Gọn gàng căn bếp đón năm mới
(PNTĐ) - Năm mới sắp đến, ai cũng mong có căn nhà gọn gàng. Nhưng không chỉ gọn đẹp ở phòng khách, căn bếp cũng là không gian quan trọng của ngôi nhà. Vậy khi làm gọn gàng bếp cần chú ý tới điều gì?
Sai lầm phổ biến của nhiều người khiến căn bếp không được gọn gàng
Năm mới đến, nhiều gia đình mong muốn làm mới không gian sống, trong đó căn bếp luôn là nơi được quan tâm nhiều nhất. Trong quá trình tư vấn và đồng hành cùng các gia đình Việt suốt nhiều năm, Nga nhận thấy: không ít căn bếp dù đã dọn dẹp rất nhiều lần nhưng vẫn khó duy trì gọn gàng lâu dài. Nguyên nhân không nằm ở sự chăm chỉ, mà ở cách chúng ta nhìn nhận và tổ chức căn bếp.
Sai lầm phổ biến đầu tiên khiến căn bếp khó duy trì gọn gàng là thiếu sự phân loại rõ ràng: đồ điện để lẫn với nồi chảo và dụng cụ nấu; gia vị để chung với tinh bột và thực phẩm khô, đồ đạc trong cùng một nhóm thường để rải rác, phân tán ở mọi ngăn tủ. Thói quen sắp xếp gần cho tiện tay và “lấp đầy chỗ trống” tưởng là tối ưu, nhưng theo nghiên cứu của NAPO, hiệp hội các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng suất và tổ chức (National Association of Productivity and Organizing Professionals), một không gian thiếu phân loại sẽ buộc não bộ phải đưa ra quá nhiều quyết định nhỏ mỗi ngày, gây mệt mỏi và giảm động lực duy trì trật tự.
Sai lầm thứ hai là tích trữ quá nhiều thực phẩm và đồ dùng ít sử dụng. Đây là đặc trưng rất phổ biến trong văn hóa người Việt, xuất phát từ tâm lý “để dành cho yên tâm”, “biết đâu sẽ cần”. Dưới góc nhìn tâm lý học hành vi, đây là biểu hiện của niềm tin khan hiếm, nỗi sợ thiếu hụt khiến chúng ta giữ lại nhiều hơn mức cần thiết. Khi số lượng đồ vượt quá giới hạn lưu trữ của căn bếp, dù có sắp xếp khéo đến đâu, không gian cũng luôn trong trạng thái quá tải.
Sai lầm thứ ba Nga nhận thấy sau khi tư vấn ngăn nắp cho hàng trăm căn bếp Việt, đó là chúng ta thường chỉ coi căn bếp là nơi nấu ăn, mà quên rằng đây còn là không gian kết nối của gia đình. Khi căn bếp chỉ được tổ chức để phục vụ cho một người nấu chính, thường là người phụ nữ, các thành viên khác không biết đồ ở đâu, không biết cất thế nào, từ đó ngại tham gia. Công việc bếp núc dồn vào một người, căn bếp dần trở thành nơi của trách nhiệm thay vì niềm vui.
Những sai lầm này dẫn đến hệ quả quen thuộc: chị em phụ nữ thường mất rất nhiều thời gian dọn dẹp mỗi ngày nhưng bếp vẫn không gọn gàng; áp lực nấu nướng, dọn dẹp đè nặng lên một người; các thành viên khó hỗ trợ lẫn nhau. Căn bếp vì thế trở nên “lạnh”, thiếu sự chia sẻ và gắn kết.
Vậy nếu muốn bếp gọn gàng từ bây giờ, nên bắt đầu từ đâu?
Trên thực tế, khi muốn làm gọn căn bếp, nhiều người thường bắt đầu bằng việc bỏ bớt đồ, sắp xếp lại theo hàng lối hoặc mua thêm giỏ, hộp đựng với hy vọng bếp sẽ gọn hơn. Những cách này có thể tạo cảm giác ngăn nắp ngay lập tức, nhưng thường chỉ mang tính tạm thời. Trong quá trình tư vấn, Nga nhận thấy rằng khi chưa xác định rõ căn bếp đang phục vụ mục tiêu gì cho gia đình, mọi quyết định thanh lọc hay sắp xếp phía sau đều dễ rơi vào tình trạng chắp vá, thiếu thống nhất.
Vì vậy, xác định mục tiêu của căn bếp luôn là bước đầu tiên Nga hướng dẫn khách hàng thực hiện trước khi động tay vào dọn dẹp: Ở giai đoạn hiện tại, căn bếp đang phục vụ điều gì cho gia đình bạn: kết nối vợ chồng, chăm sóc con nhỏ, hay giúp con lớn rèn kỹ năng tự lập? Khi mục tiêu rõ ràng, cách tổ chức sẽ trở nên nhất quán và có định hướng, giúp căn bếp vận hành mạch lạc, dễ duy trì và phù hợp với nhịp sống của gia đình trong dài hạn.
