chuyên mục Văn hóa - Văn nghệ của Báo phụ nữ thủ đô. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0243.9421865 hoặc gửi về hòm thư [email protected]

Tra cứu điểm thi tốt nghiệp THPT 2020

Phụ san Đời sống Gia đình - Báo Phụ nữ Thủ đô