Về quê lúa, thưởng thức món cá nướng trứ danh
PNTĐ-Tới quê hương của chị Hai năm tấn, không thể không thưởng thức món cá nướng Thái Xuyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.
Ban đầu, chỉ là món cá nướng ăn hằng ngày dân dã, dần dần cá nướng Thái Xuyên đã trở thành đặc sản của Thái Bình níu chân bao du khách thập phương.
Ẩm thực đồng quê
Thái Xuyên là một vùng quê chiêm trũng ở tỉnh Thái Bình, lại có rất nhiều ao hồ nên người dân nuôi cá rất nhiều. Không rõ món cá nướng có từ bao giờ, chỉ biết các cụ truyền nghề cho nhau từ nhiều đời nay và hầu hết hộ dân ở Thái Xuyên đều biết làm.
Cách thành phố Thái Bình chừng 30km, dọc theo tỉnh lộ 458, đi hai bên đường qua xã Thái Xuyên là đã thấy ngập ngàn các cơ sở bán cá nướng, mùi cá nướng với mùi khói than hoa nhãn bay ra thơm nức cả một vùng quê.
Để làm món cá nướng này, nguyên liệu chủ đạo không gì khác chính là cá được nuôi tại Thái Xuyên. Cá có thể chọn nhiều loại như trắm đen, trắm cỏ, trôi nhưng hai loại nướng ngon nhất là trắm ốc và trắm đen. Cá phải nặng tối thiểu 2kg trở lên mới nướng thơm ngon.
 |
Theo ông Trần Văn Thái, một chủ cơ sở nướng cá tại Thái Xuyên cho biết, mỗi con cá trắm nuôi được trên 3kg thì phải mất 4 đến 5 năm, bởi lẽ chúng tôi nuôi cá chỉ cho ăn cỏ chứ không cho ăn cám công nghiệp, thịt cá chắc, thơm, nướng không bị nhão. Việc bắt cá không có gì khó, chúng tôi bắt bằng lưới, ao cũng không lớn, chỉ có điều cá to và khỏe nên cần người có sức khỏe giữ cá và bắt mang lên bờ để sơ chế.
Gia vị chiếm tới 40% độ thơm ngon của cá. Vì vậy, chọn gia vị và sơ chế là khâu cực kỳ quan trọng. Các gia vị chính bao gồm nước mắm ở Diêm Điền, hạt thì là, hạt tiêu Bắc, nghệ, giềng, sả, ngũ vị hương…
Cá sau khi được mổ bụng, bỏ đầu, bỏ ruột, tróc vẩy được chia ra thành từng khúc dài khoảng 10cm, sau đó lại chia mỗi khúc làm 2 theo chiều dọc. Cá được rửa sạch lần cuối trước khi ướp gia vị. Nghệ và giềng được giã nhỏ vắt lấy nước qua tấm lọc, rau mùi, sả, ớt thái nhỏ như băm. Sau đó cho tất cả hỗn hợp vào bóp đều, ướp khoảng 1 tiếng.
Một dụng cụ đặc trưng để nướng cá là cái gắp được làm bằng các thành tre già dài chừng nửa mét dùng để kẹp cá lại rồi lấy dây thép gai cột chặt khúc cá lại. Sau đó đặt gắp cá nướng trên than hoa từ 5 đến 7 tiếng, nướng theo kiểu hạ thấp dần nhiệt độ và phải lật cá thường xuyên tránh chỗ bị cháy chỗ bị sống. Ngày trước, người dân nướng bằng rơm, mùi rơm nếp quyện chặt vào từng khúc cá, vị tro mằn mặn càng làm cá thêm đậm đà. Nhưng, nướng rơm rất vất vả và tốn nhiều rơm nên giờ cá chỉ nướng bằng than hoa, than củi mùi vị cũng thơm ngon không kém.
Có mẻ cá phải nướng đến 8 - 9 tiếng do khúc cá to và dày. Sau khi nướng xong, cá có màu vàng suộm được bày ra đĩa và trang trí cùng đinh lăng, xà lách, tía tô vô cùng hấp dẫn. Nước chấm phải là nước mắm làm từ Diêm Điền mới đúng vị với cá, mỗi con cá 3kg được nướng thì cả gia đình chục người mới ăn hết được.
Hương thơm bay xa
Cá nướng Thái Xuyên cũng giống như cá kho làng Vũ Đại (Hà Nam) là một món ẩm thực đậm chất quê hương Việt Nam, dân dã mà ngào ngạt, ai từng thưởng thức món cá nướng Thái Xuyên chắc hẳn sẽ càng thêm yêu mảnh đất quê hương, nơi chôn nhau cắt rốn.
 |
Có một thời gian tưởng chừng như món cá nướng bị rơi vào quên lãng khi đồ ăn nhanh lên ngôi, ai cũng tất bật với công việc mà không có nhiều thời gian để làm cá nướng cho gia đình. Nhưng rồi, những mùi vị quê hương không bao giờ bị mất đi, chỉ đến khi nào người ta bắt đầu cảm thấy cô đơn, cảm thấy xa cách và sự vội vã không còn đem lại niềm vui thì mùi vị đấy lại trỗi dậy. Đâu đó, những bà mẹ, các chị vẫn âm thầm bảo nhau cách nướng cá, giữ vị quê hương cho dù sự bão bùng của công nghệ cứ vô tình kéo đến.
Theo ông Thái, những năm gần đây, cá nướng Thái Xuyên được du khách nhiều nơi biết đến, thậm chí là du khách nước ngoài họ về đây mua cá làm quà rất đông. Tuy là món nướng nhưng không béo ngậy và có thể để được hàng tháng mà không vấn đề gì. Hiện tại, Thái Xuyên có đến trên 60% hộ dân có nghề cá nướng, chúng tôi xuất hàng đi khắp cả nước, thu nhập của một người thợ nướng cá vào khoảng 5 đến 6 triệu đồng một tháng. Ngoài ra, có nhiều đoàn khách du lịch muốn được tận tay nướng cá, trải nghiệm cách chế biến chúng tôi đều sẵn lòng. Bởi ẩm thực độc đáo đâu chỉ ở mỗi khâu thưởng thức mà ngay ở khâu chế biến và cảm nhận.
Cá nướng Thái Xuyên tiêu thụ mạnh nhất chính là vào dịp Tết, bởi tiết trời Tết se se lạnh mà ăn cá nướng thì chẳng còn gì tuyệt vời hơn. Người dân Thái Xuyên còn có câu nói dân gian “không cá nướng phi thành cỗ”, tức là trong mọi bàn cỗ ở Thái Xuyên bắt buộc phải có cá nướng, để du khách nơi khác đến và nhận ngay ra sự khác biệt ở một vùng quê tưởng như xa xôi, chiêm trũng nhưng lại đậm đà hương vị ẩm thực như chính tình cảm của nhân dân nơi đây.
NGUYỄN VĂN
