Khi Gen Z gặp Dó
(PNTĐ) - Đều có chung niềm đam mê và yêu thích đối với văn hoá và di sản của Việt Nam và mong muốn di sản được đến gần hơn với thế hệ trẻ trong đời sống hiện đại, một nhóm 11 bạn trẻ là sinh viên năm 4 ngành Quản trị Thương hiệu, trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã triển khai một dự án ý nghĩa mang tên GenZó: GenZ gặp Dó.
Trưởng nhóm Dự án Trịnh Hải Yến - trưởng dự án GenZó: GenZ gặp Dó cho biết: Tại Nhật Bản, giấy Washi đã vượt ra khỏi vai trò một sản phẩm thủ công để trở thành biểu tượng văn hóa quốc gia, được ứng dụng rộng rãi trong đời sống và sáng tạo đương đại. Trong khi đó, giấy Dó Việt Nam dù có lịch sử lâu đời và giá trị tương đương nhưng mới chỉ chủ yếu hiện diện trong không gian học thuật, bảo tàng hoặc ký ức của làng nghề.
Chính sự khác biệt ấy đã thôi thúc các bạn trẻ lựa chọn giấy Dó cho dự án GenZó. Nhóm không đặt mục tiêu so sánh hơn kém, mà chỉ muốn tìm ra trả lời cho câu hỏi: Nếu giấy Washi có thể vươn ra thế giới bằng sáng tạo và kể chuyện, thì vì sao giấy Dó lại không thể?
Thực hiện dự án, các bạn trẻ mong muốn góp một phần nhỏ để giấy Dó được nhìn nhận như một chất liệu sống, có thể tiếp tục đồng hành cùng đời sống hiện đại thông qua góc nhìn và sự tham gia của người trẻ, kể câu chuyện di sản Việt Nam theo tinh thần rất riêng của thế hệ mình.
Với Dự án này, các bạn trẻ đã tổ chức thành công sự kiện workshop “Dó It Now” diễn ra tại Nhà Truyền thống giấy Dó (Hà Nội). Sự kiện cung cấp kiến thức về lịch sử, quy trình sản xuất giấy Dó truyền thống và tạo cơ hội để người tham gia trực tiếp làm các sản phẩm như sổ tay, zine từ giấy Dó. Tham gia workshop, mọi người đều bày tỏ sự thích thú và khâm phục sự tỉ mỉ, khéo léo trong từng công đoạn làm giấy Dó cũng nhận thấy giá trị văn hóa, lịch sử và tiềm năng ứng dụng của giấy Dó trong đời sống hiện đại. Worshop không chỉ nâng cao nhận thức về nghề giấy Dó mà còn mở ra cách tiếp cận sáng tạo, giúp di sản này gần gũi hơn với giới trẻ.
Một thành công nổi bật khác của dự án đó là phối hợp với các nghệ nhân ứng dụng nghệ thuật gấp Origami vào giấy Dó. Đây là bước ngoặt quan trọng, giúp dự án mở rộng nội dung theo hướng hợp tác sáng tạo, đồng thời khẳng định giá trị văn hóa của giấy Dó trong đời sống hiện đại, thông qua series Talkshow và workshop trải nghiệm gấp Origami “Bông hoa hồng đỏ” từ giấy Dó.
Bên cạnh đó, nhóm cũng tham gia mở gian hàng trưng bày các sản phẩm từ giấy Dó kết hợp Workshop trải nghiệm khâu sổ và làm zine bằng giấy Dó trong “Ngày Di sản SIS 2025” nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày Di sản Văn hóa Việt Nam. Đây là một chương trình tạo không gian trải nghiệm sáng tạo cho giới trẻ và kết nối sinh viên với các di sản văn hóa đặc sắc, trong đó tiêu biểu là dự ánGenZó: Gen Z gặp Dó giúp đưa giấy Dó trở lại đời sống đương đại bằng cách kết hợp tri thức di sản với thẩm mỹ hiện đại. Qua đó, chương trình không chỉ tôn vinh di sản mà còn khuyến khích học tập liên ngành, phát huy sáng tạo và mở ra cơ hội kết nối di sản với công nghiệp văn hóa.
