Bệnh “sinh dục sớm thành thục” ở trẻ em
PNTĐ-Sinh dục sớm thành thục ở trẻ em là chỉ đặc trưng giới tính xuất hiện quá sớm, nói chung trẻ em trai xuất hiện trước 9 tuổi, trẻ em gái xuất hiện trước 8 tuổi.
Trẻ em mắc bệnh sinh dục sớm thành thục sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng phát dục, dẫn đến không phát triển được chiều cao cơ thể.
 |
Ăn nhiều, béo phì là biểu hiện chủ yếu của bệnh sinh dục sớm thành thục ở trẻ em |
Sinh dục sớm thành thục phân chia thành: sớm thành thục thực và sớm thành thục giả. Sớm thành thục thực chủ yếu là do lá trước tuyến yên trong sọ não thời kì đầu tiết ra ovestrin kích hoạt tuyến sinh dục (tinh hoàn hoặc buồng trứng), ngoài xuất hiện sự phát dục quá sớm ra, nó còn làm cho khả năng sinh sản xuất hiện sớm mà sinh ra sinh dục sớm thành thục, đó gọi là sinh dục sớm thành thục thực. Hiện tượng này thường do những nguyên nhân sau đây gây nên:
- Sinh dục sớm thành thục có tính đặc phát: Nói chung là do bệnh không có tính khí chất gây nên, có thể có quan hệ với trẻ em khi sinh bị ngạt thở do người mẹ đẻ khó, ở trẻ em gái thường thấy có một số bị di truyền có tính gia tộc, tuyệt đại đa số xuất hiện vào lúc 4-8 tuổi, nhưng cũng có những trẻ phát sinh trong vòng 1 tuổi. Trước tiên bầu vú phát dục có thể sờ vào thấy đau. Tiếp đến, bộ máy sinh dục ngoài phát dục, chất tiết ra ở âm đạo tăng nhiều và mọc lông âm hộ. Sau đó, xuất hiện hành kinh và mọc lông nách, thoạt đầu chảy máu ở âm đạo không theo qui tắc, nhưng lại không rụng trứng.
Trẻ em trai thoạt đầu xuất hiện tinh hoàn và dương vật tăng to, sau đó có thể có cương cứng và xuất tinh, mọc lông ở dương vật, mọc mụn trứng cá và tiếng nói ồm ồm. Đồng thời, chiều cao và thể trọng trẻ bị bệnh tăng lên nhanh chóng, xương sinh trưởng tăng nhanh, nhìn vào thấy cao hơn hẳn các trẻ cùng lứa tuổi. Nhưng do sự thành thục của bộ xương tương đối nhanh, đầu của hai ống xương nối liền sớm, nên sau khi thành niên thì thường thân hình lại thấp bé hơn người bình thường.
- Sinh dục sớm thành thục có tính khí chất (hoặc gọi là sớm thành thục do não). Chủ yếu là vì có khối u trong sọ não hoặc bị viêm, dẫn đến não dưới và tuyến yên phóng ra ovestrin tăng nhiều mà gây nên bệnh. Biểu hiện chủ yếu của trẻ bị bệnh là uống nhiều, tiểu tiện nhiều, ăn nhiều, béo phì.
- Công năng của tuyến giáp trạng suy giảm.
Nguyên nhân từ nguồn bên trong của sinh dục sớm thành thục giả có thể do tuyến sinh dục, màng tuyến thượng thận tiết ra sex hormone khác thường gây nên, hoặc do vì hấp thu thuốc hoặc thức ăn có chứa hormone từ nguồn bên ngoài, cụ thể do:
- Có khối u ở tuyến sinh dục: Trẻ em trai có khối u ở tinh hoàn do sinh ra quá nhiều androgen, gây nên triệu chứng sinh dục sớm thành thục như: làm cho sự phát dục của bộ xương tăng nhanh, dương vật tăng to. Trẻ em gái có khối u ở buồng trứng do tiết ra quá nhiều estrogen làm cho bầu vú tăng to, quầng vú và môi nhỏ âm hộ thâm lại, chất tiết ra ở âm đạo tăng nhiều và hành kinh xuất hiện quá sớm.
- Bị bệnh ở tuyến thượng thận: Người bị bệnh tăng sinh màng tuyến thượng thận có tính bẩm sinh, vì ngoài androgen trong cơ thể tăng nhiều, khi sinh màu da thẫm lại hoặc bị mất nước do nôn mửa, trẻ em trai có thể biểu hiện là dương vật tăng dài, to ra. Còn trẻ em gái thì xuất hiện các triệu chứng nam tính hóa, tức âm đế tăng to tựa như dương vật của trẻ em trai, còn gọi là dị dạng lưỡng tính giả. Bệnh này nếu không được chẩn trị thì trẻ em trai có thể xuất hiện sinh trưởng tăng nhanh tốc độ và các triệu chứng sinh dục sớm thành thục.
- Những nhân tố có nguồn bên ngoài: Nếu uống nhầm các loại thuốc tránh thai, thuốc loại hormone, thời kì dài lạm dụng (uống) nhiều loại thuốc bổ hoặc hấp thu quá nhiều những thức ăn có chứa Estrogen.
Điều trị sinh dục sớm thành thục trước hết cần tìm ra nguyên nhân, nếu có bệnh có tính khí chất thì cần điều trị từ gốc của bệnh. Trường hợp đích thực bị khối u thì cần kịp thời điều trị bằng phẫu thuật. Nếu do dùng thuốc và thức ăn gây nên thì cần ngừng ngay các thứ đó. Đồng thời phối hợp điều trị bằng thuốc và nhất định phải tiến hành điều trị theo sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Ức chế tiết ra quá nhiều sex hormone là gốc của điều trị bệnh sinh dục sớm thành thục, khống chế xuất hiện quá sớm đặc trưng giới tính thứ hai, ngăn chặn sớm khép kín các đầu ống xương dẫn đến thân hình thấp bé. Thuốc thường dùng hiện nay chữa bệnh sinh dục sớm thành thục thực sự có tính đặc phát là Megestrolacetate. Thuốc loại Luteinizing hormone (LH-Rha) mới nhất của nước ngoài hiện nay dùng để điều trị bệnh này đạt hiệu quả cao.
BS Đặng Thị Đỉnh
