Số hóa ngành xuất bản đối diện với thách thức

Bài và ảnh: PHÚ ĐỖ
Chia sẻ

(PNTĐ) - Ngành xuất bản đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong thời đại công nghiệp 4.0. Chuyển đổi số không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là "mệnh lệnh" cho sự phát triển của ngành xuất bản nói riêng, cũng như văn hóa đọc của người Việt nói chung.

Số hóa ngành xuất bản đối diện với thách thức - ảnh 1
Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu mà các nhà xuất bản hướng tới

Đối diện nhiều thách thức

Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông (TT-TT), ở Việt Nam có đến 70,3% người dân đang sử dụng internet. Đây có thể được ví như “mảnh đất màu mỡ” để chuyển đổi số phát triển và giúp thu hẹp khoảng cách cũng như kích thích văn hóa đọc. Mặc dù vậy, nhìn vào thực tế, các đơn vị xuất bản hiện nay thường chỉ tập trung sản xuất nội dung và còn yếu kém về công nghệ. 

“Việc phát triển một nền tảng thương mại đủ lớn, có tầm vóc phải trông cậy vào những nhà phát hành hay các đơn vị công nghệ, còn phía xuất bản chỉ nên giữ vai trò liên kết”- ông Nguyễn Cảnh Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty Alpha Books nhận định.

Dưới góc nhìn của ông Đinh Quang Hoàng, Giám đốc điều hành Waka, việc kết nối giữa các doanh nghiệp xuất bản điện tử và các đơn vị phát hành truyền thống còn gặp nhiều rào cản. Lấy ví dụ từ chính đơn vị mình, ông Hoàng cho biết: “Để xây dựng kho sách số hóa, chúng tôi hiện đang hợp tác với các đơn vị sở hữu bản quyền các tựa sách phát hành trong nước, tuy nhiên số lượng còn rất khiêm tốn. Ước tính, số đầu sách chỉ chiếm dưới 5% tựa sách giấy đã phát hành trên thị trường. Điều này khiến kho sách điện tử số hóa gần như không đáp ứng được nhu cầu người đọc, trong khi chi phí vận hành chiếm tới hơn 30%”.

Tại Hội thảo khoa học “Xuất bản Việt Nam - 70 năm xây dựng và phát triển”, các chuyên gia đánh giá, nếu tiếp tục duy trì kho sách theo cách cũ sẽ không thực sự hiệu quả, trong khi thị trường lại không phát triển được. Lý do cần tối thiểu 30% lượng sách nhằm giúp người dùng có “cảm giác” luôn tìm thấy những thứ họ muốn tìm ở phiên bản điện tử, từ đó mới thay đổi được thói quen. Vì vậy, đây vẫn là bài toán nan giải nhất cho đến hiện tại.

Vấn đề bản quyền là một khó khăn khác của xuất bản số, ông Nguyễn Cảnh Bình đánh giá: “Đối với sách giấy, việc sao chép đã đơn giản, với nội dung số, việc đó còn đơn giản hơn gấp bội. Những cuốn sách trên giấy thường không thể chuyển tải được hết các tri thức khoa học cho bạn đọc. Do đó, Alpha Books hướng đến đầu tư thêm về nội dung số để chuyển tải tri thức một cách linh hoạt và đa dạng hơn, tuy nhiên, để làm được việc này, quyền sở hữu trí tuệ cần được đảm bảo”.

Dưới góc nhìn của TS Vũ Thùy Dương, Trưởng khoa Xuất bản, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, xuất bản điện tử sẽ giữ vị trí chủ đạo của ngành công nghiệp xuất bản thế giới. Tại Việt Nam, mặc dù một số nhà xuất bản đã chủ động tích lũy, đầu tư cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin nhưng với nguồn lực hạn hẹp, rất khó có đủ điều kiện để phát triển theo hướng hiện đại và chuyên môn hóa. Năm 2021, so sánh với xu thế thế giới và tốc độ phát triển của một số nước trong khu vực như Indonesia, Thái Lan, Việt Nam còn chậm trong phát triển thị trường sách điện tử khi số nhà xuất bản tham gia tăng nhưng số sách điện tử không tăng tương ứng, hiện chỉ đạt 5,6-5,7%.

Những điểm sáng
Mặc dù khó khăn trong chuyển đổi số đối với các nhà xuất bản là hiện hữu nhưng cũng có những “điểm sáng” thành công trong hoạt động số hóa xuất bản. Một trong những “gương mặt” nổi bật nhất của xuất bản số là sách nói.
Bà Thái Minh Châu, Giám đốc đối ngoại Fonos - doanh nghiệp tiên phong mở đường cho sách nói tại Việt Nam cho biết: Tại Việt Nam, sách nói là một phương thức xuất bản hoàn toàn mới mẻ, dư địa tăng trưởng còn rất lớn. Về lợi ích của sách nói, bà Châu nhận định, sách nói với lợi thế hình thức thể hiện, mang xu hướng hiện đại, người dùng hoàn toàn có thể nghe sách mọi lúc mọi nơi, thậm chí nghe theo nhóm mà không đòi hỏi phải có không gian riêng tư như trong các thư viện. 

