Kỳ cuối: Những bước chân trở về
PNTĐ-Dù phải sống xa đất mẹ nhưng nhiều người con gốc Việt, theo tiếng gọi của Tổ quốc đã lần lượt trở về, bằng nhiều cách khác nhau, đóng góp xây dựng quê hương.
Người Việt xây nước Việt
Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Quốc Bình, Việt kiều Canada là cái tên được nhiều chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ sinh học trên thế giới biết tới. Hoàn thành chương trình Thạc sĩ ở Nga, năm 1986, ông làm nghiên cứu sinh về công nghệ sinh học tại đại học Paris 11 (Pháp) rồi qua Canada định cư. Gần 15 năm trên nước bạn, ông vừa tham gia giảng dạy đại học, hướng dẫn các nghiên cứu sinh và là một trong những nhà khoa học đi đầu trong nghiên cứu chuyển nạp gen trên cây tại ĐH Laval, Québec. Thế rồi, khi đã khẳng định được tên tuổi, năm 2004, ông xin thôi việc tại trường Laval, bán toàn bộ nhà cửa rồi cùng vợ đưa con út 11 tuổi trở về Việt Nam. Đó cũng là thời điểm đất nước ta đang có nhu cầu phát triển mạnh ngành công nghệ sinh học.
 |
| GS.TS Nguyễn Quốc Bình đang làm việc ở Việt Nam |
“Bán hết gia sản và xin thôi việc” - là cách TS Bình chọn để không cho mình cơ hội lùi bước bởi bởi ông biết, ở tuổi không còn trẻ phải “làm lại từ đầu” thật không dễ dàng gì. “Nhưng, tôi tin, chắc chắn mình sẽ thành công bởi Việt Nam là quê hương của tôi, vợ tôi và các con tôi. Ở Canada, dù cuộc sống vật chất đủ đầy, công danh sự nghiệp vững vàng nhưng tôi vẫn tự nhủ sẽ có ngày mình trở về quê hương” - TS Bình chia sẻ.
Về Việt Nam, TS Bình đã bắt tay ngay vào việc cùng Nhà nước xây dựng một Trung tâm Công nghệ sinh học với mức lương chỉ bằng 1/5 thu nhập trả cho vị trí giáo sư của ông tại nước ngoài. “Nhưng, tôi chẳng lấy đó làm buồn. Tôi biết đó đã là sự cố gắng của Nhà nước trong hoàn cảnh đất nước ta còn nghèo. Nếu chỉ vì vật chất, tôi đã không trở về. Tôi là người Việt, tôi phải có trách nhiệm đóng góp xây dựng nước Việt”.
Hơn 10 năm, TS Bình dốc hết tâm huyết để biến mong ước Việt Nam sẽ có Trung tâm Công nghệ sinh học quốc gia với quy mô hiện đại sánh tầm quốc tế trở thành hiện thực. Trung tâm là nơi nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiên tiến giúp đất nước giải quyết các vấn đề kinh tế-xã hội quan trọng trên nhiều lĩnh lực như: Nông nghiệp, Y dược, môi trường; quy tụ trí lực của nhiều nhà khoa học người Việt về công nghệ sinh học ở khắp nơi trên thế giới.
Hiện trung tâm đã có một số công trình đáng chú ý như nghiên cứu thành công thuốc Interferon chữa bệnh cho người giúp giảm chi phí giá thành tiêm từ 4 triệu đồng xuống còn 500.000 đồng, thuốc trừ sâu sinh học, vắc-xin dành cho cá tra đầu tiên của thế giới và được áp dụng lần đầu tiên tại Việt Nam, mang lại giá trị kinh tế cho người nuôi ước tính khoảng 300 triệu USD/năm. Riêng sản phẩm này đã mang lại lợi ích kinh tế cho xã hội gấp 3 lần kinh phí Nhà nước đầu tư xây dựng Trung tâm… Những thành quả ấy quả thật rất ý nghĩa vì Việt Nam là một nước nông nghiệp đang phát triển rất cần công nghệ sinh học để phục vụ sản xuất, đời sống nhân dân.
Chim có tổ, người có tông
Theo ông Phạm Bình Minh, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, tri thức, lòng yêu nước… là thế mạnh của cộng đồng 4,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài. Các chuyên gia, trí thức, kiều bào yêu nước đã góp phần không nhỏ vào công cuộc phát triển, hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước; củng cố khối đại đoàn kết dân tộc; nâng cao uy tín, vị thế của cộng đồng người Việt cũng như góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước.
Cuối năm 2016, tại Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới do Bộ Ngoại giao đồng tổ chức, có một Việt kiều với giọng nói tiếng Việt chưa hẳn đã tròn vành rõ chữ nhưng vẫn thu hút sự chú ý đặc biệt của các đại biểu. Đó là bà Kiều Linh Caroline Valverde, Giáo sư tại đại học California Davis, Hoa Kỳ - người đã dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu về mối quan hệ giữa VN và cộng đồng Việt kiều và vai trò của kiều bào trong giới thiệu văn hóa VN ra nước ngoài.
 |
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trò chuyện với GS Kiều Linh Caroline Valverde |
Xa Việt Nam từ khi còn rất nhỏ nên bà Kiều Linh không biết tiếng Việt cũng như không thể nhớ nhiều về nguồn cội của mình. Càng lớn lên, từ cuốn album ảnh của gia đình, bà đau đáu muốn tìm hiểu về nơi mình được sinh ra. Đầu thập niên 90, bà quyết định trở về Việt Nam. Máy bay đáp xuống sân bay Nội Bài, Hà Nội thay vì cảm giác lạ lẫm, bà thấy không gian, cảnh vật, con người đều quen thuộc đến vô cùng. Đó chính là linh cảm thiêng liêng của sự gắn bó nguồn cội. Liên tục những năm sau đó, bà đã trở đi trở lại giữa Mỹ và Việt Nam nhiều lần. Bà còn nỗ lực học tiếng Việt để có thể tự giao tiếp, nghe hiểu đồng bào mình.
