Tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới: Khát vọng sánh vai các cường quốc năm châu
(PNTĐ) - Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, trong đó, khát vọng về một quốc gia độc lập, tự do, và phát triển hùng cường luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt. Đặc biệt, tư tưởng của Người về sự nghiệp đổi mới và mục tiêu đưa đất nước “sánh vai với các cường quốc năm châu” vẫn vẹn nguyên giá trị, soi sáng con đường phát triển của Việt Nam đương đại.
Đổi mới: Phải lấy “ích nước lợi dân” làm đầu
Tư tưởng đổi mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại giành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng, cho đất nước và cho dân tộc đã sớm hình thành kể từ ngày Người ra đi tìm đường cứu nước. Ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành lên con tàu Amiral Latouche Tréville, từ Bến cảng Nhà Rồng, thành phố Sài Gòn đi Marseille (Pháp) với ý chí mãnh liệt và hoài bão sẽ tìm được con đường cứu nước, giải phóng nhân dân khỏi ách nô lệ của thực dân, đế quốc. Bấy giờ, Người đã đi tìm một hướng đi mới, phương pháp tiếp cận mới trong con đường cứu nước: Đi về phương Tây để tiếp thu những trào lưu tư tưởng mới, từ thực tế khảo nghiệm của những cuộc cách mạng điển hình trên thế giới, trong phong trào cách mạng của giai cấp vô sản… Cuộc đổi mới đầu tiên của Người đã có ý nghĩa quyết định vận mệnh của đất nước, của dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc sau này.
Khi trở về nước lãnh đạo cách mạng, Người tiếp tục đổi mới và hoàn thiện các đường lối, sách lược cách mạng, từ phương thức lãnh đạo đến tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng. Từ tư tưởng đổi mới đó, Người đã dẫn dắt toàn Đảng, toàn dân đấu tranh giành độc lập dân tộc, tiến hành sự nghiệp kháng chiến và đánh bại các cuộc chiến tranh xâm lược giữ vững độc lập chủ quyền.
Xuyên suốt tư tưởng đổi mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh là chân lý “ích nước lợi dân”. Với Người: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”; “Chân lý là cái gì có lợi cho Tổ quốc, cho nhân dân. Cái gì trái với lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân tức là không phải chân lý… Tư tưởng này đòi hỏi mọi chính sách, hành động phải xuất phát từ lợi ích thiết thân của nhân dân, không ngừng cải tiến, đổi mới để phục vụ mục tiêu đó.
Từ chân lý đổi mới đó, trong quá trình dẫn dắt cách mạng đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước, Người luôn đặt quyền lợi của nhân dân, lợi ích của đất nước lên đầu. Với tư tưởng “lấy dân làm gốc”, Người chỉ rõ, mọi hoạt động của Đảng, Nhà nước phải xuất phát từ nguyện vọng, lợi ích chính đáng của nhân dân; phải tôn trọng và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, vì nhân dân phục vụ. Người yêu cầu mỗi tổ chức Đảng và từng cán bộ, đảng viên phải gần dân, lắng nghe dân, thấu hiểu dân để đề ra chủ trương, chính sách đúng đắn, hợp lòng dân; từ đó tổ chức, lãnh đạo, động viên nhân dân thực hiện.
Đổi mới là bản chất của cách mạng, của phát triển
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đổi mới là bản chất của cách mạng, của phát triển. Điều này được thể hiện rõ trong các tác phẩm cũng như những bài viết, bài nói của Người trong quá trình hoạt động cách mạng. Tiêu biểu, trong tác phẩm “Đường Kách mệnh” (1917), tư tưởng đổi mới đã được Người đề cập. Theo đó, Người chỉ rõ: “Cách mệnh là phá cái cũ đổi ra cái mới, phá cái xấu đổi ra cái tốt”. Nói về công cuộc tái thiết đất nước sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thắng lợi, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Đó là cuộc chiến đấu chống lại những cái gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi.
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đổi mới không phải chỉ biết cái mới, là phủ định sạch trơn cái cũ; mà chính là sự kế thừa và phát triển. Người cho rằng, cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ, cái gì cũ mà không xấu nhưng phiền phức thì phải sửa đổi cho hợp lý, cái gì cũ mà tốt thì phát triển thêm, cái gì mới mà hay thì phải làm.
Điều đó được Người nhắc lại trong các bài nói, bài viết của mình như: “Sửa đổi lối làm việc” (1947), “Đời sống mới” (1947), “Dân vận” (1949). Đặc biệt trong bản “Di chúc” thiêng liêng (1965 - 1969) để lại cho toàn Đảng, toàn dân trước lúc Người đi xa
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, đổi mới là sự nghiệp lâu dài, phức tạp, gian khổ, phải kiên định, kiên quyết, kiên trì, lựa chọn những bước đi thích hợp. Người luôn căn dặn: Thắng đế quốc, phong kiến là tương đối dễ, thắng bần cùng, lạc hậu còn khó hơn nhiều; đấu tranh xóa bỏ cái cũ, xây dựng cái mới là công việc cực kỳ to lớn, nặng nề, phức tạp và khó khăn. Do vậy phải có kế hoạch tỉ mỉ, chuẩn bị chu đáo, thực hiện chắc chắn.
