Thay đổi mức đóng bảo hiểm xã hội: Vừa mừng vừa lo

PNTĐ-Từ 1/1/2016, mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ thay đổi theo hướng có lợi cho người lao động (LĐ) và đảm bảo cân đối cho quỹ BHXH trong lâu dài.
 
 Tuy nhiên, chỉ còn gần chục ngày nữa là tới thời điểm bắt đầu thực hiện cách tính BHXH theo quy định mới nhưng cả người LĐ lẫn doanh nghiệp (DN) vẫn còn rất lúng túng và đầy âu lo.
 
Từ năm 2016, BHXH cho người LĐ có cả lương và phụ cấp,
mức đóng sẽ tăng
 
Gia tăng quyền lợi cho người lao động
 
Theo quy định của Luật BHXH năm 2014, từ ngày 1/1/2016 mức đóng BHXH cho người LĐ sẽ không chỉ dựa vào mức lương ghi trong hợp đồng LĐ mà có cả thêm các khoản phụ cấp. Để thực hiện sự thay đổi này, sẽ có 2 mốc thời gian được đưa ra: từ 1/1/2016 đến hết năm 2017 đóng BHXH dựa trên mức lương và phụ cấp ghi trong hợp đồng; từ 1/1/2018 trở đi dựa trên mức lương, phụ cấp và nhiều khoản bổ sung khác ghi trong hợp đồng LĐ. Người LĐ sẽ đóng 8% và doanh nghiệp đóng 18%, chiếm 26% lương hàng tháng.
 
Theo đánh giá của ông Trần Đình Liêu - Trưởng ban Thu, BHXH Việt Nam, cách tính mức đóng mới dựa trên thu nhập thực lĩnh thay vì chỉ dựa vào mức lương ghi trên hợp đồng sẽ góp phần đảm bảo công bằng và gia tăng thêm quyền lợi cho người LĐ; đồng thời chấm dứt tồn tại lâu nay là chủ sử dụng LĐ chỉ ghi mức lương tối thiểu theo quy định để đóng BHXH cho người LĐ còn các khoản thu nhập khác thì được chia thành nhiều khoản phụ cấp để né đóng BHXH dẫn đến nghịch lý là nhiều khi thu nhập từ phụ cấp còn cao hơn cả lương khiến người LĐ chịu nhiều thiệt thòi khi về hưu.
 
Cách tính mức đóng BHXH theo quy định mới cũng hướng đến nguyên tắc công bằng là đóng bao nhiêu, hưởng bấy nhiêu; đóng càng cao thì lương hưu sau này hưởng càng nhiều. Như vậy, những người sau này về hưu sẽ nhận được mức lương cao hơn nhiều so với hiện nay.
 
Ở góc độ khác, cách tính mới cũng tạo ra sự bình ổn quỹ lương hưu. Hiện nay, độ tuổi trung bình nghỉ hưu của người Việt là khoảng 54,2 (bình quân 55,6 với nam và 52,6 đối với nữ), thấp hơn nhiều so với độ tuổi trung bình nghỉ hưu của các nước khác trên thế giới gần 6 năm khiến quỹ lương hưu đối mặt với nguy cơ mất cân đối.

Mừng nhiều nhưng lo cũng không ít
 
Trao đổi thêm về các biện pháp giám sát để đảm bảo DN thực hiện đúng quy định, không trốn đóng, nợ đọng BHXH gây thiệt thòi cho người LĐ như đã từng xảy ra trong thời gian vừa qua, đại diện cơ quan BHXH Việt Nam cho biết, theo quy định mới vừa được đưa vào Bộ luật Hình sự sửa đổi, hành vi trốn đóng BHXH có thể bị xử lý hình sự từ 2-7 năm tù.  
 
Tuy nhiên, làm thế nào để người LĐ vừa được gia tăng quyền lợi vừa đảm bảo thu nhập ổn định, không bị cắt giảm các khoản phụ cấp thì lại là vấn đề nan giải, các cơ quan quản lý nhà nước khó có thể can thiệp bởi đa phần phụ cấp, kể cả lương của một số loại hình LĐ phụ thuộc rất lớn vào “sức khỏe” của DN và thỏa thuận giữa người LĐ, chủ sử dụng LĐ.
 
Là Chủ tịch Hội đồng quản trị công ty May Hưng Yên – ngành nghề thâm dụng LĐ và chịu ảnh hưởng lớn khi thực hiện quy định mới, ông Nguyễn Xuân Dương dự tính, năm nay, công ty sẽ chi trả thêm 4% từ lợi nhuận để thực hiện đóng BHXH cho hàng ngàn LĐ theo cách tính mới. Con số 4% này có thể không lớn nhưng không chỉ có BHXH mà DN còn phải chi 3% mức lương để mua BHYT cho người LĐ, 2% cho phí công đoàn và 1% cho bảo hiểm thất nghiệp. Tổng cộng các khoản này đã lên đến 24%, xấp xỉ 1/4 tổng chi phí của cả doanh nghiệp. Chưa kể, từ đầu năm 2016 tới, các DN trong đó có may Hưng Yên thực hiện tăng lương tối thiểu cho người LĐ. Rất nhiều sức ép như vậy có thể khiến nhiều DN, nhất là những DN vừa và nhỏ rơi vào khó khăn và buộc phải tìm cách lách.
 
Khác với lương và một số ít khoản phụ cấp có mức cố định, còn đa phần phụ cấp mang tính biến động, phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động của DN. Hơn nữa, một số quy định trong luật còn chung chung nên DN có thể linh động trong thực hiện bằng cách cắt giảm các khoản phụ cấp không bắt buộc để bù vào chi phí phát sinh hoặc sẽ tăng các khoản phụ cấp không có trong luật như tiền thưởng, tiền ăn và giảm những khoản trợ cấp được tính để nộp BHXH.
 
Là người thụ hưởng chính sách, chị Nguyễn Ngọc Anh – công nhân một công ty điện tử tại KCN Mê Linh cũng phấn khởi khi quyền lợi hưu trí sau này của mình được gia tăng nhưng trước mắt, không chỉ DN lo mà cả người LĐ cũng trăn trở không kém. Với mức lương tối thiểu là 3,1 triệu đồng/tháng, mỗi tháng chị nộp BHXH và các khoản BH khác là 200.000 đồng.
 
Thế nhưng, từ 1/1/2016 tới, số tiền này sẽ tăng ít nhất là gấp rưỡi. “Phải tranh luận rất gay gắt, chúng tôi mới được tăng thêm vài trăm ngàn tiền lương tối thiểu mỗi tháng công nhân. Vậy mà, chưa kịp mừng đã phải chuyển một phần tăng lương này sang để đóng BHXH. Tuy nhiên, điều khiến chị Ngọc Anh lo lắng nữa là liệu có xảy ra tình trạng DN cắt giảm các khoản phụ cấp, hỗ trợ ngoài lương để lấy nguồn bù cho các chi phí tăng thêm.

Hạnh Lê - Hiếu Dũng
Bạn đang đọc bài viết Thay đổi mức đóng bảo hiểm xã hội: Vừa mừng vừa lo tại chuyên mục Tin tức của Báo phụ nữ thủ đô. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0243.9421865 hoặc gửi về hòm thư baophunuthudo@gmail.com