Thuế và minh bạch kiểu Phần Lan

PNTĐ-Nếu bạn hỏi một người dân Phần Lan điều gì nổi bật và thu hút sự quan tâm của người dân nước này nhất vào những ngày đầu tháng 11. Câu trả lời tôi tin là: Thuế và thu nhập.
 
Tại Phần Lan, thuế và thu nhập luôn được công bố minh bạch

 
Hàng năm cứ vào ngày 1/11, Cục thuế Phần Lan công bố thu nhập và mức thuế của những người có đóng thuế (từ Tổng thống tới dân thường) năm trước trong cả nước và đầu tháng 12 người đóng thuế thừa sẽ được nhận lại số đóng thừa và những người đóng chưa đủ phải nộp thêm số còn thiếu.
 
Để làm được điều này vào đầu tháng 3 mỗi năm, cơ quan thuế các địa phương sẽ gửi thông báo các khoản thu nhập số thuế đã đóng cũng như số tiền thừa được nhận lại hay thiếu phải đóng thêm của năm trước cho tất cả cá nhân nộp thuế. Người nhận kiểm tra các số liệu và báo cáo lại cho cơ quan thuế những điều chỉnh (nếu có) chậm nhất vào cuối tháng 5. Phần lớn người đóng thuế được trả lại một số tiền thừa vì đa phần đều dự toán tổng thu nhập một năm của mình cao hơn và đóng thuế cao hơn một chút để cuối năm được nhận về một khoản dành mua sắm cho dịp Giáng sinh và năm mới. 
 
Thông tin được công khai trong bản công khai thu nhập và thuế hàng năm không chỉ có thu nhập từ lương, thu nhập từ nguồn khác (tài sản, cổ phiếu, vốn đầu tư hoặc các khoản lợi tức khác), mức thuế đóng mà cả danh tính, năm sinh, địa phương cư trú của người đóng thuế. Chỉ cần biết họ tên, địa phương đóng thuế của ai đó là có thể vào mạng để xem được thu nhập từ lương, tổng thu nhập và số thuế người đó đóng trong năm. Những năm trước đây, các CEO của những công ty nổi tiếng như Nokia, Fortum, Kone luôn dẫn đầu danh sách những người có thu nhập và đóng thuế cao nhất Phần Lan. Nhưng những năm gần đây các công ty nhỏ và vừa trong lĩnh vực IT, mobile games đã vươn lên chiếm lĩnh. 
 
Theo số liệu công bố hôm 1/11/2017 của Tổng cục Thuế quốc gia, trong top 10 người có thu nhập và đóng nhiều thuế nhất Phần Lan năm 2016 có 7 chàng trai trẻ của công ty Supercell - công ty sản xuất mobile games và hiện chỉ có 213 nhân viên. Tất cả họ đều còn rất trẻ (sinh từ 1973-1983). Dẫn đầu là Derome John Nicholas (sinh năm 1973) với thu nhập: 74.044.784€.
 
Người đứng thứ hai, Leppinen Lassi (sinh năm 1981) là người trẻ nhất trong số 10 người có thu nhập cao nhất với 70.350.414€. Còn người sáng lập đồng thời là giám đốc điều hàng của công ty, Paananen Ilkka Matias (sinh năm 1978) thì dẫn đầu cả nước về thu nhập từ lương với 46.634.395€. Mặc dù mới được thành lập năm 2010, song chỉ 3 năm sau Supercell đã được hãng SoftBank (Nhật) mua lại 51% cổ phần với giá 1,5 tỉ USD. Tiếp đó, tháng 6/2016 Supercell đã được Hãng Tencent của Trung Quốc mua lại 74% cổ phần (kể cả của hãng SoftBank) với 7,4 tỉ USD. Theo đánh giá của SoftBank, trị giá của Supercell hiện nay là 10,2 tỉ USD. Cho đến nay Supercell chỉ mới cho ra đời 4 trò chơi nổi tiếng là Hay Day, Clash of Clans, Boom Beach, và Clash Royale.
 
Có lẽ trên thế giới không có quốc gia nào minh bạch kiểu như vậy? Ở Xứ sở Ông Già Tuyết này nó đã chính thức được đưa vào Luật và thực hiện từ năm 1995.
 
Trong vốn từ sử dụng hàng ngày ở Phần Lan, có lẽ “Thuế” (vero) là một trong những từ thông dụng nhất. Bất cứ người nào (công dân Phần Lan cũng như nước ngoài) đi làm ở nước này nếu muốn được nhận lương đều phải có thẻ thuế và số tài khoản tín dụng để nộp cho nơi mình làm việc (trừ trường hợp làm chui). Để có được thẻ thuế, đương sự phải báo cho cơ quan thuế số tiền mình sẽ được nhận từ nơi trả cho mình để cơ quan này sẽ tính phần trăm thuế mình phải nộp từ số tiền đó.
 
Ngoài nguồn thu nhập chính ra, nếu người nào làm thêm việc phụ khác cũng phải khai báo để tính thêm thuế thu nhập phụ. Nếu không có thẻ thuế phụ này, nơi trả tiền sẽ giữ lại 60% số tiền được nhận từ việc làm thêm. Theo quy định hiện nay, ở Phần Lan chỉ những người có thu nhập dưới 9.000 euro/năm mới không phải đóng thuế. Vì thế những người thất nghiệp nếu được nhận trên mức đó cũng phải đóng thuế. 
 
Cũng như các nước Bắc Âu khác, Phần Lan là quốc gia nổi tiếng về minh bạch và ít tham nhũng nhất. Kể từ khi Tổ chức minh bạch Thế giới công bố báo cáo tham nhũng toàn cầu (năm 2003) đến nay, Phần Lan luôn nằm trong top 5 nước ít tham nhũng nhất. Trong vòng 6 năm trở lại đây vì có dính líu đến tham nhũng hoặc lợi dụng chức vụ gây ảnh hưởng mà 1 Thủ tướng, 3 Bộ trưởng của nước này đã phải từ chức.
 
 TS Võ Xuân Quế
(Từ Helsinki)
Bạn đang đọc bài viết Thuế và minh bạch kiểu Phần Lan tại chuyên mục Tin tức của Báo phụ nữ thủ đô. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0243.9421865 hoặc gửi về hòm thư baophunuthudo@gmail.com