Phát huy tinh thần trách nhiệm, có tầm nhìn và tư duy đổi mới vì sự phát triển của Thủ đô và cả nước
Kỳ 3: Hà Nội trước yêu cầu đi đầu trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước
(PNTĐ) - Trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, Hà Nội được xác định phải đi đầu, dẫn dắt vùng và cả nước bằng tầm nhìn dài hạn, thể chế phù hợp và tinh thần hành động quyết liệt.
Sứ mệnh dẫn dắt của Thủ đô trong tầm nhìn chiến lược quốc gia
Ngày 10/1, Tổng Bí thư Tô Lâm cùng lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Quốc hội, các Ban bộ ngành Trung ương, Thường trực Thành uỷ các thành phố trực thuộc Trung ương đã làm việc với Ban Thường vụ Thành uỷ Hà Nội về đề xuất xây dựng Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm gắn với hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển, dự kiến mô hình phát triển kinh tế xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đánh giá kết quả thời gian qua, Tổng Bí thư ghi nhận và đánh giá cao những thành tựu phát triển toàn diện của Hà Nội, thể hiện qua các chỉ tiêu, con số cụ thể mà thành phố đã báo cáo. Đặc biệt, Tổng Bí thư nhấn mạnh sự chuyển biến rõ nét trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của thành phố, với việc siết chặt kỷ cương, kỷ luật, đề cao trách nhiệm cá nhân, làm rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả; từng bước khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong quản trị và thực thi công việc.
Tổng Bí thư đánh giá cao tinh thần khẩn trương, quyết liệt của Hà Nội trong xử lý các vấn đề bức xúc kéo dài của Thủ đô, từ giao thông, môi trường, rác thải đến giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án hạ tầng đô thị, hạ tầng giao thông kết nối. Những chuyển biến này đang góp phần hình thành phương thức lãnh đạo, điều hành kỷ cương và hiệu quả thực chất, tạo niềm tin và sự ủng hộ của người dân.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng thẳng thắn chỉ rõ, tiềm năng của Thủ đô vẫn còn rất lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng. Các tồn tại về giao thông, môi trường, hiệu quả sử dụng nguồn lực, chất lượng bộ máy vẫn là những thách thức trực tiếp đối với năng lực quản trị đô thị và tổ chức thực thi. Vì vậy, những cách làm đã có chuyển biến cần tiếp tục được đẩy mạnh, nâng tầm, chuyển hóa thành các kết quả cụ thể, có thể đo lường, kiểm chứng, đóng góp thiết thực vào việc thực hiện các mục tiêu lớn trong thời gian tới.
Tổng Bí thư đặc biệt đánh giá cao việc Hà Nội chủ động đề xuất xây dựng quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, gắn với hoàn thiện thể chế, giải quyết các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực để tạo mô hình tăng trưởng mới. Quy hoạch phải được cụ thể hóa bằng thực tiễn, có tầm nhìn 10 năm, 50 năm, 100 năm, thậm chí xa hơn, để người dân và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước nhận diện rõ định hướng phát triển, cùng đồng hành và đầu tư. Quy hoạch cần tránh tư duy ngắn hạn, làm rồi lại phá bỏ, gây lãng phí nguồn lực.
Cùng với phát triển, Tổng Bí thư lưu ý Hà Nội phải có trách nhiệm bảo tồn các giá trị di sản, lịch sử, văn hóa của Thủ đô; phát triển theo mô hình đa trung tâm, tổ chức không gian đô thị khoa học, kết nối hiệu quả, khắc phục các bất cập về ngập úng, hạ tầng giao thông. Thực tiễn phát triển sinh động của Hà Nội sẽ là căn cứ quan trọng để Trung ương hoàn thiện các Nghị quyết lớn, đồng thời là kinh nghiệm cho các địa phương khác học tập.
Về định hướng phát triển kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh Hà Nội cần đi đầu trong đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm - nền móng cho phát triển dài hạn
Một trong những nội dung trọng tâm được các lãnh đạo Trung ương nhấn mạnh là việc xây dựng Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, hướng tới 100 năm. Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng quy hoạch Hà Nội phải được đặt trong tổng thể quy hoạch quốc gia, bảo đảm vai trò trung tâm, kết nối và dẫn dắt vùng Thủ đô cũng như các vùng kinh tế trọng điểm khác.
Tổng Bí thư cơ bản thống nhất với định hướng tổng thể quy hoạch Thủ đô tầm nhìn trăm năm mà Hà Nội đã đề xuất, đánh giá đây là bản quy hoạch nhanh, mới, sáng tạo. Đặc biệt, Tổng Bí thư đánh giá cao việc chuyển từ mô hình quy hoạch 5 vùng, 5 trục không gian, 5 khu vực đô thị và đô thị vệ tinh sang mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; đồng thời yêu cầu tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp để tiếp tục hoàn thiện.
