DẠY CON “TRẢ GIÁ GẦN”

Nói ra hơi buồn, cháu chỉ có hai “niềm đam mê” lớn: ăn và chơi. Ăn vặt suốt ngày không ngơi miệng. Rảnh ra lúc nào là dáo dác chạy xuống… lục tủ lạnh. Mẹ cưng cháu, đi chợ lần nào cũng mua đồ ăn vặt nhét đầy tủ: ổi, xoài, mía, cam bưởi, chè, bánh ngọt…

Nhà không có anh em, đống đồ ăn vặt ấy gần như mình cháu hưởng trọn, không phải thiếu thốn thứ gì. Đầy đủ tới mức thừa mứa nên sinh ra tật kén lựa: Bánh trái hoa quả hễ đồ mới, đồ ngon là chăm chăm ăn tới, bỏ lại các thứ đồ cũ hoặc kém ngon hơn, mặc kệ chúng có hư thối vì để lâu tới mức phải vứt đi. Trái xoài, trái cam cắt ra lỡ hơi chua một chút là ném xoạch, đi tìm trái khác! Không ít lần mẹ cháu kêu ca giáo huấn về thói quen ăn uống có thứ lớp, biết tiết kiệm nhưng mọi ngôn từ cứ như nước đổ đầu vịt: dạ dạ được bữa trước tới bữa sau lại đâu hoàn đấy.

Ảnh minh họa

Bực mình, tôi bảo vợ: Từ nay em mua đồ ăn vặt cho con không được mua kiểu “chất chồng”, đồ cũ chưa hết đã đi mua đồ mới. Mua lượt nào về phải ra điều kiện: Buộc nó ăn hết mới đi mua lượt khác!

- Nhưng em sợ nó không ăn được, phải nhịn thèm thì tội...

- Em cứ “tội” kiểu đó sẽ không bao giờ sửa được cái tật ăn uống kén cá chọn canh, hoang phí của con. Nó phải học “trả giá” cho hành vi xấu thì mới tỉnh ra!

Đúng thế thật, từ bữa vợ nghe tôi, nhất định không mua thêm đồ ăn vặt khi trong tủ lạnh vẫn còn mấy thứ hoa quả, bánh trái cũ bỏ chỏng chơ. Cu cậu quen thói cũ, “làm gan” không đụng tới tủ lạnh hai ngày. Sau đó (chắc thèm ăn vặt không chịu nổi nên) lại lò dò… mở tủ. Lần này thì cũ cũng ăn, dở cũng ăn, ăn tới kì sạch tủ không một tiếng chê khen! Chứng kiến hành vi ăn uống chưa từng có của con trai, vợ tôi khoái chí mủm mỉm cười…

Sang chuyện chơi, con tôi cũng mang cái bệnh chung của đa số thanh thiếu niên thời đại là… nghiện smartphone. Cầm điện thoại thông minh lên chủ yếu để chơi game, chát chít và vài trò vô bổ khác hơn là làm chuyện hữu ích. Vậy nhưng cháu say mê đến độ có thể “ôm” điện thoại, dán mắt vào màn hình suốt ngày đêm bỏ ngủ bỏ ăn nếu không bị nhắc nhở, cấm ngăn. Ngày nào điện thoại hư hoặc vì lí do gì đó không được chơi, cháu cứ lững đững vào ra, bộ dạng thảm hại trông như đứa… mất hồn! Nắm được cái thóp “mê điện thoại” ấy, tôi bàn với vợ ra điều kiện cho cu cậu: Hễ ngày nào học hành tử tế, công việc nhà chỉn chu thì giờ giải trí được cầm điện thoại mà chơi, nhược bằng học hành “trây nhớt”, lười nhác việc nhà là lập tức bị “cấm vận” điện thoại! Hay thật, từ ngày có cái lệnh ấy mọi sự lập tức “có chuyển biến”.

Ảnh minh họa

Trước đây, giáo huấn rát họng khô cổ kiểu nào cháu cũng chỉ nhúc nhích được vài ba bữa rồi lại tái diễn thói quen… trầy trật, bảo cửa trước chui cửa sau. Vậy nhưng giờ chỉ cần nghe phải trả giá bằng lệnh cấm chơi điện thoại cháu đã lập tức “sửa mình” ngay, tiến bộ thấy rõ!

Tuổi thiếu niên đa phần đầu óc còn non nên khó tiếp nhận những vấn đề, khái niệm “tầm xa” (kiểu như sự nghiệp tương lai hoặc phẩm giá con người…) mà cha mẹ hay đem truyền đạt. Đánh mất tương lai, đánh mất phẩm giá đương nhiên là “cái giá lớn” mà các em phải trả nếu không nỗ lực phấn đấu ngay từ hôm nay. Vấn đề ở chỗ dù gì từ đây tới đó vẫn còn một khoảng thời gian tương đối xa, chính vậy nên nó hơi trừu tượng, khó hình dung đối với các em. Theo tôi muốn đạt hiệu quả giáo dục cao, song song với việc giảng giải về những cái giá phải trả “tầm xa”, ta nên kết hợp dạy con “trả giá gần”. Những cái giá cụ thể, sát sườn tận dụng chính niềm đam mê hoặc sở thích của các em…

Y NGUYÊN