Đồng thời, sự nghiệp đổi mới không chỉ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước mà còn là của nhân dân. Nhân dân chính là sức mạnh của công cuộc đổi mới. Hồ Chí Minh luôn căn dặn: “Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân”. Và để giành thắng lợi “cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục nhân dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của nhân dân; phải kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại…
Hiện thực khát vọng sánh vai các cường quốc năm châu
Khát vọng “sánh vai với các cường quốc năm châu” được Chủ tịch Hồ Chí Minh ấp ủ từ rất sớm. Một trong những lời căn dặn nổi tiếng nhất của Người được ghi trong “Thư gửi các học sinh” nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (tháng 9/1945): “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”.
Ý nghĩa của khát vọng này nói lên mục tiêu phát triển quốc gia của Người. Đây không chỉ là lời động viên thế hệ trẻ, mà còn là tầm nhìn chiến lược về vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. “Sánh vai” không có nghĩa là chạy đua vũ trang hay bành trướng quyền lực, mà là đạt được sự phát triển ngang tầm về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật, để có đủ thực lực bảo vệ độc lập, tự chủ và đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp chung của nhân loại. Khát vọng này bắt nguồn sâu xa từ chủ nghĩa yêu nước nồng nàn và ý chí tự lực, tự cường của dân tộc Việt Nam, là kim chỉ nam cho mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam độc lập, tự cường, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Về tầm nhìn chiến lược: Chủ tịch Hồ Chí Minh hiểu rằng độc lập dân tộc phải gắn liền với sự phát triển cường thịnh của đất nước. Một dân tộc yếu kém về mọi mặt sẽ khó giữ được độc lập lâu dài.
Về vai trò của giáo dục và thế hệ trẻ: Người nhấn mạnh vai trò to lớn của việc học tập, tiếp thu khoa học kỹ thuật tiên tiến của thế giới. Thế hệ trẻ được kỳ vọng sẽ là lực lượng quyết định để hiện thực hóa khát vọng này.
Về động lực cho toàn dân tộc: Khát vọng này đã trở thành nguồn cảm hứng và động lực to lớn, thôi thúc nhiều thế hệ người Việt Nam nỗ lực phấn đấu, hy sinh trong các cuộc kháng chiến và công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Ngày nay, khát vọng “sánh vai các cường quốc năm châu” vẫn tiếp tục được Đảng và nhân dân Việt Nam hiện thực hóa thông qua các quyết sách lớn, nỗ lực hội nhập quốc tế sâu rộng và mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường vào năm 2045. Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, công cuộc đổi mới ở Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, đưa đất nước ra khỏi tình trạng kém phát triển, không ngừng nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Đảng khẳng định mục tiêu phát triển đến giữa thế kỷ XXI là đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, hiện thực hóa ước nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Từ lời dạy của Bác năm xưa, tinh thần “đổi mới, sáng tạo, tăng tốc, bứt phá” đang được lan tỏa mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế đến khoa học công nghệ, nhằm đưa đất nước vươn mình phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng. Khát vọng “sánh vai với các cường quốc năm châu” đã trở thành mục tiêu hành động chung của toàn dân tộc Việt Nam.
Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, bắt đầu từ Đại hội VI (1986) đến Đại hội XIV (2026) vừa tròn 40 năm.
Sau 40 năm thực hiện đường lối Đổi mới (1986-2026), Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội, đối ngoại và quốc phòng-an ninh, khẳng định tầm vóc và vị thế mới trên trường quốc tế. Từ một quốc gia nghèo nàn, chịu nhiều hậu quả chiến tranh, Việt Nam đã vươn lên trở thành một nền kinh tế năng động hàng đầu châu Á. Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay. Đây là niềm tự hào, là động lực, nguồn lực quan trọng, là niềm tin để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vượt qua mọi khó khăn, thách thức, tiếp tục vững bước trên con đường đổi mới toàn diện, đồng bộ; phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Chúng ta đã đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế đã thúc đẩy kinh tế tăng trưởng từng bước vững chắc và ngày càng được cải thiện, quy mô kinh tế ngày càng mở rộng. Năm 2024, GDP của Việt Nam tính theo giá hiện hành ước đạt 11.511,9 nghìn tỉ đồng, tương đương 476,3 tỉ USD, dự báo đứng thứ 33 thế giới; GDP (tính theo PPP) đạt khoảng 1.559 tỉ USD, xếp thứ 3 khu vực Đông Nam Á, thứ 25 thế giới; GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành ước đạt 114 triệu đồng/người, tương đương 4.700 USD, tăng 377 USD so với năm 2023. Việc thực hiện chủ trương phát triển kinh tế nhanh và bền vững, ba đột phá chiến lược và các mô hình, phương thức phát triển kinh tế mới đạt nhiều kết quả tích cực. Phát triển nền kinh tế độc lập tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng đạt những thành tựu nhất định.
Trong đối ngoại, Việt Nam đã nâng tầm vị thế, chủ động kiến tạo. Chúng ta đã mở rộng quan hệ, thiết lập quan hệ ngoại giao với 193 quốc gia và vùng lãnh thổ, có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 37 nước. Việt Nam là thành viên tích cực và có trách nhiệm của gần 70 tổ chức khu vực và quốc tế quan trọng như ASEAN, APEC, WTO, Liên hợp quốc...
Những thành công trong đối ngoại đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước.