Bước tiếp theo là phân loại đồ bếp bằng cách gom đồ theo nhóm chức năng thay vì cất rải rác theo thói quen. Toàn bộ đồ bếp nên được chia thành ba nhóm lớn gồm dụng cụ nấu, dụng cụ ăn và thực phẩm. Dụng cụ nấu bao gồm nồi chảo, đồ điện, dụng cụ chế biến và sơ chế; dụng cụ ăn là những đồ dùng xuất hiện trên bàn ăn hằng ngày như bát, đĩa, cốc, thìa, đũa; còn thực phẩm bao gồm gia vị, tinh bột, đồ khô, đồ dự trữ và thực phẩm trong tủ lạnh. Khi ba nhóm này được tách bạch, căn bếp bắt đầu hình thành cấu trúc rõ ràng, giúp giảm nhầm lẫn, giảm thời gian tìm kiếm và tiết kiệm năng lượng cho người sử dụng. Quan trọng hơn, sự phân loại này tạo điều kiện để các thành viên khác trong gia đình dễ hiểu, dễ tham gia, để căn bếp không còn là không gian phụ thuộc vào một người, mà trở thành không gian sinh hoạt chung, dễ dùng và dễ duy trì.
Sau khi đã phân loại, một bước rất quan trọng là thanh lọc những đồ tích trữ ít sử dụng. Theo phương pháp KonMari – phương pháp dọn dẹp nổi tiếng đã tạo ra làn sóng ngăn nắp trên toàn thế giới, bạn hãy chọn giữ lại những món đồ khơi dậy niềm vui “spark joy”. Ở đây, Nga muốn nhấn mạnh: thanh lọc không có nghĩa là bỏ thật nhiều để bếp trống trải, mà là chọn lọc những đồ dùng phù hợp với mục tiêu vận hành hiện tại. Những món đồ được giữ lại cần thực sự hỗ trợ đời sống gia đình, thay vì chiếm chỗ và tạo áp lực vô hình cho người nấu.
Từ kinh nghiệm tư vấn thực tế, Nga nhận thấy khi gia đình chuyển từ tư duy “giữ cho đủ” sang “giữ cho phù hợp”, chất lượng sống được nâng lên rõ rệt. Đồng thời, việc này giúp hình thành tiêu chí mua sắm rõ ràng trong tương lai, tránh việc bếp lại nhanh chóng quá tải.
Cuối cùng, đồ bếp cần được sắp xếp theo nguyên tắc Work Triangle – nguyên lý tổ chức không gian bếp được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trên thế giới. Theo đó, dụng cụ nấu đặt gần bếp nấu, dụng cụ ăn đặt gần bồn rửa, thực phẩm đặt gần tủ lạnh. Đồng thời, mỗi đồ vật nên có một “ngôi nhà” cố định, phù hợp với thao tác sử dụng, căn bếp trở nên dễ dùng, dễ cất và dễ duy trì, không còn phụ thuộc vào một người duy nhất để giữ bếp gọn gàng.
Khi bếp gọn gàng, sẽ giúp gì cho ngôi nhà trong năm mới?
Khi căn bếp được tổ chức đúng, điều đầu tiên thay đổi là áp lực của người nấu chính giảm đi rõ rệt. Công việc bếp núc trở nên nhẹ nhàng hơn khi mọi thứ có vị trí rõ ràng, dễ dùng và dễ cất, không còn đòi hỏi một người phải ghi nhớ và kiểm soát mọi chi tiết. Nhờ đó, các thành viên trong gia đình dễ dàng tham gia nấu nướng, dọn dẹp và chia sẻ thời gian bên nhau. Với trẻ nhỏ, căn bếp còn là môi trường tự nhiên để học những kỹ năng sống đầu tiên thông qua quan sát và thực hành cùng cha mẹ, từ đó hình thành thói quen tự lập và tinh thần hợp tác trong đời sống gia đình.
Trong quá trình tư vấn ngăn nắp không gian, điều Nga luôn ưu tiên, đặc biệt với căn bếp, là tổ chức, sắp xếp khoa học để tối ưu thời gian và năng lượng sống. Khi căn bếp vận hành mượt mà, người phụ nữ không chỉ giữ lửa bằng những bữa ăn ngon, mà còn bằng khả năng quán xuyến và kết nối nhịp sống gia đình một cách bền vững. Một căn bếp gọn gàng, dễ duy trì giúp người phụ nữ hiện đại có thêm không gian cho công việc, cho bản thân và cho những mối quan hệ quan trọng trong cuộc sống hiện đại. Gọn gàng căn bếp vì thế không chỉ là dọn dẹp đón năm mới, mà là cách mỗi gia đình chủ động thiết kế lại nhịp sống, bắt đầu từ không gian gần gũi và ấm áp nhất trong ngôi nhà.
