Mùa lúa vàng Tây Bắc

Khác với các tỉnh đồng bằng với những cánh đồng mẫu lớn trải dài, ở các tỉnh vùng cao, ruộng nương bám theo những triền núi, từng thửa ruộng tầng tầng lớp lớp chồng xếp lên nhau được ví như những “bậc thang lên trời” vô cùng độc đáo, tạo nên một “đặc sản” riêng có của khu vực Tây Bắc Tổ quốc.

Điểm đến đẹp của mùa thu

Kế thừa kinh nghiệm cấy cầy của ông cha cùng với đôi bàn tay khéo léo, sự cần cù, chăm chỉ, những nhà nông ở vùng cao đã “đưa nước lên non”, biến những ngọn núi tưởng như chỉ có sỏi đá khô cằn thành những thửa ruộng bậc thang màu mỡ, cung cấp lúa nương – một trong những loại lương thực được xếp vào hàng đặc sản của nước ta. Tuy nhiên, khi mùa lúa chín, ruộng bậc thang không đơn thuần chỉ là nơi canh tác mà còn trở thành một sản phẩm du lịch rất độc đáo và thú vị, vừa có nét đẹp tự nhiên, nguyên sơ vừa là sản phẩm của bàn tay và những nỗ lực không ngừng của bà con đồng bào dân tộc.

Những thửa ruộng bậc thang nổi tiếng ở Mù Cang Chải.

Từ giữa tháng 9 đến cuối tháng 10, người dân ở các tỉnh Tây Bắc bước vào mùa gặt. Dưới tiết trời thu trong xanh, nắng vàng như rót mật hòa cùng “mùa vàng” no ấm của những bông lúa trĩu nặng, những thửa ruộng san sát, đều tăm tắp đến đỉnh núi. Cảnh sắc thiên nhiên của cả vùng núi non rộng lớn vào mùa lúa chín vừa hùng vĩ vừa nên thơ, lãng mạn. Thoảng trong không khí mát lành, trong veo của núi đồi giữa trời thu là mùi thơm của lúa mới, nụ cười hạnh phúc và hồn hậu của những nông dân hiền lành, chất phác. Cung đường Tây Bắc vốn hấp dẫn bởi những đường đèo nhỏ quanh co bám theo triền núi; một bên là thung lũng sâu, một bên là vách núi và những khu rừng già nguyên sơ. Sự hấp dẫn đó càng nhân lên gấp nhiều lần trong mùa lúa chín. Bỏ lại những xô bồ, ồn ã của phố thị, lạc mình giữa không gian núi rừng, hít hà không khí thu mát mẻ, trong lành quyện với mùi lúa chín thơm mát, du khách như được thả mình cảm nhận được sự thư thái, bình yên và khoáng đạt hiếm có. Vì thế, thời điểm này “xách ba lô lên” và đi Tây Bắc như một sự thôi thúc với những người yêu thích khám phá và sự “xê dịch”.

Ruộng bậc thang có nhiều khu vực miền núi của các tỉnh thành phía Bắc nhưng những thửa ruộng bậc thang đồ sộ, quy mô và rộng lớn nhất hiện nay thường tập trung tại các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang. Với hệ thống đường giao thông thuận lợi, phương tiện di chuyển nhiều, du khách từ Hà Nội và các tỉnh có thể di chuyển dễ dàng với thời gian từ 4-6 tiếng để chiêm ngưỡng kỳ quan thiên nhiên độc đáo mang đậm nét đẹp văn hóa nền văn minh lúa nước của dân tộc. Đặc biệt, du khách tùy vào sở thích, điều kiện sức khỏe, phương tiện di chuyển của mình có thể lựa chọn điểm tham quan, chiêm ngưỡng ruộng bậc thang. Các gia đình có con nhỏ và người cao tuổi có thể lựa chọn điểm du lịch nổi tiếng và tiện nghi là Sapa, Lào Cai; những bạn trẻ thích khám phá và ưa mạo hiểm có thể chọn điểm du lịch khác của tỉnh Lào Cai là Y Tý; những người muốn khám phá những điều mới lạ có thể chọn Mù Cang Chải, Tú Lệ của tỉnh Yên Bái…

Thời gian lúa chín rộ và thu hoạch thường từ giữa tháng 9 và kéo dài 2 tuần sau đó; một số điểm khác có thể kéo dài đến cuối tháng 10. Đây là thời điểm ruộng bậc thang đẹp nhất, lúa chín vàng ruộm và dày đặc; sau đó bà con thu hoạch, ruộng chỉ còn lại những gốc rạ. Một tour tham quan ruộng bậc thang thường từ 2-3 ngày, nên đi vào dịp cuối tuần là thích hợp nhất. Du khách có thể đăng ký đi theo tour của các công ty du lịch hoặc đi tự túc bằng cách đi xe khách đến các điểm du lịch rồi thuê xe vào các bản làng. Ngoài Sapa có hệ thống khách sạn được đầu tư lớn, các điểm còn lại cũng bước đầu có khách sạn lớn, khu nghỉ dưỡng tiện nghi nhưng không nhiều, đa phần du khách ở homestay, các nhà sàn, nhà nghỉ.

