Đến với bài thơ hay

Trong số các bài thơ được khơi nguồn cảm hứng từ tình cảm gia đình, bài thơ “Mẹ” của tác giả Trần Quốc Minh có lẽ được phổ biến rộng rãi nhất.

Mẹ

                     Trần Quốc Minh

Lặng rồi cả tiếng con ve
Con ve cũng mệt vì hè nắng oi
Nhà em vẫn tiếng ạ ời
Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru
Lời ru có gió mùa thu
Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
                                                  1972

LỜI BÌNH
Trong số các bài thơ được khơi nguồn cảm hứng từ tình cảm gia đình, bài thơ “Mẹ” của tác giả Trần Quốc Minh có lẽ được phổ biến rộng rãi nhất. Không chỉ bởi bài thơ được đưa vào chương trình dạy ở bậc tiểu học, các em học sinh thuộc nằm lòng mà cái chính là bài thơ dung dị đằm thắm đã nói lên tình yêu thương và sự chăm sóc chu đáo đến quên mình của người mẹ dành cho đứa con thơ.

Minh họa sưu tầmMinh họa sưu tầm

Theo chính tác giả tâm sự: "Bài thơ này ra đời trong hoàn cảnh: Ngày 16/4/1972, giặc Mỹ đánh phá ác liệt thành phố Hải Phòng. Tôi theo gia đình em gái - bác sĩ Trần Thị Hồng, sơ tán sang bệnh viện An Hải. Tôi nhớ rất rõ khi đó cô Hồng mới sinh cháu Nguyễn Đức Thiện (nay đã là doanh nhân thành đạt). Đêm ấy trời nóng, còi báo động, bom nổ rung trời, cháu Thiện khóc ngằn ngặt. Cô Hồng thương con, mắc võng vào hai thân cây, dùng chân đạp võng, tay quạt cho con. Cô quạt đến khi hai mẹ con thiếp đi thì cũng là lúc câu thơ đầu tiên hình thành trong đầu tôi: “Lặng rồi cả tiếng con ve/ Con ve cũng mệt vì hè nắng oi…”. Sáng ra, cô sang bệnh viện, tôi ở nhà cùng bố cháu Thiện. Tôi viết rất nhanh bài thơ “Ngọn gió của con”, sau này in SGK Tiếng Việt lớp 2 – tập 1 tôi đổi lại đầu đề là “Mẹ”. Bài thơ mở đầu là không gian trưa hè yên tĩnh và nóng bức: “Lặng rồi cả tiếng con ve/ Con ve cũng mệt vì hè nắng oi”, tác giả khéo dùng nghệ thuật đảo ngữ ngay từ câu thơ đầu nhằm thể hiện được cái nóng khắc nghiệt của trưa hè. Khi đó, tiếng ru của người mẹ cất lên hòa cùng nhịp võng đưa “Nhà em vẫn tiếng ạ ời/ Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru”. Mẹ hát ru con nay cũng như mọi ngày, âm thanh êm đềm đưa bé vào giấc ngủ say.

Hôm nào cũng như thế, từ “vẫn” trong câu thơ nói lên điều đó. Trong bài , hay nhất là những câu: “Lời ru có gió mùa thu/ Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về/ Những ngôi sao thức ngoài kia/ Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con”. Nghệ thuật ngắt nhịp lẻ sáng tạo 3/5 (ở câu 3) khác với lối ngắt nhịp chẵn thông thường của thơ lục bát, lối dùng điệp ngữ cuối và đầu ở các câu thơ 4 và 5 kết hợp với lối điệp ngắt quãng ở câu thơ 6 đã gợi tả sinh động: giữa không gian trưa hè oi bức ấy, vạn vật đều chìm đi trong tĩnh lặng, duy chỉ có lời ru của mẹ là vẫn thức đang lên bổng xuống trầm. Hình ảnh mẹ dường như lớn lao, kỳ vĩ hơn cả không gian kia. Tác giả rất tinh tế khi dùng ẩn dụ kép: gió mùa thu/ bàn tay mẹ gợi cho ta suy nghĩ mẹ không chỉ quạt mát con bằng đôi tay mà bằng tình thương dạt dào của lòng mẹ; mẹ không chỉ ru con bằng ngôn từ mà bằng tấm lòng yêu con vô bờ của mẹ. Sức mạnh của tình mẹ thiêng liêng song rất đỗi bình dị dồn cả trong lời hát ru dịu ngọt. Trên đôi tay mẹ quạt trở thành luồng “gió mùa thu” mát mẻ, xua đi cái nóng hè oi ả cho giấc ngủ của con được say nồng.

