Làm từ thiện không phải “một miếng giữa làng”

Hình ảnh Thủy Tiên cứu trợ tại Quảng Bình ngày 19.10 (Ảnh: NSCC)

Không lạ với những hoạt động từ thiện của Thủy Tiên trong nhiều năm nay, nhưng chỉ nhìn vào con số thôi, dư luận đã sửng sốt kinh ngạc trước những gì mà cô làm được. Càng kinh ngạc hơn, khi lũ lụt miền Trung năm nay đến khá bất ngờ khiến hàng chục người chết và mất tích. Đặc biệt là vụ lở đất kinh hoàng chôn vùi ngôi nhà của một trạm kiểm lâm cùng đoàn cứu hộ và vụ lở đất ở Quảng Trị vùi lấp 22 cán bộ, chiến sĩ.

Thủy Tiên đã huy động được hàng chục tỷ đồng, chứng tỏ cô đã "thao thức" với đồng bào ngay từ những bản tin dự báo thời tiết đầu tiên. Càng cảm động hơn khi cô vội vã lên xuồng xông vào tận rốn lũ, nhanh đến mức chồng cô, Công Vinh còn ngỡ ngàng khi vợ đi từ thiện mà chưa kịp… “báo cáo”.

Vậy mà cộng đồng mạng đã phản ứng ra sao? Bên cạnh những lời khen ngợi, tung hô, có không ít "anh hùng bàn phím" bắt đầu bàn tán, moi móc, so đo đủ thứ về những gì Thủy Tiên đang làm. Ta có thể thông cảm phần nào với thắc mắc của ca sĩ Jimmii Nguyễn khi đòi hỏi: "Tôi chỉ muốn được Thủy Tiên chia sẻ làm cách nào tự một mình ra Huế, đến cả chồng còn không biết. Cô tự mua đồ và phát quà cho dân mà không cần đến danh sách ai là nạn nhân, và làm sao tránh tình trạng lợi dụng có hộ cho người trà trộn xin hai, ba lần? Vài ba trăm người đã là rối loạn, huống hồ vài ba ngàn người. Nói nghe rất dễ nhưng khi làm không phải dễ như nghe".

Băn khoăn này của nam ca sỹ cũng là dễ hiểu, nhưng ai cũng thấy anh nghi ngờ cách làm của Thủy Tiên không hiệu quả. Ngay cả khi đi vào rốn lũ không quản tính mạng mình để phát quà từ thiện, Thủy Tiên cũng gặp nhiều phản ứng trái chiều. Họ thắc mắc là sao mấy chục tỷ lại chỉ phát có thùng mì? Biếu 20 triệu cho một hộ khó khăn thì bị kêu cho nhiều vậy?

Trước khi quyết định kêu gọi ủng hộ, Thủy Tiên cũng đã lường trước áp lực này, nhưng cô chấp nhận đối mặt để có thể cứu trợ nhanh cho đồng bào nhất. Cực chẳng đã, Thủy Tiên cũng phải giải thích khi lên xuồng, đi vào những nơi khó khăn nguy hiểm khiến xuồng có lúc suýt lật, tưởng “không thể về được nữa rồi”. Tùy vào gia cảnh của từng gia đình, Thủy Tiên sẽ giúp đỡ nhiều hay ít. Có gia đình khóc nhòe cả nước mắt vì đói, bữa ăn bữa nhịn, 20 triệu tặng họ cô thấy vẫn còn quá ít…

Lâu nay, những người đi làm từ thiện luôn chịu áp lực rất lớn, không chỉ là chuyện xoay xở để có tiền giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, mà còn phải chịu búa rìu của dư luận. Từ thiện ít thì chê là "bủn xỉn", từ thiện nhiều thì kêu là khoe của, đánh bóng tên tuổi. Rồi cách đi đứng, hành xử khi trao quà, cách chi tiêu trong cuộc sống riêng... nhất cử nhất động đều bị soi mói, giống như thể từ thiện là trách nhiệm đương nhiên của người đó, và người đó phải làm hoàn hảo đến từng centimet để thiên hạ nhìn vào. Xem ra, làm từ thiện không chỉ phải thỏa mãn những người có hoàn cảnh khó khăn mà còn phải thỏa mãn cả một đám đông trông vào.

Còn nhớ, trước đây, Thủy Tiên kêu gọi giúp đỡ bà con miền Tây chống hạn mặn nhưng cũng bị phân bì không làm thiện nguyện ở Nghệ An - quê nhà Công Vinh. Thái độ đứng ngoài cuộc khiến cho một bộ phận trong dư luận thích đem câu chuyện từ thiện ra để đàm tiếu. Việc làm từ thiện của các cá nhân như Thủy Tiên đơn giản là xuất phát từ cái tâm, nhân danh cái Tâm của mình. Vì vậy, đó không phải là một chính sách kinh tế xã hội mà có thể đảm bảo công bằng, liên tục, rộng khắp.

Nói nôm na, làm từ thiện cũng không phải là chia thịt lợn giữa làng mà phải đảm bảo công bằng tuyệt đối để quan trên trông xuống, người ta trông vào. Thậm chí làm từ thiện như Thủy Tiên cũng không thể đòi hỏi những thứ thuộc về bài toán kinh tế vĩ mô như "trao cần câu chứ không trao cá". Cá cũng tốt mà cần câu càng tốt hơn, “cá” lại rất cần trong lúc cấp bách.

Những ngày này, nhìn các nghệ sĩ liên tục kêu gọi ủng hộ miền Trung, sẵn sàng đi vào các vùng bão lũ, chịu nhiều thiệt hại để cứu trợ người dân khẩn cấp, chắc chắn ai cũng thấy ấm lòng. Có thể người ít, người nhiều, nhưng việc làm của họ ở góc độ nào cũng đáng được ngợi khen và cảm ơn. Họ giúp cuộc sống ấm áp hơn và tốt đẹp hơn. Nếu ta chưa làm được như họ, hãy cảm ơn họ là đủ!

MỸ NGUYỄN