Tuy nhiên, dù điều kiện sinh hoạt, ăn ở có thiếu thốn nhưng nhiều năm nay, chưa lúc nào chương trình tham quan và khám phá ruộng bậc thang giảm sức “hot” và sự hấp dẫn với du khách. Không phải ngẫu nhiên, năm 2012, ruộng bậc thang đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di tích quốc gia. Còn tờ báo uy tín của thế giới là Telegraph lại bình chọn và công nhận những thửa ruộng bậc thang Tây Bắc ở vị trí thứ 6 trong top 10 cảnh quan đầy màu sắc rực rỡ của thế giới. Hay trang web Mother Nature đưa vẻ đẹp của ruộng bậc thang của Sapa vào danh sách 30 điểm đến được coi là đẹp nhất thế giới.

Những điểm nên đến để ngắm ruộng bậc thang

Có lẽ sự lựa chọn nhiều nhất của du khách để ngắm ruộng bậc thang là Sapa của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, khi lưu trú, du khách không nên ở thị trấn Sapa mà nên đến các bản như Tả Van, Tả Phìn, Hầu Thào, Sử Pán, Nậm Cang, Trung Chải... nơi có ruộng bậc thang đẹp bậc nhất. Tại các bản này sẽ không có những khách sạn tiện nghi, cao tầng mà dịch vụ cung cấp chính là homestay và các cơ sở lưu trú được thiết kế gần gũi với thiên nhiên, giữ nguyên nét đặc trưng của bản làng là nhà sàn. Nội thất bên trong được đầu tư hiện đại, tiện nghi. Tại các khu nghỉ này, chỉ cần đứng tại ban công hay mở cửa phòng, du khách đã thu vào tầm mắt mình những thảm lúa vàng óng, đẹp đẽ. Ngoài ra, du khách có thể kết hợp tham quan thêm các điểm đến khác tại thị trấn Sapa và chinh phục đỉnh Fansifan.

Mùa vàng tuyệt đẹp tại xã Tả Văn, thị trấn Sapa

Tại tỉnh Lào Cai, một điểm đến khác có tới hơn 3.000ha ruộng bậc thang. Đó là huyện Bát Xát với các xã có ruộng bậc thang đẹp là Y Tý, Sàng Ma Sáo, Dền Sáng, Ngải Thầu, A Lù. Cơ sở lưu trú ở Bát Xát chưa phong phú như Sapa nhưng bù lại, Y Tý vẫn giữ cho mình vẻ đẹp nguyên bản và sự yên bình hiếm có, khác hẳn với tốc độ phát triển nhanh, sự đông đúc, ồn ào, náo nhiệt của Sapa. Hơn nữa, cung đường núi dẫn đến Bát Xát cũng cheo leo, quanh co hơn Sapa nên đây là địa điểm phù hợp với những người trẻ, yêu thích trải nghiệm, khám phá. Ngoài ngắm lúa, đến Bát Xát, du khách có cơ hội trải nghiệm nét đẹp văn hóa trong cuộc sống của người dân nơi đây như chợ phiên, săn mây, thác nước…

Ngoài Lào Cai, Yên Bái là địa danh sở hữu những thửa ruộng bậc thang rất đẹp, trong đó điểm tập trung ruộng bậc thang đẹp và nổi tiếng nhất là thung lũng Lìm Mông, đồi Mâm Xôi, đồi Móng Ngựa, La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình, Lao Chải... nằm ở huyện Mù Căng Chải. Trước khi đến đây, du khách phải vượt đèo Khau Phạ - một trong 4 đỉnh đèo cao và dài nhất của miền Bắc. Ngoài ruộng bậc thang, ở Yên Bái, du khách được khám phá thung lũng Tú Lệ; trải nghiệm quy trình làm cốm Tú Lệ; thư giãn, tắm suối khoáng nóng.

Tỉnh Hà Giang cũng là điểm nên đến khi mùa lúa chín với các địa danh như: bản Luốc, Sán Sả Hồ, bản Phùng, Hồ Thầu, Nậm Ty và Thông Nguyên của huyện Hoàng Su Phì. Trong đó, bản Phùng và bản Luốc có những thửa ruộng bậc thang cao nhất Việt Nam, được mệnh danh “nấc thang lên trời”. Năm 2012, ruộng bậc thang ở đây đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Di tích Quốc gia.

Trong hành trình đến đây, du khách có thể khám phá những bản làng Đồng Văn, chinh phục đèo Mã Pì Lèng, du thuyền trên sông Nho Quế hay thăm dinh thự họ Vương...

NGUYỄN CAO CƯỜNG