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Thạch, CEO ứng dụng sách nói VoiZ FM khẳng định, về bản chất, định dạng audio đã là một thế mạnh bởi độc giả có thể sử dụng mọi lúc mọi nơi, ngay khi có nhu cầu, đặc biệt, thị trường sách nói đã ghi nhận sự phát triển vượt bậc trong thời kỳ dịch bệnh do mọi người phải ở nhà và không có điều kiện tới các nhà sách truyền thống. Theo thống kê, các doanh nghiệp phát hành sách nói như công ty VoiZ FM hay Fonos đều ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc, thu hút tới hơn 500.000 người dùng và hàng triệu lượt truy cập, các con số thống kê vẫn không ngừng tăng lên nhờ những cải tiến về nội dung và công nghệ khiến sách nói ngày càng trở nên hấp dẫn hơn với độc giả.

Một “điểm sáng” khác là Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam đã có hướng đi mới trong chuyển đổi số với việc phát triển Trung tâm tri thức số dành cho phụ nữ, gia đình và trẻ em. Theo bà Khúc Thị Hoa Phượng, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam, về bản chất, Trung tâm tri thức số là một "thư viện" dành cho đối tượng độc giả đặc thù của nhà xuất bản. Đây là một hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung được số hóa nhằm cung cấp tri thức đến các đối tượng bạn đọc khác nhau thông qua việc tận dụng các tiến bộ khoa học của cách mạng công nghệ 4.0, trong đó lấy xuất bản điện tử làm trung tâm.

Chuyển đổi số là cuộc cách mạng lớn làm thay đổi toàn ngành xuất bản, từ khâu sản xuất (biên tập, thiết kế, xuất bản) cho tới khâu tổ chức lưu thông, phân phối qua các nền tảng, hệ thống phân phối. Do đó, công tác này cần được chú trọng hơn nữa để tạo ra những sản phẩm thực sự mới lạ và độc đáo, đáp ứng nhu cầu người đọc và phát triển, nâng cao văn hóa đọc trong cộng đồng.

 

Ý kiến bạn đọc

Tin cùng chuyên mục

Xe buýt lấn làn gây tai nạn

Xe buýt lấn làn gây tai nạn

(PNTĐ) - Vào lúc 14h30 ngày 5/12/2022, tại khu vực số nhà 392 phố Ngọc Lâm (Long Biên, Hà Nội) đã xảy ra một vụ va chạm giữa một chiếc xe buýt số 11 mang biển kiểm soát 29B-144.89 ( lộ trình Công viên Thống Nhất - Học viện Nông Nghiệp) với hai xe máy đang lưu thông ở chiều ngược lại.
Khách hàng “tố” Cen Land lừa dối…

Khách hàng “tố” Cen Land lừa dối…

(PNTĐ) - Bà Bích Thủy (ở Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội) cho rằng, Cen Land đã lừa dối bà trong việc mua bán căn VB.L4.01 (thuộc dự án khu dịch vụ và nhà nghỉ Xuân Thành - Hoa Tiên Paradise). Mặc dù bà đã đưa ra các phương án thỏa thuận, nhưng phía Cen Land vẫn chưa đưa ra ý kiến rõ ràng.
Lễ hội Áo dài du lịch Hà Nội 2022 thu hút hơn 30.000 lượt khách

Lễ hội Áo dài du lịch Hà Nội 2022 thu hút hơn 30.000 lượt khách

(PNTĐ) - Tối 4/12, tại không gian phố đi bộ Hồ Gươm, Hoàn Kiếm, Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức chương trình bế mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội năm 2022. Dự lễ bế mạc có Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Đặng Hương Giang; Ủy viên BCH TƯ Hội LHPN Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thu Thủy; diện các cơ quan Trung ương, các sở, ban, ngành thành phố, các quận, huyện, đơn vị, doanh nghiệp, các nghệ nhân, nhà thiết kế; cùng đông đảo người dân và du khách Thủ đô.
Tự hào, kiêu hãnh Áo dài phụ nữ Việt Nam

Tự hào, kiêu hãnh Áo dài phụ nữ Việt Nam

(PNTĐ) - Sáng 4/12, tại khu vực tượng đài "Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh" thuộc không gian đi bộ Hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã diễn ra chương trình: Đồng diễn Áo dài “Phụ nữ Thủ đô hội nhập và phát triển” năm 2022 với sự tham gia của hơn 1.000 chị em phụ nữ với những tà áo dài muôn sắc như muôn đóa hoa rực rỡ làm bừng sáng Hồ Gươm sáng sớm…
Báo Phụ nữ Thủ đô đạt giải Nhì Giải báo chí “Du lịch qua miền Tây Bắc”

Báo Phụ nữ Thủ đô đạt giải Nhì Giải báo chí “Du lịch qua miền Tây Bắc”

(PNTĐ) - Ngày 3/12, tại tỉnh Sơn La đã diễn ra Hội nghị giao ban Cụm thi đua Hội Nhà báo các tỉnh, thành phố dọc đường 6 năm 2022. Trong khuôn khổ Hội nghị, Báo Phụ nữ vinh dự nhận Giải Nhì cuộc thi viết “Du lịch qua miền Tây Bắc” do Cụm thi đua Hội Nhà báo các tỉnh, Thành phố dọc đường 6 tổ chức. Đồng thời, Báo cũng đã trao tặng 20 suất học bổng cho học sinh nghèo trên địa bàn  tỉnh Sơn La.