Nên xem lại việc tổ chức thi “2 trong 1”

PNTĐ-Theo GS.TSKH Nguyễn Xuân Hãn, việc chúng ta tổ chức kỳ thi “2 trong 1” là đi theo vết xe đổ của nhân loại và không phù hợp với khoa học lẫn thực tiễn.
 
Trong các số trước, báo Phụ nữ Thủ đô đã đưa tin về  những gian lận điểm thi THPT quốc gia 2018 xảy ra ở một số tỉnh, thành. Sau đó, Báo đã nhận được bài viết thể hiện quan điểm riêng của GS.TSKH Nguyễn Xuân Hãn, ĐH Quốc gia Hà Nội về vấn đề này, đề xuất giải pháp để minh bạch, bình đẳng trong thi cử cũng như niềm tin của người dân với giáo dục nước nhà. Xin giới thiệu bài viết cùng bạn đọc.
 
GS Nguyễn Xuân Hãn cho rằng không nên tiếp tục tổ chức kỳ thi THPT quốc gia

 
Không nên ghép 2 kỳ thi với 2 mục đích khác nhau
 
Vụ việc ở Hà Giang, Sơn La chỉ là hệ quả tất yếu khi ngành giáo dục cố ghép “2 kỳ thi” tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học (ĐH) làm một. Thực tế, mục đích kỳ tốt nghiệp THPT là đạt chuẩn, không hạn chế số lượng, trong khi mục đích kỳ tuyển sinh đại học là cạnh tranh, chỉ tiêu có hạn. Vì thế, không một đề thi nào có thể “gánh” được cả 2 mục tiêu và thước đo khác nhau.
 
Tôi ước tính, năm 2015, khi ngành giáo dục lần đầu tiên tổ chức kỳ thi “2 trong 1”, đề thi “khó” so với đề thi tốt nghiệp hàng năm đã làm cho khoảng 100.000 thí sinh (TS) bị trượt oan. Năm 2017, đề thi lại dễ tới mức “mưa điểm 10” khiến thí sinh “30 điểm/3 môn vẫn trượt đại học. Đây là phi lý không thể chấp nhận được. Năm 2018, đề thi lại khó tới mức một Giáo sư Toán nổi tiếng ở đại học cũng phải thừa nhận không thể làm nổi trong thời gian quy định. Và cũng trong kỳ thi này tình trạng gian lận thi cử ở Hà Giang, Sơn La đã bị phát giác gây “chấn động” trong xã hội. 
 
Không chỉ như vậy, kỳ thi “2 trong 1” ngay năm đầu tiên 2015 còn gây nhiều hệ lụy khác. Chúng ta vẫn còn nhớ cảnh cha con phải thuê xe cứu thương áp giải hồ sơ xét tuyển ĐH từ Hà Tĩnh ra Hà Nội; rồi cảnh phụ huynh, TS thức đêm canh nguyện vọng như canh chứng khoán, quay cuồng rút, nộp hồ sơ… Giáo sư Võ Tòng Xuân đã nhận định: “Một mùa tuyển sinh vô tiền khoáng hậu” 
 
4 năm qua, sau mỗi một kỳ thi, Bộ GD-ĐT lại vội vàng rút kinh nghiệm, nhưng dường như, càng sửa lại càng rối ren, luẩn quẩn, bế tắc.
 
Ý tưởng tổ chức kỳ thi “2 trong 1” được người Pháp làm cách đây 200 năm dưới thời hoàng đế Napoléon I. Theo cảnh báo của cố GS Bùi Trọng Liễu là một tai họa lớn cho nền giáo dục của nước Pháp ngày nay. Cách thi này xem nhẹ chất lượng nguồn nhân lực và vô tình còn “tước quyền” tự chủ trong vấn đề tuyển sinh của các trường đại học. Nhật Bản đã từng tiến hành việc gộp hai kỳ thi phổ thông và đại học nhưng sau đó đã thất bại nên họ đã tách hai kỳ thi kể từ năm 1989.
 
Ở châu Á, nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc cũng không thi “2 trong 1”. Mỹ cũng đã bỏ kỳ thi “2 trong 1”, và loại bỏ chương trình thi trắc nghiệm theo đề thi quốc gia thống nhất để xét tốt nghiệp và xét tuyển vào đại học, cao đẳng. (Báo Tiền Phong ngày 3/2/2010) .
 
Có thể thấy, việc chúng ta tổ chức kỳ thi “2 trong 1” là đi theo vết xe đổ của nhân loại và không phù hợp với khoa học lẫn thực tiễn. 
 