Có mấy ai trong chúng ta lại không lớn lên từ lời ru của bà, của mẹ? Vậy nên mỗi khi đi xa, ta nhớ tới mẹ, nhớ tới tâm hồn trong sáng và những cử chỉ dịu dàng, âu yếm mẹ dành trọn cho mình. “Có ai trên đời dịu dàng bằng mẹ” (Mẹ - Đoàn Thị Lam Luyến). Bền bỉ cùng thời gian và không gian chính là lòng mẹ yêu con. Có biết bao trưa hè như thế mẹ ngồi đưa võng quạt và ru cho con ngủ. Vậy nhưng mẹ chẳng hề kêu ca mệt mỏi lời nào, mỗi khi đêm về mẹ lại thức quạt và ru để giấc ngủ con được an lành: “Những ngôi sao thức ngoài kia/ Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con/ Đêm nay con ngủ giấc tròn/ Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”. Thủ pháp nghệ thuật nhân hoá “ngôi sao - thức" làm cho hình ảnh thơ trở nên lung linh kỳ ảo, đẹp lạ thường; cùng với phép so sánh “chẳng bằng mẹ” khiến cho ý thơ đã nâng tầm bà mẹ trở nên cao thượng, đẹp đẽ hơn cả những vì tinh tú, mẹ mãi bất tử trong lòng con. Cách nói ẩn dụ "giấc tròn" gợi tả giấc ngủ ngon lành, trọn vẹn, no đủ của đứa con. Hành trình cuộc đời con có mẹ “Đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con” (Chế Lan Viên), mẹ nâng bước con đi, là động lực cho con gặt hái những thành công để dâng hiến cho đời. Lòng mẹ thật bao la, tình mẹ thật rộng lớn...

Bài thơ khép lại nhưng dư âm của lời ru và tình mẹ đã và sẽ còn vang ngân mãi trong lòng bao thế hệ bạn đọc bởi “Tình yêu thương của người mẹ với con là nền tảng của mọi thứ tình cảm thiêng liêng trên đời. Ai được mẹ yêu thương chắc chắn người đó sẽ NÊN NGƯỜI”.

NGUYỄN THỊ THIỆN

Cách cài đặt Bluezone giúp cảnh báo người nghi nhiễm Covid-19

Bluezone là ứng dụng giúp cảnh báo sớm cho người dùng nếu họ chẳng may từng tiếp xúc với những người bị nhiễm Covid-19.
Để nhận được các cảnh báo từ Bluezone, việc đầu tiên cần làm là tải về và cài đặt ứng dụng này.
Link tải Bluezone trên Android
Link tải Bluezone trên iOS
Sau khi cài đặt, người dùng cần cấp quyền cho ứng dụng Bluezone truy cập vào bộ nhớ và kết nối Bluetooth để nhận được cảnh báo từ ứng dụng.
Bạn đang đọc bài viết Đến với bài thơ hay tại chuyên mục Phụ san Đời sống Gia đình của Báo phụ nữ thủ đô. Mọi thông tin góp ý và chia sẻ, xin vui lòng liên hệ SĐT: 0243.9421865 hoặc gửi về hòm thư [email protected]