Bài tháng tư
“Tháng tư rồi sẽ qua” là câu thơ ở khổ kết của bài thơ này. Nhưng bây giờ vẫn là những ngày đầu tiên của một tháng đặc biệt đó, chúng ta cùng đọc lại bài thơ và nghĩ suy.
Tôi nghe đầy trong mắt
Một rừng thông gió phai
Cỗ xe nào đã khuất
Trên đường cát bụi bay.
Rồi tháng tư bước đến
Nhè nhẹ như một người
Rồi tháng tư bước đến
Nặng trĩu như một người.
Rừng thông xa xa vắng
Phấn thông phấn thông vàng
Tôi nghe hồn ấm nắng
Nhịp hồn vừa khua vang
Thở một lần như núi
Núi cao như trời mây
Người một lần qua khỏi
Trăm năm buồn không hay.
Trăm năm là cơn sóng
Vỗ ầm ĩ trong lòng
Lất lây như hình bóng
Rồi cũng về hư không
Tôi như cành thạch thảo
Mùa thu đã chết rồi
Người qua theo màu áo
Bài thơ buồn không nguôi
Bài thơ buồn đứng lại
Tháng tư rồi sẽ qua
Ôi một thời trẻ dại
Rồi cũng sẽ bao la...
Từ Kế Tường
Ảnh minh họa
LỜI BÌNH:
“Tháng tư rồi sẽ qua” là câu thơ ở khổ kết của bài thơ này. Nhưng bây giờ vẫn là những ngày đầu tiên của một tháng đặc biệt đó, chúng ta cùng đọc lại bài thơ và nghĩ suy.
Từ Kế Tường có một giọng thơ nhẹ nhàng nhưng sâu lắng. Khó có thể tìm thấy ở thơ ông một điểm nhấn câu chữ nào nhưng cảm xúc luôn đằm thắm. Cảm xúc tựa như gió bay qua những ngọn núi tháng tư, nào là:
Tôi nghe đầy trong mắt
Một rừng thông gió phai
Cỗ xe nào đã khuất
Trên đường cát bụi bay.
Rồi tháng tư bước đến
Nhè nhẹ như một người
Rồi tháng tư bước đến
Nặng trĩu như một người.
Ban đầu, tất cả khung cảnh đều mờ nhạt, vô thường lắm từ “rừng thông gió phai” đến cỗ xe trên đường cát bụi. Ấy vậy mà khi tháng tư đến lại như một người đầy mâu thuẫn mà thống nhất, vừa “nhè nhẹ” vui đấy mà đã lại “nặng trĩu” âu lo. Và rồi, khi tháng tư đã chiếm lĩnh đất trời, trong tâm hồn con người có một sự thay đổi nhẹ nhàng:
Rừng thông xa xa vắng
Phấn thông phấn thông vàng
Tôi nghe hồn ấm nắng
Nhịp hồn vừa khua vang
Phấn thông vàng của sắc màu được điệp hai lần như âm thanh vang lên nhưng lại càng gợi sự vắng lặng xa xôi. Trong nắng tháng tư nồng ấm, ta như nghe được cả nhịp tâm hồn mình. Nhịp đập ấy là của con tim, của những cung bậc cảm xúc, của nhưng âu lo…
Nếu đều đều và yên ả như thế thì đâu phải là Từ Kế Tường. Ông bất ngờ chuyển mạch mau lẹ, lạ và đầy trí tuệ trong thi phẩm này:
Thở một lần như núi
Núi cao như trời mây
Người một lần qua khỏi
Trăm năm buồn không hay.
Trăm năm là cơn sóng
Vỗ ầm ĩ trong lòng
Lất lây như hình bóng
Rồi cũng về hư không
Có điều gì đó vừa chuyển hoá vào nhau tinh tế và ám ảnh. Hơi thở, mây trời, “một lần qua khỏi”… để mà trăm năm hoá hư vô. Và, dẫu có lúc nào cồn cào tha thiết như con sóng (Vỗ ầm ĩ trong lòng) thì cũng không thể vượt qua hư không ấy-giới hạn của tháng tư.
Chỉ còn một cành thạch thảo còn lại, nhà thơ ngỡ đó là hoá thân của mình: “Tôi như cành thạch thảo/ Mùa thu đã chết rồi”. Cành thạch thảo chứng kiến một quy luật của tạo hoá: Thế nhân đổi thay như màu áo, chỉ nỗi buồn như bài thơ đọng lại. Tháng tư là thế, trong cái gấp gáp sang hè vẫn có chút gì trầm lắng, se sắt từ năm ngoái, tự ngày xưa còn vương vấn neo lại. Điều đặc biệt là, câu kết của bài thơ không bi quan, không tàn úa mà mở ra dài rộng với nhiều liên tưởng thú vị: “Ôi một thời trẻ dại/ Rồi cũng sẽ bao la...”.
Rồi tháng tư sẽ qua đi, để lại những bao la vương vấn và nhớ thương trong lòng mỗi người chúng ta. Cùng bước và tháng tư và cảm nhận…
VIỆT PHƯƠNG
