Nhạc sỹ Văn Ký: Vang mãi “bài ca hy vọng”

Nhạc sĩ Văn Ký. (Ảnh: Nguyễn Đình Toán)

1. Nhạc sĩ Văn Ký tên đầy đủ là Vũ Văn Ký, sinh năm 1928, tại huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, một trong những miền quê sản sinh nhiều tài năng văn hóa nghệ thuật. Gia đình nhạc sĩ có 4 anh em, bố ông là thầy đồ dạy học, mẹ ông làm nghề nông. Vũ Văn Ký say mê âm nhạc từ nhỏ, bắt đầu sáng tác từ năm 18 tuổi - ca khúc Trăng xưa.

Sinh thời, nhạc sĩ Văn Ký sáng tác khoảng 400 nhạc phẩm cách mạng, trữ tình, có thể kể đến: Bình Trị Thiên quật khởi, Tình hậu phương, Chiến thắng hòa bình, Dân công lên đường, Lúa thoái tô... Trong những chuyến thực địa, ông cũng sáng tác nhiều ca khúc về các tỉnh, thành như: Nha Trang mùa thu lại về, Nhớ Nha Trang, Nam Định yêu thương, Vũng Tàu bến vui, Nhớ Đồng Nai, Tôi yêu Ban Mê, Nụ cười Sài Gòn, Kỷ niệm An Khê, Gia Lai thân yêu, Chuyện tình Mũi Né... Ngoài ra, nhạc sĩ là tác giả vở ca kịch: Nhật ký sông Thương, Đảo xa, nhạc phim Cô gái công trường, Trên vĩ tuyến 17...

Nhạc sĩ Văn Ký từng được trao Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Ba và được phong tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật vào năm 2001.

2. Tác phẩm nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Văn Ký là ca khúc Bài ca hy vọng - sáng tác năm 1958 khi đất nước còn bị chia cắt làm hai miền. Ca khúc thể hiện tâm tư, tình cảm từ đáy lòng của người nhạc sĩ, gửi niềm hy vọng vào cuộc sống, từ thời chiến tranh ác liệt cho đến ngày đất nước hoà bình. Giai điệu mượt mà, tha thiết cùng ca từ dung dị, sâu lắng đã thấm vào trái tim yêu nhạc và tâm hồn của bao thế hệ người Việt Nam.

Ca khúc Bài ca hy vọng lần đầu tiên vang lên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam qua giọng hát của ca sĩ Khánh Vân. Cho tới nay, ca khúc vẫn có sức sống mãnh liệt trong lòng khán giả, nhiều ca sĩ nổi tiếng đã thể hiện rất thành công sáng tác này.

3. Sinh ra và lớn lên ở Nam Định, nhưng nhạc sĩ Văn Ký gắn bó gần trọn cuộc đời với Hà Nội. Sinh thời, nhạc sĩ Văn Ký coi Hà Nội chính là quê hương thứ hai của mình. Những ca khúc vượt thời gian của nhạc sĩ như: Trời Hà Nội xanh, Hà Nội mùa xuân, Sông Hồng có nhớ… đều xuất phát từ cảm xúc yêu Hà Nội.

Trong đó, ca khúc Trời Hà Nội xanh được đông đảo công chúng Thủ đô và cả nước yêu thích. Bài hát này đoạt giải Nhì (giải cao nhất) trong cuộc vận động sáng tác âm nhạc giải "Hồ Gươm Xanh" do thành phố Hà Nội tổ chức. Nhiều nhạc sĩ sáng tác thành công về Hà Nội song Trời Hà Nội xanh của nhạc sĩ Văn Ký tìm được nét riêng mà chưa nhiều người khai thác, đó là sự tinh tế khi tái hiện hình ảnh bầu trời xanh Hà Nội, một biểu tượng đẹp của hòa bình, nhấn mạnh chiến thắng Điện Biên Phủ trên không và kết hợp với những hình ảnh hòa bình khác như: Nắng Ba Đình, Hồ Gươm, sông Hồng, cầu Thăng Long, nụ cười người Hà Nội, đêm pháo hoa, mùa thu Hà Nội...

Hay, ca khúc Hà Nội mùa xuân - bản tình ca chuyển tải lời tâm sự của cô gái xứ dừa miền Nam cho một chàng trai Hà Nội với lời ca da diết, trữ tình cũng đã chinh phục nhiều khán giả yêu âm nhạc.

Cả những bài hát góp phần tạo nên tên tuổi của nhạc sĩ Văn Ký như: Bài ca hy vọng, Cô giáo Tày cầm đàn lên đỉnh núi, Tiến lên thanh niên thế hệ Hồ Chí Minh… cũng đều được ông viết tại Hà Nội. Và, trong khối tài sản âm nhạc hơn 400 bài hát của ông còn có rất nhiều ca khúc về Hà Nội, đó là: Tiếng hát sông Hồng, Kỷ niệm mùa thu, Bâng khuâng chiều hạ, Sông Hồng có nhớ, Hà Nội nhớ, Hà Nội bình minh, Chiều Thăng Long, gần đây nhất là tác phẩm Sóng Tây Hồ (năm 2014)…

Những năm cuối đời, nhạc sĩ Văn Ký sống lạc quan. Ở nhạc sĩ, niềm hy vọng không bao giờ tắt, bởi vì theo ông, người ta còn hy vọng là còn tất cả. Trong chương trình truyền hình Cuộc sống vẫn tiếp diễn hồi tháng 5, ông cho biết thường tự luyện tập yoga ở nhà theo phương pháp Ấn Độ, chọn những động tác vừa phải để nâng cao sức khỏe.

Trước diễn biến Covid-19, ông phổ nhạc bài thơ Covid phải lùi xa của tác giả Lê Chín. "Tôi vẫn yêu cuộc sống, vẫn muốn mọi người hát lên những âm điệu tươi trẻ" - lời chia sẻ của nhạc sĩ Văn Ký trong chương trình Cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Nhạc sĩ Văn Ký đã qua đời nhưng người yêu nhạc sẽ mãi nhớ tinh thần lạc quan đó của ông và cả ca khúc Bài ca hy vọng.

NGUYÊN VŨ