Dịch giả Trần Minh Tâm: Người phụ nữ nhiều bất ngờ
PNTĐ-Chị là một người phụ nữ đặc biệt, người phụ nữ có trái tim nhạy cảm, tưởng như yếu mềm mà đầy bất ngờ vươn lên mạnh mẽ!
Chị là một người phụ nữ đặc biệt, người phụ nữ có trái tim nhạy cảm, tưởng như yếu mềm mà đầy bất ngờ vươn lên mạnh mẽ! Chính nghị lực đó đã tạo nên một dịch giả với thành công vang dội Trần Minh Tâm!
 |
| Nữ dịch giả Trần Minh Tâm |
Cách đây khoảng 2 tháng, dịch giả Minh Tâm bất ngờ điện thoại cho tôi. Tôi vừa a lô thì đầu máy bên kia chị bật khóc. Tôi hốt hoảng vừa động viên chị vừa lo lắng hỏi sao chị khóc? Chị lại bỗng cười, tiếng cười khanh khách rất trẻ trung của chị lẫn trong tiếng nấc của nước mắt:
- Chị khóc vì mừng thôi em! Chị vừa được Đại sứ quán Đan Mạch thông báo chị được nhận giải thưởng quốc tế vì cống hiến cho việc phổ biến truyện cổ Andersen! Chị quá mừng nên gọi điện ngay cho em! Chị muốn báo tin này cho em là người đầu tiên!
Tôi reo lên:
- Em chúc mừng chị nhé! Chị xứng đáng quá! Chị đã dành mấy chục năm để dịch truyện cổ Andersen mà!
Chị Minh Tâm vẫn vừa cười vừa khóc. Rồi chị nói với tôi giọng chậm rãi, từ tốn:
- Ừ. Nếu hơn 20 năm trước mà em không ra sức khuyên chị đừng chết thì chị chết rồi. Còn đâu chị Minh Tâm hôm nay được nhận giải thưởng này nữa… Chị biết ơn em lắm! Chị vẫn còn nhớ như in là dạo đó chị không có gì có thể tặng em, để cảm ơn em đã chia sẻ, động viên, an ủi chị vượt qua nỗi buồn to lớn ấy, chị đã tặng em một cuốn sách dịch. Cuốn sách dịch bởi một người mà chị đã tuột mất, cuốn “Bông hồng vàng” của Pautopxki… Sau em, chị sẽ báo tin vui này với nhà văn hóa Hữu Ngọc. Chính ông đã không chỉ khuyên chị bớt đau khổ đi, hãy đi học ngoại ngữ để mở ra một chân trời mới, mà ông còn trực tiếp dạy tiếng Anh cho chị…
Nghe chị Minh Tâm bộc bạch niềm vui sướng, tôi thực sự mừng cho chị. Dạo đó, chị đã tuột mất hạnh phúc gia đình vì người chồng mà chị hằng yêu quý sau bao năm đằng đẵng đi nước ngoài học lên cao hơn rồi khi về nước thì không còn trở về bên chị nữa. Chị sốc! Một nữ trí thức Hà Nội lại làm công việc văn chương như chị dễ có một tâm hồn nhạy cảm. Vì thế chị càng tổn thương nặng nề hơn (da mặt chị dạo đó bỗng sạm đen, sau này chị phải châm cứu, chạy chữa mãi). Nhưng sau đó, chị đã nghe lời động viên của nhà văn hóa Hữu Ngọc, đầu tư học tiếng Anh. Không ngờ người phụ nữ đã ngoại ngũ tuần mà dứt được ra khỏi niềm đau, thành công trong một đam mê nghề nghiệp mới: chị Minh Tâm trở thành dịch giả, chuyển ngữ chuyên nghiệp truyện của Andersen - nhà văn Đan Mạch được cả thế giới yêu thích. Tại Việt Nam chị Minh Tâm chính là người đóng vai trò sợi chỉ gắn kết, chuyển các tác phẩm văn học của Andersen đến với tuổi thơ của hàng triệu trẻ em Việt Nam qua nhiều thế hệ. Ngoài ra chị Minh Tâm còn tham gia Viện nghiên cứu của TW Hội Người cao tuổi VN. Chị đã từng đi nhiều nước, tham gia nhiều hội thảo quốc tế về vấn đề người cao tuổi.
