Mẹ con tôi có phải trả nợ khoản vay của bố không?

Câu hỏi:
Khi còn sống, bố tôi có vay tiền của một người với tổng số tiền lên tới 65 triệu đồng (cả gốc và lãi) để chơi cá độ, lô đề, cờ bạc. Vừa qua, bố tôi bị bệnh và đột ngột qua đời (không có di chúc). Xin hỏi, mẹ con tôi có nghĩa vụ phải thanh toán số nợ trên của bố tôi không? Xin cảm ơn quý Báo!

Phạm Văn Hùng (Hoàng Mai, Hà Nội)

 Trả lời

Theo quy định tại Điều 463 và Điều 466 của Bộ luật Dân sự 2015, thì hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định. Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; Trường hợp vay không có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên cho vay có quyền yêu cầu trả tiền lãi với mức lãi suất theo quy định của Bộ luật này trên số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác. Trường hợp vay có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi như sau:

- Lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; trường hợp chậm trả thì còn phải trả lãi theo mức lãi suất theo quy định của Bộ luật này;

- Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Như vậy, nếu bố bạn vay số tiền trên là đúng thì bố bạn phải có trách nhiệm thanh toán cho ông T số tiền vay khi đến hạn và lãi suất theo quy định nêu trên.

Tuy nhiên, hiện nay bố bạn đã mất nên theo quy định tại Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015 quy định thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại như sau:

- Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

- Trường hợp di sản chưa được chia thì nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được người quản lý di sản thực hiện theo thỏa thuận của những người thừa kế trong phạm vi di sản do người chết để lại.

- Trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần tài sản mà mình đã nhận, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

Do vậy, sau khi bố bạn mất thì những người hưởng thừa kế sẽ có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do bố bạn để lại.

Ngoài ra, Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định trách nhiệm liên đới của vợ chồng đối với giao dịch do một bên thực hiện: “Vợ, chồng chịu trách nhiệm liên đới đối với giao dịch do một bên thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc giao dịch khác phù hợp với quy định về đại diện tại các điều 24, 25 và 26 của Luật này”. Do vậy, nếu việc vay tiền của bố bạn nhằm phục vụ cho lợi ích chung của gia đình, đáp ứng cho nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của gia đình khi còn sống thì mẹ bạn sẽ phải chịu trách nhiệm cùng bố bạn với khoản nợ đó.

Nếu bố bạn vay tiền riêng để phục vụ mục đích chơi cá độ, cờ bạc và lô đề, không phục vụ lợi ích chung, không nhằm đáp ứng cho nhu cầu sinh hoạt thiết yếu của gia đình thì mẹ bạn không phải chịu trách nhiệm, đây là trách nhiệm của riêng bố bạn (khoản 3 Điều 45 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ riêng về tài sản của vợ, chồng). Khi đó nghĩa vụ trả nợ của bố bạn để lại sẽ do những người được hưởng di sản thừa kế của bố bạn (nếu có) thực hiện. Còn nếu bố bạn không có tài sản gì để lại thì nghĩa vụ trên sẽ chấm dứt, gia đình bạn không có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ cho bố bạn nữa.

Luật sư: HỒNG HẢI