Không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình chuyển đổi số
(PNTĐ) - Từ yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc phổ cập tri thức số cho toàn dân, phong trào “Bình dân học vụ số” đang lan tỏa mạnh mẽ trên khắp cả nước. Tại Hà Nội, phong trào không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, mà đã thấm dần vào từng khu dân cư, từng tổ dân phố, từng lớp học cộng đồng, với tinh thần cách mạng, toàn dân, toàn diện, kiên trì thực hiện mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” trong hành trình chuyển đổi số quốc gia.
Thấm sâu, lan tỏa đến từng xã, phường
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thiết thực, mô hình sáng tạo nhằm đưa phong trào “Bình dân học vụ số” đi vào chiều sâu. Từ nhận thức đến hành động, từ hệ thống chính trị đến mỗi người dân, chuyển đổi số dần được định hình không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành một kỹ năng sống thiết yếu trong đời sống hằng ngày.
Tại xã Đông Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Văn Thiềng cho biết, địa phương xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ trong quản lý, mà là thay đổi tư duy điều hành và cách thức sống, làm việc của cộng đồng. Đông Anh quyết tâm chuyển từ quản lý hành chính bằng văn bản sang điều hành bằng công nghệ; người dân không chỉ “học chữ” mà còn học kỹ năng số, học cách phát triển trên không gian mạng; học sinh và đội ngũ trí thức trẻ không dừng ở việc sử dụng, mà còn từng bước sáng tạo công nghệ.
Theo ông Nguyễn Văn Thiềng, phong trào “Bình dân học vụ số” tại xã Đông Anh tập trung vào bốn nhóm mục tiêu trọng tâm. Thứ nhất, phổ cập kỹ năng số cơ bản cho mọi người dân, không phân biệt độ tuổi, nghề nghiệp hay trình độ. Các lớp hướng dẫn thực hành được tổ chức tại các điểm “Bình dân học vụ số lưu động” ở thôn, tổ dân phố, với sự tham gia trực tiếp của Đoàn Thanh niên, Tổ chuyển đổi số cộng đồng và các doanh nghiệp công nghệ.
Cùng với đó, địa phương phát triển hình thức học tập trực tuyến mở trên nền tảng binhdanhocvuso.gov.vn, hướng tới mục tiêu biến mỗi hộ dân thành một địa chỉ học tập số, mỗi chi hội đoàn thể thành một “lớp học số” gắn kết cộng đồng. Trong lĩnh vực giáo dục, Đông Anh chú trọng nâng cao năng lực số cho nhà trường và học sinh thông qua việc tổ chức Hội thi “Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong trường học”, với nhiều sản phẩm thiết thực như trợ lý ảo, giáo án số, hệ thống điểm danh thông minh hay trò chơi học tập trực tuyến. Song song đó, phong trào lan tỏa văn hóa học tập số suốt đời bằng các chiến dịch “Mỗi tuần một kỹ năng số”, “Mỗi thôn, tổ dân phố một mô hình ứng dụng số tiêu biểu”, kết hợp tuyên truyền đa phương tiện.
Không chỉ ở Đông Anh, chương trình “Bình dân học vụ số” đang tạo nên làn sóng chuyển đổi số từ cơ sở tại nhiều địa phương khác. Xã Kiều Phú là một điểm sáng khi chủ động phối hợp với Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, đưa kiến thức số đến tận từng hộ dân. Tại các nhà văn hóa thôn, đông đảo người dân đã tham gia các buổi hướng dẫn trực tiếp do sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin đảm nhiệm, với nội dung sát nhu cầu, dễ hiểu, dễ thực hành.
Bà Kiều Thị Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Kiều Phú cho biết, đây là lần đầu tiên địa phương triển khai chương trình chuyển đổi số với quy mô lớn và cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Thực tế cho thấy, việc tổ chức hướng dẫn ngay tại thôn, xóm mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp người dân, nhất là người cao tuổi và lao động nông thôn, vượt qua tâm lý e ngại công nghệ. Khi được cầm tay chỉ việc, người dân tỏ ra hào hứng, chủ động tiếp cận các ứng dụng liên quan đến Dịch vụ công quốc gia và thanh toán điện tử, từng bước hình thành thói quen số trong đời sống thường nhật.
Sáng tạo gắn với chuyển đổi số
Nếu ở nhiều địa phương, phong trào “Bình dân học vụ số” được khơi nguồn từ cộng đồng dân cư, thì tại phường Định Công, tinh thần đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác lập ngay từ khâu phát động và định hướng lâu dài. Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường, Định Công đã triển khai đồng thời phong trào “Bình dân học vụ số” và phong trào thi đua đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030, với mục tiêu đưa công nghệ trở thành một phần tự nhiên trong tư duy, hành động và văn hóa của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân.