Làm gì để trả lại công bằng, nghiêm túc trong thi cử
 
Theo tôi, Bộ GD-ĐT đã sai lầm khi năm nay, đột ngột giao kỳ thi về cho địa phương - nơi mà các “quan hệ” rất nhằng nhịt. Tất nhiên, cũng có địa phương tổ chức kỳ thi nghiêm túc, nhưng, cũng có nơi không được như vậy. Chúng tôi đã từng đi trông thi ở một số địa phương và thấy rằng, đôi khi Sở GD-ĐT cũng phải chịu sức ép để làm sao con ông nọ, cháu bà kia vào được trường tốt. Chúng ta không nên trách PHHS cũng như HS, bởi, về tâm lý, ai cũng muốn con em mình vào được ĐH, lại là ĐH top đầu. Nếu có kẽ hở gian lận, thì họ sẽ thực hiện vì mục đích này. Pháp luật mà chỉ trông chờ vào sự tự giác, lương tâm của người dân là thất bại.
 
Bộ GD-ĐT lẽ ra phải lường trước các tình huống để đưa ra các quy định chặt chẽ, không tạo kẽ hở cho gian lận. Tôi không biết ai là người “có ý tưởng” đưa kỳ thi về địa phương trong khi trước đây, khâu tổ chức thi, chấm thi có rọc phách và quản lý điểm thi  được giao cho các trường ĐH.
 

 
Vậy giải pháp nào để xóa bỏ tận gốc gian lận thi cử?
 
Thứ nhất, không thể tiếp tục tổ chức kỳ thi “2 trong 1” mà cần tách kỳ thi ra làm hai. Kỳ thi tốt nghiệp THPT nên được tổ chức nhẹ nhàng tại trường ở địa phương, HS làm theo đề chung của Bộ hay Sở GD-ĐT; Thi tuyển sinh ĐH, về nguyên tắc phải giao trả lại cho các trường nhưng cần phải làm có lộ trình, tạm thời giữ hình thức thi “3 chung”.
 
Thực tế, từ thời GS Tạ Quang Bửu đã thực hiện rất hiệu quả nguyên tắc thi cử “3 chung” (chung đề, chung đợt và xử lý kết quả chung). Năm 2002 (chung đề, chung đợt thi) đã làm lợi cho xã hội 500 tỷ đồng tuy nhiên khâu xử lý kết quả chung và xét tuyển có vấn đề. Hồ sơ nộp mà không có người đến thi hay xét tuyển, tương tự như “xếp hàng gạch ”, hay còn gọi là “hồ sơ ảo”.
 
Chưa bàn đến việc bán hồ sơ lợi ai thiệt ai? Song điều tệ hại nhất của hồ sơ ảo làm nhiễu toàn bộ quá trình tuyển sinh, từ khi đi thi, đến xử lý chung, và xét tuyển “có thí sinh nộp đến 5, 6 hồ sơ mang tính cầu may”. Chỉ tính một đợt xét tuyển năm 2002 số lượng bán hồ sơ ảo thu được 17 tỷ 466 triệu đồng! (Báo Giáo Dục-Thời đại, ngày 25/7/2002). Vì thế, nay trở lại thi “3 chung” cần phải khắc phục được bất cập này. 
 
Thứ hai, tiến hành phân luồng học sinh mạnh mẽ từ THCS. Ở Trung Quốc vào năm 1996 chỉ có hơn 40% vào THPT, 60% là vào trường nghề. Ở ta, tỷ lệ học sinh đi học nghề còn quá ít. Hiện nước ta có 2,3 triệu sinh viên, song số cử nhân thất nghiệp tính đến nay là khoảng 220.000 người (lãng phí gần 25.000 tỷ đồng của Nhà nước và người dân bỏ ra đào tạo và học tập) nhiều em cất bằng cử nhân để đi làm công nhân hoặc trở lại học nghề. Đây là sự lãng phí lớn về nhân lực, tiền bạc, công sức của người học, gia đình, xã hội
 
Thứ ba, trách nhiệm tuyển sinh vừa qua do đặt chưa đúng người, đúng việc, ngược tư duy khoa học và sinh ra rối loạn. Người tài ở nước ta, xin khẳng định là không thiếu, có chăng là thiếu người biết dùng người tài.
 
GS.TSKH Nguyễn Xuân Hãn
ĐH Quốc gia Hà Nội
Bạn đang đọc bài viết Nên xem lại việc tổ chức thi “2 trong 1” tại chuyên mục Tin tức của Báo phụ nữ thủ đô. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0243.9421865 hoặc gửi về hòm thư baophunuthudo@gmail.com