Cảnh báo tác dụng ngược khi lên án nạn bạo hành, ấu dâm
PNTĐ-Mong muốn ngăn chặn tình trạng bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em, nhiều nghệ sĩ thực hiện các dự án nghệ thuật. Tuy nhiên, một số tác phẩm lại đem đến tác dụng ngược lại...
Mong muốn ngăn chặn tình trạng bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em, nhiều nghệ sĩ thực hiện các dự án nghệ thuật (phim, ảnh, ca nhạc...) để góp tiếng nói, truyền tải thông điệp tới cộng đồng. Tuy nhiên, thời gian qua một số bộ phim tái hiện những cảnh tượng này đã đem đến tác dụng ngược lại.
Chung tay lên án nạn bạo hành, ấu dâm
Cuối tháng 6 vừa qua, diễn viên Xuân Nghị đã phát hành bộ phim ngắn 11 phút mang tên “200k” (còn có tên khác là “Bản án kẻ ấu dâm”) với nội dung tái hiện cảnh một thiếu nữ mặc áo dài trắng bị gã “yêu râu xanh” ôm hôn trong thang máy, dù thoát ra được nhưng em gái vẫn hoảng loạn, gào thét vì sợ hãi. Sau đó, là hành trình gã “yêu râu xanh” dùng tiền bưng bít hành vi của mình nhưng cuối cùng vẫn phải trả giá.
Cách đây chưa lâu, bộ ảnh “Những đứa trẻ mang bầu” với 12 bức ảnh chủ đạo là các bé gái ở độ tuổi 8 - 12 mang bầu cũng gây sự chú ý của dư luận. Dự án có sự góp mặt của 4 em gái với tư cách là người minh họa để truyền đi một thông điệp ý nghĩa tới cộng đồng: Hãy bảo vệ trẻ em trước tội phạm ấu dâm.
 |
| Bộ ảnh “Những đứa trẻ mang bầu” gây chú ý nhưng cũng nhận nhiều ý kiến trái chiều |
Các dự án âm nhạc cũng được nhiều nghệ sĩ triển khai thực hiện như MV “Giữ lấy tuổi thơ”, “Đừng để con một mình”… Các dự án phim có thể kể đến: “[S.O.S] Sói trắng” năm 2017 của đạo diễn Lê Hoàng; sắp tới là “Câu chuyện buồn nhất thế gian” của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp; hay “578” của đạo diễn Lương Đình Dũng…
Hầu hết các sản phẩm nghệ thuật về chủ đề này đều đáng được ghi nhận về sự cố gắng và ý nghĩa tốt đẹp mà những người thực hiện gửi gắm. Nhưng thẳng thắn nhìn nhận, hầu hết các dự án đã ra mắt đề tài ấu dâm chưa thực sự được chú ý, thậm chí một số sản phẩm còn gây tranh cãi là khiên cưỡng, phản cảm trong cách thể hiện.
Chẳng hạn, bộ phim của Xuân Nghị nhận những ý kiến trái chiều cho rằng cách thể hiện khiên cưỡng và có phần cổ xúy cho bạo lực, Xuân Nghị chọn cách trừng trị “yêu râu xanh” theo kiểu “luật rừng”, khá tàn khốc chứ không phải dưới ánh sáng luật pháp như công chúng mong muốn.
Hay, bộ ảnh “Những đứa trẻ mang bầu” gây tranh cãi về biểu hiện của các nạn nhân trong ảnh không đúng thực tế, cùng với việc để trẻ em làm người mẫu thực hiện bộ hình. Ngay cả phim truyện Việt Nam đầu tiên về đề tài ấu dâm - “[S.O.S] Sói trắng” của Lê Hoàng cũng bị chê chất lượng và phương thức làm phim không tới, không hiệu quả.
Chỉ nên cảnh báo, tránh gây tổn thương
Ca khúc “Til it happens to you” (tạm dịch Khi điều đó xảy ra với bạn) - ca khúc của Lady Gaga về việc ủng hộ những nạn nhân của nạn xâm hại tình dục đã góp thêm một tiếng nói chống lại vấn nạn này. Ngay lập tức, ca khúc đã được ủng hộ mạnh mẽ và đạt được giải Oscar cho ca khúc trong phim hay nhất. Phim “The Hunt” của Đan Mạch hay “Hope” của Hàn Quốc được đánh giá cao bởi đã vạch trần thái độ thờ ơ của xã hội, và lên án cái ác một cách sâu sắc với thông điệp mạnh mẽ. Việt Nam chưa có những dự án nghệ thuật đề tài này đủ chạm tới trái tim và sự ủng hộ của cộng đồng. Vì sao?
Nói về bộ phim mình ấp ủ (phim “578”), đạo diễn Lương Đình Dũng chia sẻ: “Quan trọng là phải biết cách thể hiện, không lạm dụng, đặc biệt trong điện ảnh, tôi tránh những hình ảnh có thể gây tổn thương. Còn lại 578 là một thế giới rộng lớn về hình ảnh và câu chuyện mới mẻ”.
TS Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội cho rằng: “Một khi đã dùng các thủ pháp nghệ thuật thì có thể khiến người xem có cảm giác không thực”. Tiến sĩ Thu Hồng lấy ví dụ, việc sử dụng các em bé làm người mẫu trong bộ ảnh “Những em bé mang bầu” không phải một giải pháp hợp lý, nếu là tranh vẽ và chuyện kể thì tốt hơn.
“Các nhà làm phim có lẽ không nên kể lại quá chi tiết hành vi tội ác vì sẽ gây nên nỗi sợ hãi. Chưa kể, những kẻ bệnh hoạn có thể học theo. Nên tập trung vào hậu quả mà các nạn nhân phải chịu đựng, nhất là chấn thương tinh thần và tác động lâu dài” - TS Khuất Thu Hồng gợi ý.
Những sản phẩm văn hoá nghệ thuật phản ánh được thực trạng đời sống, được xem là một cách tiếp cận nhẹ nhàng, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, nếu đó là những tác phẩm chất lượng. Tuy nhiên, các nghệ sĩ cũng cần thận trọng bởi đề tài ấu dâm thường nhạy cảm và các nghệ sĩ khai thác không khéo sẽ bị quá đà, phản cảm, thậm chí khiến dư luận thêm hoang mang, lo sợ.
Nguyên Vũ