Lê Ban Mai - Trưởng ban Đối ngoại của Dự án cho biết, trước khi đến với giấy Dó, nhóm thực sự chưa có nhiều hiểu biết sâu cũng như tiếp cận một cách trực quan và sống động về loại giấy truyền thống này. Chỉ đến khi tham quan nhà truyền thống giấy Dó, nhóm mới thực sự bị cuốn hút và bất ngờ trước giá trị mà loại giấy tưởng chừng rất giản dị mang lại. Không chỉ là một chất liệu thủ công, giấy Dó còn là kết tinh của tri thức dân gian, của lao động bền bỉ và chiều sâu văn hóa Việt Nam được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Để có thể triển khai dự án một cách nghiêm túc và hiệu quả, các bạn trẻ đã dành nhiều thời gian tìm hiểu một cách hệ thống và đa chiều về giấy Dó. Bên cạnh việc tiếp cận các nguồn tài liệu trên internet, sách báo và các bài nghiên cứu liên quan, nhóm còn chủ động tìm đến những chủ thể đang trực tiếp gìn giữ và phát triển giá trị của giấy Dó trong đời sống. Tiêu biểu là quá trình tìm hiểu và học hỏi từ Zó Project - một doanh nghiệp xã hội tiêu biểu trong việc kết nối di sản với sáng tạo hiện đại, cũng như từ các nghệ nhân đã có nhiều sáng tạo đưa giấy Dó vào đời sống đương đại, từ đó mở ra những cách tiếp cận hoàn toàn mới cho chất liệu truyền thống này. Những cuộc gặp gỡ và trao đổi đó giúp các không chỉ hiểu “giấy Dó là gì”, mà còn hiểu “giấy Dó đang sống như thế nào” trong bối cảnh hiện nay.
Theo nhóm, điều mà giấy Dó và dự án mang lại không chỉ dừng lại ở kiến thức hay kỹ năng nghiên cứu. Qua quá trình trải nghiệm, các bạn đã nhận thức rõ rằng di sản văn hóa không nên bị đặt trong trạng thái tĩnh, chỉ để trưng bày hay lưu giữ, mà cần được ứng dụng, sáng tạo và gắn với đời sống thực tiễn của con người. Khi di sản được thổi vào đó những giá trị mới, phù hợp với nhu cầu và thẩm mỹ đương đại, nó mới thực sự có cơ hội tiếp tục tồn tại và phát triển bền vững. Dự án về giấy Dó vì thế không chỉ là một hành trình tìm hiểu, mà còn là hành trình giúp chúng em thay đổi cách nhìn về bảo tồn văn hóa - từ “giữ gìn” sang “làm cho di sản tiếp tục đồng hành cùng nhịp sống hiện đại”.
Về mong muốn bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong tương lai, nhóm hướng tới 3 kỳ vọng. Đó là di sản sẽ trở thành một phần của phong cách sống. Nhóm mong muốn thấy giấy Dó xuất hiện nhiều hơn trong thời trang, văn phòng phẩm, nghệ thuật thị giác và các sản phẩm sáng tạo hằng ngày. Bên cạnh đó, nhóm cũng mong muốn các bạn Gen Z, Gen Alpha sẽ trở thành những người đồng sáng tạo. Khi các bạn tự tay làm một cuốn sổ Dó, vẽ lên mặt giấy truyền thống những nét vẽ hiện đại, chính lúc đó di sản đang được "sống" một cuộc đời mới. Và cuối cùng là có thể số hóa di sản để lan tỏa giá trị của di sản. Trong tương lai, các giá trị truyền thống sẽ có một "hệ sinh thái số" mạnh mẽ - nơi di sản được kể bằng ngôn ngữ của video ngắn, hay các thiết kế đồ họa bắt mắt. Điều này sẽ giúp văn hóa Việt Nam không chỉ được bảo tồn trong nước mà còn có thể bước ra thế giới với một diện mạo trẻ trung, đầy sức sống.
Thông qua dự án, các bạn trẻ Gen Z muốn gửi tới cộng đồng thông điệp: Di sản không hề xa cách hay cũ kỹ, mà hoàn toàn có thể rất gần gũi với người trẻ nếu được tiếp cận đúng cách. Người trẻ không chỉ là người giữ gìn, mà còn có thể sáng tạo để di sản tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Chỉ cần bắt đầu từ việc tìm hiểu, trải nghiệm và chia sẻ, mỗi người đều có thể góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc.
“Chúng em tin rằng bảo tồn không phải là giữ lại tro tàn, mà là giữ cho ngọn lửa luôn cháy. Thành công của dự án GenZó: GenZ gặp Dó đã thắp lên một đốm lửa nhỏ trong cộng đồng những người trẻ và chúng em hy vọng ngọn lửa ấy sẽ lan tỏa, để di sản văn hóa luôn là dòng chảy xuyên suốt, kết nối quá khứ với tương lai thông qua nhịp đập của thế hệ trẻ”, Hải Yến chia sẻ.