Để thực hiện được mục tiêu này, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ bảy yêu cầu quan trọng đối với quy hoạch Thủ đô:
Thứ nhất, quy hoạch Thủ đô phải đặt Hà Nội trong tổng thể chiến lược phát triển của đất nước, gắn chặt với quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng. Hà Nội không thể phát triển bằng cách tập trung, hút hết nguồn lực, mà phải đóng vai trò trung tâm dẫn dắt, lan tỏa và điều phối phát triển. Định hướng phát triển của Hà Nội phải vừa bám sát quy hoạch tổng thể quốc gia, vừa có khả năng dẫn dắt tư duy phát triển chung của đất nước.
Thứ hai, quy hoạch Thủ đô phải lấy con người làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống làm thước đo cao nhất. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là các chỉ số tăng trưởng, mà là xây dựng một Hà Nội đáng sống, nơi người dân được thụ hưởng môi trường trong lành, không gian văn hóa - dịch vụ chất lượng cao, an sinh xã hội vững chắc; nơi mọi người cảm thấy tự hào, gắn bó và có cơ hội phát triển toàn diện. Những vấn đề về ô nhiễm, rác thải, ùn tắc giao thông, ngập úng… cần được nhìn nhận như hệ quả của phát triển thiếu đồng bộ và hạn chế trong quản trị, để từ đó có giải pháp căn cơ.
Thứ ba, phát triển Hà Nội phải hài hòa giữa hiện đại và truyền thống, giữa mở rộng và bảo tồn. Thủ đô cần trở thành một Thành phố hiện đại, hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa và bản sắc riêng có, dựa trên các di sản và nguồn lực văn hóa đặc thù, không thể sao chép.
Thứ tư, quy hoạch Thủ đô phải đi trước một bước, có tầm nhìn xa và không gian phát triển mở, tính đến các xu hướng lớn của thế giới như chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo, biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống. Quy hoạch không chỉ phục vụ hiện tại mà phải đủ sức định hướng cho các thế hệ tương lai, tránh những điều chỉnh ngắn hạn gây tốn kém và khó khăn trong thực thi.
Thứ năm, Hà Nội cần được quy hoạch trở thành trung tâm sáng tạo, tri thức và đổi mới công nghệ của cả nước. Quy hoạch phải gắn với phát triển khoa học - công nghệ, giáo dục chất lượng cao, các không gian sáng tạo, công nghiệp văn hóa; thu hút đội ngũ chuyên gia, nhân tài trong nước và quốc tế, để Hà Nội thực sự là nơi hội tụ tinh hoa trí tuệ và khởi nguồn các giá trị mới.
Thứ sáu, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn xã hội phải là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quy hoạch Thủ đô. Quy hoạch phải gắn chặt với thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; bảo đảm an ninh con người, an ninh mạng, an ninh môi trường và ổn định chính trị - xã hội, xây dựng Thủ đô an toàn, văn minh, không có “khoảng trống” trong quản trị.
Thứ bảy, quá trình xây dựng quy hoạch cần được thực hiện một cách khoa học, dân chủ, công khai, minh bạch; lắng nghe ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, cũng như sự tham gia của người dân. Đồng thời, phải kiên định, dứt khoát, không để quy hoạch bị chi phối bởi lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm hay tư duy nhiệm kỳ; bảo đảm quỹ đất cho phúc lợi công cộng, không gian sinh hoạt cộng đồng, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, phục vụ lâu dài cho nhân dân.
Hoàn thiện thể chế, phân quyền mạnh mẽ để Hà Nội bứt phá
Cùng với quy hoạch, vấn đề hoàn thiện thể chế và cơ chế đặc thù cho Hà Nội được các lãnh đạo Trung ương tập trung thảo luận. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, để Hà Nội phát triển xứng tầm, cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo điều kiện để Thủ đô phát huy tốt hơn tiềm năng và lợi thế.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, việc xây dựng và hoàn thiện thể chế cho Hà Nội cần bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng quy định của pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.
Ở góc độ lập pháp, Chủ tịch Quốc hội lưu ý Hà Nội cần quan tâm đồng bộ giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, xã hội, xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Đây là nền tảng quan trọng để Thủ đô phát triển bền vững, giữ vững vai trò trung tâm của cả nước.
Ở góc độ Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong phân cấp, phân quyền, theo hướng giao quyền chủ động hơn cho Hà Nội đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát.
Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, trong đó có mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, Thủ tướng nhấn mạnh tăng trưởng phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng sống của người dân và phát triển bền vững.
Về phía Thành phố, lãnh đạo Hà Nội khẳng định quyết tâm đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Hà Nội xác định rõ trách nhiệm đi đầu, tổ chức thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Trung ương, đưa các định hướng lớn vào thực tiễn phát triển của Thủ đô.
Tiếp thu các ý kiến toàn diện, tâm huyết, quý báu của Tổng Bí thư và các đồng chí lãnh đạo chủ chốt, ý kiến phát biểu tại hội nghị cùng những chủ trương, nghị quyết chiến lược của Trung ương, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng sắp tới, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Hà Nội sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp, đồng thời cam kết sử dụng hiệu quả quyền hạn được giao, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý và điều hành. Thành ủy Hà Nội sẽ tiếp thu nghiêm túc, đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm có hiệu quả, ra kết quả cụ thể như đồng chí Tổng Bí thư đã chỉ đạo.
Những yêu cầu và định hướng được đặt ra cho Hà Nội cho thấy trách nhiệm đặc biệt lớn lao của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đi đầu không chỉ là mục tiêu, mà là đòi hỏi tất yếu xuất phát từ vị thế, vai trò và tiềm lực của Hà Nội trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Trách nhiệm ấy đòi hỏi Thủ đô phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị và tổ chức thực hiện, bảo đảm mọi chủ trương lớn của Trung ương được cụ thể hóa bằng những kết quả rõ ràng, bền vững.
Với quy hoạch tầm nhìn dài hạn, cơ chế phù hợp và sự cam kết hành động của cả hệ thống chính trị, Hà Nội được kỳ vọng sẽ phát huy vai trò tiên phong, không chỉ tạo động lực tăng trưởng cho vùng và cả nước, mà còn góp phần định hình những chuẩn mực mới về phát triển đô thị, quản trị hiện đại và phát triển bền vững. Việc Hà Nội thực hiện tốt sứ mệnh đi đầu sẽ là thước đo quan trọng cho năng lực hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới, đồng thời khẳng định vị thế của Thủ đô trong tiến trình xây dựng và phát triển quốc gia.
"Đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp"
Chiều 15/1, Hội nghị của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội với lãnh đạo các tỉnh thành vùng thủ đô (Hải Phòng, Ninh Bình, Hưng Yên, Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh) về Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đã được tổ chức.
Trước đó, Đảng ủy UBND TP Hà Nội đã có tờ trình đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch này được xây dựng trên cơ sở rà soát, tích hợp, lồng ghép Quy hoạch thủ đô Hà Nội và Điều chỉnh quy hoạch chung thủ đô Hà Nội.
Bí thư Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc cho biết hiện Hà Nội đã thông qua hai nhóm việc gồm quy hoạch và thể chế. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên mới, về thể chế, theo Bí thư Hà Nội, Luật Thủ đô sửa đổi năm 2024 chưa đủ tầm vóc, thể chế để quyết định những vấn đề lớn cho Hà Nội trong thời gian tới.
"Ngoài ra, hai quy hoạch của Hà Nội được phê duyệt năm 2024 cũng chưa phát huy được những lợi thế và khả năng của Hà Nội, đặc biệt là vấn đề kết nối vùng của Hà Nội với các tỉnh thành vùng thủ đô.
Ví dụ trước đây quy hoạch xác định phát triển 5 vùng đô thị, 5 vùng không gian, 5 đô thị vệ tinh. Nhưng trong định hướng hiện tại, chúng tôi muốn quy hoạch thủ đô theo hướng "đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp", khác so với quy hoạch đã được phê duyệt trước đây" - Bí thư Hà Nội nói.
Tại hội nghị, Hà Nội đã trình chiếu tổng quan nội dung tờ trình đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể thủ đô với tầm nhìn 100 năm cho các đại biểu xem và đóng góp ý kiến. Cụ thể, Hà Nội đề xuất quy hoạch 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực; Hà Nội cũng hướng tới trở thành đô thị toàn cầu - nơi văn hóa, công nghệ, con người hội tụ để kiến tạo tương lai phát triển bền vững.
Theo đó, quy hoạch đề xuất tầm nhìn quy hoạch, chuyển từ tầm nhìn 2065 sang nghiên cứu định hướng chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn. Xây dựng các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030, 2035, 2045, 2050, 2065, 2085, 2100, hướng tới thủ đô "văn hóa - bản sắc - sáng tạo". Đồng thời phát huy các thế mạnh, tiềm năng sẵn có, với hành động kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh ngang tầm các thủ đô phát triển trong khu vực và thế giới...