Hơn 20 năm gắn bó với các tác phẩm văn học Andersen, nữ dịch giả Minh Tâm đã cho ra đời 1 tuyển tập bao gồm 88 truyện cổ tích thiếu nhi, xuất bản năm 2003. Sau đó, bộ sách được chị dịch bổ sung lên tới hơn 100 truyện, được tái bản tổng cộng đến 16 lần, năm 2018 tiếp tục có 1 ấn bản. Với tâm huyết của mình, thông qua các tác phẩm, dịch giả Minh Tâm đã và đang đưa thế giới cổ tích đầy màu sắc hấp dẫn của Andersen đến với trẻ em Việt Nam, truyền cảm hứng không chỉ trong lĩnh vực văn học mà còn trong các môn nghệ thuật hình ảnh, âm nhạc và kịch. Nhờ vậy, truyện cổ tích Andersen đã chắp cánh tuổi thơ của trẻ em Việt Nam.
Với những đóng góp to lớn đó, Ủy ban giải thưởng Hans Christian Andersen năm 2018 đã chọn chị - nữ dịch giả văn học thiếu nhi Trần Minh Tâm là 1 trong 3 tác giả được vinh danh (2 người khác là Tiến sĩ triết học Klaus Muller-Wille (Thụy Sĩ) với công trình nghiên cứu mang tính chất đột phá về mỹ học duy vật của đại văn hào Andersen và nhạc sỹ/ soạn giả nổi tiếng Sebastian (Đan Mạch) cho các phóng tác âm nhạc theo truyện Andersen).
Giải thưởng Hans Christian Andersen được trao tặng hàng năm nhằm tôn vinh những sứ giả văn học của đại văn hào người Đan Mạch trên toàn cầu, cũng như các thành tựu xuất sắc liên quan đến tác phẩm của ông. Các thành tựu được thể hiện dưới nhiều hình thức, từ sáng tạo nghệ thuật, cho tới các hoạt động từ thiện hay giáo dục. Kể từ năm 1996, Hội đồng Giải thưởng Hans Christian Andersen đã trao tặng giải thưởng cao quý này cho 44 tổ chức và cá nhân đến từ 12 quốc gia. Dịch giả Minh Tâm là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh.
Khi chuẩn bị lên đường đến Đan Mạch nhận giải thưởng, chị Minh Tâm vui vẻ khoe với tôi: "Chị nhiều tuổi rồi nên ban tổ chức còn cho chị được có người thân cùng đi em ạ!" (chị sinh năm 1941). Buổi lễ trao giải đã được tổ chức vào ngày 3/4/2018, tại chính quê hương Odense (Đan Mạch) của đại văn hào.
Thật không thể ngờ, niềm vui ngắn chẳng tày gang! Dịch giả Trần Minh Tâm sau khi nhận giải thưởng trở về nước, chị bị tai biến nhẹ. Vì lí do sức khỏe, chị không thể tham gia buổi ra mắt bản mới bộ truyện Andersen năm 2018. Thế rồi chị đột ngột qua đời lúc 1h30 ngày 17/5. Lễ viếng chị được tổ chức tại Nhà tang lễ Phùng Hưng vào trưa ngày 20/5.
Sự ra đi của nữ dịch giả Trần Minh Tâm khiến nhiều đồng nghiệp và độc giả thương tiếc. Chị Nguyễn Thúy Loan – Trưởng ban biên tập sách văn học NXB Kim Đồng, nơi xuất bản bộ sách Andersen trên trang facebook cá nhân có viết: “Vĩnh biệt dịch giả Trần Minh Tâm, người cộng sự yêu mến của nhà văn hóa Hữu Ngọc, người đã dành nhiều tâm huyết để tìm hiểu và dịch truyện cổ Andersen. Dịch giả Trần Minh Tâm sống và làm việc lặng lẽ. Còn nhiều dự định cùng ban biên tập, còn cuộc hẹn với các phóng viên, nhà báo dở dang…”.
Thật tiếc là chị Minh Tâm mất mà tôi không được biết để đến viếng chị và được chia biệt với một người phụ nữ đặc biệt, người phụ nữ có trái tim nhạy cảm, tưởng như yếu mềm mà đầy bất ngờ vươn lên mạnh mẽ! Chính nghị lực đó đã tạo nên một dịch giả với thành công vang dội Trần Minh Tâm! Bởi những nỗ lực của chị, bởi những cống hiến to lớn của chị cho các thế hệ thiếu niên, chị ra đi chắc chắn vẫn mỉm cười rạng rỡ như ít ngày trước đó chị đứng trên bục vinh quang nhận Giải thưởng toàn cầu tại Đan Mạch!
Với bài viết này, xin chị Minh Tâm cho em thắp một nén hương viếng muộn bằng tất cả tấm lòng yêu mến chị! Chị ơi!
Trần Thái Hòa