Phường đặt ra những mục tiêu cụ thể, rõ ràng như: Đến năm 2026, 100% người dân trưởng thành có tri thức số cơ bản; 100% học sinh, sinh viên được trang bị kỹ năng số phục vụ học tập, nghiên cứu; từng bước xây dựng các mô hình tiên phong như “Mỗi công dân một định danh số”, “Gia đình số”, “Tổ dân phố số”, “Chợ số”, “Thanh niên xung kích phổ cập kỹ năng số”… Cách tiếp cận này cho thấy chuyển đổi số không tách rời đời sống, mà bám sát từng không gian sinh hoạt quen thuộc của người dân.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, phường Định Công xác định rõ vai trò của từng lực lượng trong xã hội. Cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức đi đầu trong học tập và ứng dụng công nghệ, đồng hành cùng người dân trong quá trình tiếp cận kỹ năng số. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tăng cường vận động hội viên, đoàn viên tham gia phong trào bằng những việc làm cụ thể. Thanh niên, học sinh, sinh viên trở thành lực lượng xung kích, là những “đại sứ số” đưa tri thức công nghệ đến cộng đồng. Các hộ gia đình, tiểu thương, người lao động coi kỹ năng số là công cụ thiết yếu để phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống, trong khi doanh nghiệp, cơ sở sản xuất - kinh doanh cùng chung tay đầu tư, sáng tạo các mô hình, sản phẩm số phục vụ xã hội.
Cùng tinh thần ấy, tại phường Kiến Hưng, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai bài bản ngay từ khâu tổ chức bộ máy. Phường đã thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và triển khai Đề án số 06; đồng thời hình thành 3 tổ giúp việc, một tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ, cùng 36 tổ chuyển đổi số cộng đồng với 227 thành viên. Đây chính là lực lượng nòng cốt trực tiếp “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, đưa nền tảng số, công nghệ số đến gần hơn với người dân, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng hiệu quả các ứng dụng công nghệ thông tin trong đời sống hằng ngày.
Không chỉ trong quản lý và cộng đồng dân cư, tinh thần sáng tạo gắn với chuyển đổi số còn lan tỏa mạnh mẽ vào lĩnh vực giáo dục. Trong bối cảnh toàn ngành đang đổi mới phương pháp dạy học, mỗi giáo viên, mỗi đoàn viên công đoàn, dù ở vị trí nào, đều góp phần kiến tạo một môi trường học tập linh hoạt, hiện đại và nhân văn hơn.
Tại Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, phong trào “Sáng kiến, sáng tạo trong đoàn viên công đoàn” đã trở thành điểm sáng tiêu biểu. Ủy viên Ban Chấp hành Công đoàn Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt Nguyễn Minh Tú cho biết, việc viết sáng kiến kinh nghiệm không còn mang tính hình thức, mà dần trở thành một phần của văn hóa nghề nghiệp. Những sáng kiến xuất phát từ chính lớp học, từ những trăn trở trong quá trình dạy học hằng ngày, với mục tiêu giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Trước khối lượng công việc ngày càng lớn, Công đoàn nhà trường đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào quản lý, điều hành và lan tỏa phong trào sáng kiến. Zalo và Google Drive được sử dụng như một “văn phòng điện tử”, giúp trao đổi nhanh, lưu trữ sáng kiến khoa học, tra cứu thuận tiện theo chủ đề, khối lớp và lĩnh vực. Google Form hỗ trợ khảo sát, thu thập ý kiến đoàn viên một cách công khai, minh bạch và hiệu quả. Mỗi đoàn viên có một hồ sơ sáng kiến điện tử cá nhân, cập nhật đầy đủ tiến trình nghiên cứu, thử nghiệm và kết quả áp dụng. Nhờ đó, sáng kiến không còn “nằm trong ngăn kéo”, mà được số hóa, chia sẻ, trở thành tài sản chung của tập thể sư phạm.
Từ những lớp học nhỏ ở thôn, tổ dân phố, từ các tổ chuyển đổi số cộng đồng, đến từng ngôi trường, từng gia đình, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Hà Nội đang âm thầm nhưng bền bỉ lan tỏa. Với cách làm bài bản, sáng tạo và đặt người dân làm trung tâm, Hà Nội đang từng bước biến mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” thành hiện thực, biến kỹ năng số thành hành trang thiết yếu của mỗi công dân.