“Với các bạn, nói tiếng Việt là lẽ tự nhiên nhưng với tôi, nói tiếng mẹ đẻ là cả quá trình cố gắng”-bà chia sẻ. Những trải nghiệm, nghiên cứu của bà về quê hương Việt Nam đã giúp bà hoàn thành đề tài nghiên cứu về Việt Nam. Trong đó, bà đã chỉ ra mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa các kiều bào với đất mẹ Việt Nam cũng như chính sách của Việt Nam luôn coi kiều bào là một phần máu thịt của dân tộc. Cũng chính bà đã trở thành cầu nối giúp cho các thế hệ con em Việt kiều hiểu hơn về Việt Nam, giúp xóa bỏ định kiến đâu đó từ quá khứ còn sót lại về Việt Nam và động viên kiều bào hăng hái đóng góp xây dựng quê hương.
Mới đây, GS Kiều Linh đã vinh dự được tham gia buổi gặp gỡ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc với các kiều bào yêu nước. Bà đã kiến nghị Nhà nước có nhiều chính sách thu hút lực lượng kiều bào hơn nữa để tạo nên khối sức mạnh đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội chung của Tổ quốc, giúp xây dựng Việt Nam vững mạnh, hòa bình và có vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.
Đó còn là bà Đào Thị Hy, Việt kiều Thái Lan năm nay đã 74 tuổi. Được bố mẹ là người Việt Nam đưa sang Thái Lan định cư từ năm 2 tuổi, bà Hy biết nói tiếng Thái trước tiếng Việt, đi học ở trường Thái và sinh hoạt như một người Thái. “Nhưng, không hiểu sao, tôi vẫn không thể quên được nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Tôi lúc nào cũng xác định trong cơ thể mình đang chảy dòng máu Việt”, bà Hy kể.
Trên đất Thái, bà Hy đã chủ động đề nghị bố mẹ cho bà được đi học tiếng Việt với suy nghĩ manh nha để chuẩn bị cho sự hồi hương của bà một ngày nào đó. Bà đã miệt mài học tới hết lớp 7 theo chương trình giáo dục của Việt Nam. Và, từ năm 2002 đến nay, bà đã về nước 15 lần, trong đó 13 chuyến bà tự đi xuyên Việt dọc từ Bắc vào Nam để tìm hiểu về quê hương, bù lại những tháng ngày tuổi thơ phải sống xa quê. Những chuyến đi ấy còn mang theo tâm nguyện “mở đường” để con, cháu của bà đang cư trú ở tỉnh Nong Khai lần lượt tìm về quê cha đất Tổ.
Bà Hy cũng chia sẻ, nhiều Việt kiều mà bà biết, nghe theo lời kêu gọi của Nhà nước Việt Nam, đều đã lần lượt trở về quê hương lập thân lập nghiệp. Có người còn xin nhập quốc tịch Việt Nam, xin làm chứng minh thư Việt Nam, nhập hộ khẩu ở Việt Nam. “Các cô chú, anh chị em họ của tôi ở quê nội Nam Định đều đã khuất núi nhưng tôi vẫn còn có các cháu, chắt. Tôi mong các thế hệ con cháu tôi nói riêng và bà con Kiều bào nói chung, dù ở đâu cũng vẫn sẽ liên lạc và tìm về với cội nguồn của mình vì chim có tổ, người có tông. Tình yêu nước Việt được truyền qua nhiều thế hệ mới bền chặt và sống mãi” - bà tâm sự.
Ở đâu có người Việt - ở đó có Việt Nam … Tiềm năng và nguồn lực phát triển của đất nước chúng ta không chỉ nằm trong dải đất hình chữ S rộng hơn 330 nghìn km2 mà còn ở rất nhiều nơi trên hành tinh này. Có thể nói ở đâu có người Việt, thì ở đó có Việt Nam… Mỗi kiều bào ta dù hoàn cảnh sống khác nhau, hay đâu đó còn có những suy nghĩ khác biệt về đất nước, nhưng tôi tin tưởng rằng trong tâm trí của tất cả đều có trái tim ấm nồng tình yêu quê hương đất nước, nơi mà "Quê hương mỗi người chỉ một". Với niềm tự hào cùng là con Lạc cháu Hồng, tất cả chúng ta hãy chung sức, chung lòng xây dựng đất nước Việt Nam sánh vai cùng bạn bè năm châu như Bác Hồ từng mong muốn. Dân tộc ta là một, chỉ có đại đoàn kết mới có được đại thành công. Đó là quy luật phát triển mà Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn giương cao ngọn cờ đoàn kết, tập hợp mọi thành phần nhân dân, đặc biệt là 4,5 triệu bà con Việt kiều hướng về xây dựng quê hương, Tổ quốc. |
Hoàng Lan
