Trăm năm duyên kiếp Đảng và thơ!

Bác Hồ và nhà thơ Tố Hữu thăm đồng bào Cao Bằng năm 1961. (Ảnh tư liệu)

Người chiến sĩ cộng sản “truyền lửa” cho phong trào cách mạng

Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh ngày 4/10/1920. Ông là tác giả của những vần thơ “đỏ lửa” cách mạng: Từ ấy, Việt Bắc, Hoan hô chiến sĩ Điện Biên… Ông đồng thời cũng là một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Trong hai cuộc trường kỳ kháng chiến, ông luôn có mặt ở nhiều chiến tuyến như một chiến sĩ xung phong.

Sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo tại Thừa Thiên - Huế, Tố Hữu sớm thấu hiểu nỗi đau của một dân tộc lầm than dưới gót giày thực dân. Những năm tháng thiếu niên học trường Quốc học Huế, ông lại được tiếp xúc với tri thức phương Tây và lý tưởng cộng sản qua sách báo. Đến với cách mạng từ năm 16 tuổi, chỉ 2 năm sau Tố Hữu đã gia nhập vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tháng 4/1939, ông bị địch bắt, tra tấn dã man và đày đi nhiều nhà lao như: Lao Bảo, Buôn Ma Thuột, Quy Nhơn, ngục Đắk Lay (Kon Tum)... Ngục tù của thực dân đế quốc đã không khuất phục nổi ý chí cách mạng và niềm tin tất thắng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi Tố Hữu. Ông cùng đồng đội “biến nhà tù đế quốc thành trường học Cộng sản”; nêu cao khí phách người cộng sản, kiên quyết đấu tranh chống tội ác của nhà tù thực dân; luôn sẵn sàng che chở, giúp đỡ đồng chí của mình.

Tại chương trình truyền hình trực tiếp “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ” trên VTV1 Đài truyền hình Việt Nam kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Tố Hữu tối 4/10, ông Võ Ái Dân – cựu tù Côn Đảo 1964-1975 kể lại, ông và nhiều anh em trong tù trưởng thành, vượt qua những đòn roi tra tấn, đày đọa dã man của kẻ địch cũng chính bởi tinh thần trong thơ Tố Hữu.

“Có lúc bị giam trong chuồng cọp, ngồi không được mà nằm không xong, tôi ngủ mê man, mơ thấy mình ra đầu hàng. Chợt tôi bừng tỉnh dậy, lập tức nghĩ mình phải củng cố lại tinh thần. Và lúc đó những vần thơ của Tố Hữu hiển hiện trong đầu: “Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu/ Dấn thân vô là phải chịu tù đầy/ Là gươm kề cổ súng kề tai/ Là thân sống chỉ còn một nửa” – ông Dân nhớ lại.

Và những vần thơ đi cùng lịch sử đất nước

Là người lãnh đạo ưu tú trên mặt trận tư tưởng văn hóa, nhà thơ Tố Hữu là tấm gương mẫu mực thực hiện xuất sắc quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy”. Ở Tố Hữu có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ, giữa lý tưởng trong trái tim và những câu thơ trên đầu bút.

Các tác phẩm của nhà thơ Tố Hữu không chỉ là những bài ca cách mạng, phản ánh chân thực các giai đoạn lịch sử, hừng hực tính chiến đấu; có tính tư tưởng cao, mà còn có sức động viên, lôi cuốn rộng rãi các tầng lớp nhân dân trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước như: Từ ấy, Gió lộng, Ra trận, Máu và Hoa, Một tiếng đờn, Ta với ta...

Trong thơ ông, người đọc còn thấy sự giản dị, gần gũi, lại rất tinh tế, sâu sắc với lối tu từ và nghệ thuật diễn đạt phong phú, độc đáo, có sức truyền cảm lớn; đồng thời cũng cảm nhận được tâm hồn, nghị lực, phẩm cách người Việt Nam qua hình ảnh những thiếu niên hồn nhiên và dũng cảm như Lượm; tấm lòng bao dung, độ lượng và chở che của các Mẹ Việt Nam Anh hùng trên mọi nẻo đường Tổ quốc trong Bầm ơi, Bà Bủ, Bà mẹ Việt Bắc, Mẹ Tơm, Mẹ Suốt, Bà má Hậu Giang...

Không ai viết thơ về Đảng, về lãnh tụ thiết tha như Tố Hữu. Tiếng thơ ấy được chắt lọc từ sâu thẳm con tim hướng về nguồn cội, về Đảng và Bác kính yêu. Giáo sư Hà Minh Đức - nguyên Viện trưởng viện Văn học Việt Nam nhận định rằng: “Tố Hữu đã cắm được những mốc sáng tạo thi ca trên những tượng đài chiến thắng của dân tộc”.

Với Tố Hữu, một đời chỉ giản dị gói vào mấy dòng chữ: “Suốt đời, tôi phấn đấu vì sự nghiệp độc lập dân tộc và lý tưởng cộng sản. Cùng với hoạt động cách mạng, tôi làm thơ, cũng vì sự nghiệp cách mạng. Đối với tôi “Trăm năm duyên kiếp Đảng và thơ”.

HẢI YẾN