Oscar 2016: Lại lùm xùm chuyện… trắng đen
Lễ trao giải Oscar năm nay đã khép lại với giải quan trọng nằm trong tay các diễn viên da trắng. Trong đề cử 20 hạng mục chính, không xuất hiện tên tuổi da màu nào...
Oscar “một màu”
Thực tế, trong suốt 5 năm qua, chỉ có 9 diễn viên da màu được đề cử trong một hạng mục liên quan tới diễn xuất. Chỉ có 6,4% trong tổng số 1.668 đề cử diễn xuất thuộc về diễn viên da màu. Về giới, 10 nữ diễn viên da màu từng được đề cử nhưng chỉ một người giành chiến thắng. Trong số các thành viên có quyền bỏ phiếu bầu Oscar, chỉ có 2% là người da màu. Có 450 thành viên trong ban điều hành Viện Hàn lâm nhưng có tới 96% là người da trắng và 87% là nam giới.
Phải thêm phụ nữ và người da màu trong viện Hàn lâm
Ngay trong màn dạo đầu của lễ trao giải, nam diễn viên hài người Mỹ Chris Rock trong vai trò MC đã có màn độc thoại kéo dài tới 15 phút để nói về tình trạng phân biệt chủng tộc của Hollywood. Ông đặt cho Oscar cái tên “Giải thưởng của người da trắng” và đề xuất ban tổ chức nên thêm một hạng mục “Người bạn da màu tốt nhất”. Ông đã gửi gắm một thông điệp cho Viện Hàn lâm: “Diễn viên Leo năm nào cũng được đề cử ở hạng mục quan trọng. Chúng tôi muốn các diễn viên da màu cũng có cơ hội đó”.
 |
| Oscar 2016 không có chỗ cho người da màu |
Chuyện màu da của diễn viên được đề cử giải Oscar đã khiến Oscar 2016 và cả năm trước đó lạo xạo “sạn” ngay từ khi Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh công bố các ứng cử viên. Một loạt diễn viên gạo cội của Hollywood đã tuyên bố tẩy chay Oscar 2016 vì nó “quá trắng”.
Trong số đó là vợ chồng ca sĩ, diễn viên Will Smith. Ông nói: “Các đề cử phản ánh Viện Hàn lâm ra sao. Và Viện Hàn lâm ra sao lại phản ánh ngành điện ảnh và ngành điện ảnh thì phản ánh nước Mỹ. Có một bước trượt dài theo hướng phân biệt đối xử, bất đồng chủng tộc, tôn giáo và đó không phải là Hollywood mà tôi muốn”. Những người nổi tiếng như Spike Lee, Jada Pinkett Smith, Snoop Dogg và Michael Moore cũng tuyên bố tẩy chay Oscar 2016. Theo khảo sát của hãng Reuters thực hiện trước thềm lễ trao giải, 23% người Mỹ ủng hộ tẩy chay Oscar.
Phải thêm phụ nữ và người da màu trong viện Hàn lâm
Nếu nhìn lại suốt chiều dài lịch sử 88 năm của giải Oscar, chuyện Oscar “một màu” đã luôn gắn liền với giải thưởng này. Nhà hoạt động da màu April Reign nói với tờ Huffington Post: “Vấn đề không phải là việc ai bị loại và ai nên được đề cử. Vấn đề là mở ra một cuộc tranh luận xem các quyết định được đưa ra thế nào, ai là diễn viên và ai kể câu chuyện đằng sau ống kính”. Nhiều ngôi sao da màu cho rằng họ cần phải được đại diện nhiều hơn và được công nhận nhiều hơn trong ngành điện ảnh.
Trước phản ứng của dư luận, đặc biệt là từ cộng đồng da màu trong ngành điện ảnh, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh cho biết sẽ cải tổ chính sách thành viên, chính sách quản trị và các thành viên có quyền bỏ phiếu sao cho có sự đa dạng hơn trong các đề cử. Mục tiêu mà viện này đặt ra là tăng gấp đối số phụ nữ và đa dạng hóa các thành viên vào năm 2020. Viện Hàn lâm cho rằng nâng cao sự đa dạng các thành viên trong viện đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều người được chọn để được vinh danh hơn. Ví dụ, nếu Viện Hàn lâm có nhiều thành viên da màu hay phụ nữ hơn, khả năng diễn viên da màu và nữ diễn viên được đề cử sẽ cao hơn. Khi đó, cơ hội giành Oscar của họ vì thế sẽ được nâng lên.
Theo thỏa thuận cải cách mới, bắt đầu từ năm 2016, mọi thành viên mới của viện sẽ có quyền bỏ phiếu 10 năm. Sau đó, quyền này sẽ chỉ được gia hạn nếu người đó còn hoạt động tích cực trong ngành. Các thành viên đã có ba nhiệm kỳ 10 năm sẽ được quyền bỏ phiếu trọn đời. Thay đổi quy chế thành viên của viện được kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi đối với các đề cử giải Oscar sau này, sao cho nó bớt “trắng” và bớt “nam tính” hơn.
Tuy nhiên, theo một số nhận định, việc cải cách chính sách thành viên Viện Hàn lâm sẽ không thay đổi được nhiều về vấn đề màu da của các diễn viên được đề cử hay giành giải. Thực ra các thành viên trong Viện Hàn lâm có thể không mang tư tưởng phân biệt chủng tộc hay giới tính. Họ luôn muốn đánh giá diễn xuất của diễn viên khách quan nhưng sự đánh giá của họ là chưa đủ để vượt qua một số thiên kiến ăn sâu vào máu mà chính họ cũng không nhận ra. Do đó, giải pháp để Oscar bớt trắng và bớt nam tính phụ thuộc vào việc thay đổi quan điểm về chủng tộc, giới tính trong toàn ngành giải trí nói riêng và xã hội nói chung, chứ không hẳn phụ thuộc vào Viện Hàn lâm.
Giải Oscar năm nay đã kết thúc với giải thưởng phim xuất sắc nhất thuộc về Spotlight; Nam diễn viên chính xuất sắc nhất: Leonardo DiCaprio; Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất: Brie Larson; Đạo diễn xuất sắc nhất: Alejandro González Inarritu
Dương Thùy
(theo Huffington Post, Reuters)
