Chi tiêu Tết 2026 “đổi nhịp“: Người dân lựa chọn mua sắm thận trọng hơn

Không còn cảnh mua sắm ồ ạt hay tích trữ quá mức như những năm trước, người tiêu dùng dường như đang bước vào một giai đoạn chi tiêu có tính toán hơn, cân nhắc kỹ lưỡng hơn từng khoản tiền bỏ ra.

Ghi nhận tại nhiều hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại và hội chợ Xuân cho thấy không khí mua sắm cuối năm vẫn nhộn nhịp, song cấu trúc giỏ hàng của người dân đã thay đổi. Các mặt hàng nhu yếu phẩm, thực phẩm, đồ dùng thiết yếu vẫn giữ được sức mua ổn định. Ngược lại, những sản phẩm có giá trị cao như đồ điện tử, thời trang cao cấp, trang sức đắt tiền lại kém sôi động hơn so với các mùa Tết trước.

Người dân tham quan, mua sắm tại Hội chợ mùa Xuân.

Chị Lê Thu Hương, nhân viên hành chính tại Hà Nội, chia sẻ rằng năm nay gia đình chị chủ động cắt giảm nhiều khoản chi không thực sự cần thiết. “Thưởng Tết không cao như kỳ vọng nên tôi ưu tiên thực phẩm, quà biếu hai bên nội ngoại và chi phí đi lại. Những món như quần áo mới hay đồ trang trí đắt tiền đều được cân nhắc kỹ”, chị nói.

Thực tế cho thấy kỳ nghỉ Tết Bính Ngọ 2026 kéo dài từ ngày 14/2 đến 22/2, tạo điều kiện để người dân chủ động sắp xếp kế hoạch mua sắm. Tuy nhiên, thay vì đổ dồn ra các siêu thị vào sát Tết, nhiều gia đình lại tranh thủ mua sắm sớm trên các sàn thương mại điện tử nhằm tận dụng khuyến mại và giảm giá.

Anh Trần Minh Đức, làm việc trong lĩnh vực bán lẻ tại Hà Nội, cho biết gia đình anh gần như hoàn tất việc mua sắm Tết từ trước đó vài tuần. “Chúng tôi săn mã giảm giá trên các sàn online, giá hợp lý, giao tận nhà, tiết kiệm được thời gian lẫn chi phí đi lại. So với việc chen chúc cuối năm, cách này chủ động và kinh tế hơn nhiều”, anh chia sẻ.

Một xu hướng khác cũng khá rõ nét là tâm lý không còn tích trữ hàng hóa với số lượng lớn. Nếu trước đây nhiều gia đình có thói quen mua thực phẩm dự trữ cho cả tuần lễ Tết, thậm chí lâu hơn, thì năm nay nhiều người chỉ chuẩn bị lượng vừa đủ cho những ngày đầu năm.

Chị Phạm Thùy Linh, phường Ô Chợ Dừa cho rằng, hệ thống bán lẻ hiện nay đã thay đổi đáng kể. “Siêu thị mở cửa xuyên Tết hoặc mở lại rất sớm, thiếu gì có thể bổ sung ngay. Mua quá nhiều không chỉ tốn kém mà còn dễ lãng phí thực phẩm”, chị nói. Theo chị, thay vì lo đầy tủ lạnh, gia đình chị dành ngân sách cho một chuyến đi chơi ngắn ngày sau Tết.

Sự thay đổi này không chỉ là câu chuyện cá nhân mà phản ánh xu hướng rộng hơn trên thị trường. Các chuyên gia trong lĩnh vực bán lẻ nhận định hành vi tiêu dùng Tết 2026 cho thấy sự dịch chuyển từ mô hình chi tiêu theo cảm xúc sang tiêu dùng dựa trên tính toán và kế hoạch cụ thể.

Theo một khảo sát của Insight Asia, có tới 63% người tiêu dùng lựa chọn mua sắm Tết qua các sàn thương mại điện tử trong năm 2026, tăng mạnh so với các năm trước. Con số này cho thấy kênh online đang trở thành lựa chọn ưu tiên, nhất là trong bối cảnh người dân ngày càng chú trọng đến yếu tố giá cả và sự tiện lợi.

Các siêu thị luôn sẵn sàng phục vụ với lượng hàng dồi dào.

Ông Nguyễn Thành Nam, chuyên gia phân tích thị trường, nhận định rằng Tết đang chuyển từ “mua theo quán tính” sang “mua có mục đích”. “Người tiêu dùng ưu tiên thiết yếu, giảm phô trương và thậm chí chuyển một phần ngân sách sang những trải nghiệm mang tính cảm xúc như du lịch ngắn ngày, ẩm thực hoặc giải trí gia đình. Điều này cho thấy sự thay đổi trong cách nhìn về giá trị chi tiêu”, ông nói.

Theo các chuyên gia kinh tế, xu hướng tiêu dùng thận trọng nhưng không suy giảm cho thấy sức mua của người dân vẫn duy trì ở mức ổn định. Vấn đề không nằm ở việc người dân thiếu tiền chi tiêu, mà là họ cân nhắc kỹ hơn trong bối cảnh còn nhiều yếu tố bất định về kinh tế và thu nhập.

Ông Nam cho rằng nếu thu nhập thực tiếp tục được cải thiện và lạm phát được kiểm soát ở mức hợp lý, xu hướng tiêu dùng có kế hoạch sẽ dần trở thành chuẩn mực lâu dài. “Đây không chỉ là phản ứng ngắn hạn trước một mùa Tết cụ thể, mà có thể là bước chuyển về văn hóa tiêu dùng”, ông nhận định.

Ở góc độ tâm lý, “Tết tiết kiệm” không đồng nghĩa với không khí kém sôi động. Các khu chợ hoa, hội chợ Xuân, trung tâm thương mại vẫn thu hút đông người tham quan, chụp ảnh và mua sắm. Tuy nhiên, thay vì mua nhiều để thể hiện, người dân hướng đến việc chi tiêu sao cho phù hợp với khả năng tài chính và giá trị sử dụng thực tế.

Điều đáng chú ý là nhiều gia đình chia sẻ mong muốn giữ lại một phần ngân sách để tạo “đệm an toàn” tài chính cho năm mới. Sau những biến động kinh tế trong các năm gần đây, khái niệm an tâm tài chính dường như trở thành ưu tiên không kém phần quan trọng so với việc sắm sửa đủ đầy.

Sự thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu mới cho doanh nghiệp bán lẻ. Thay vì tập trung vào các chương trình kích cầu mang tính hình thức, nhiều đơn vị đang điều chỉnh chiến lược theo hướng nhấn mạnh vào giá trị thực, khuyến mại thiết thực và trải nghiệm mua sắm tiện lợi.

Tết Bính Ngọ 2026 vì thế không còn là cuộc chạy đua mua sắm ồ ạt, mà trở thành dịp để mỗi gia đình tính toán lại cách sử dụng đồng tiền. Khi những khoản chi phô trương được tiết giảm, Tết dường như trở về với những giá trị cốt lõi hơn như sum vầy, sẻ chia và chuẩn bị tinh thần cho một năm mới.

Một mùa Tết hài hòa giữa cảm xúc và khả năng chi trả có thể chính là nền tảng bền vững hơn cho mỗi gia đình. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, sự chủ động và tỉnh táo trong chi tiêu không chỉ giúp bảo đảm cân đối tài chính mà còn phản ánh một bước trưởng thành trong hành vi tiêu dùng của xã hội.