Cả nhà cùng “cai” công nghệ

Cha mẹ làm gương cho con

Vợ chồng chị Nguyễn Thị Thiên (Đông Anh, Hà Nội) công tác trong lĩnh vực truyền thông, thường xuyên phải sử dụng máy tính, điện thoại, tivi để làm việc và xem tin tức. Có những đợt cao điểm, vợ chồng chị còn “ôm” việc về nhà. Để “yên thân”, anh chị lại dùng điện thoại để dỗ con. Do đó, hai con chị (1 bé 5 tuổi 1 bé 3 tuổi) cũng được cho xem ipad, tivi cả ngày. Chúng dán mắt vào màn hình, say mê đến nỗi ai gọi cũng không trả lời.

Quá lo lắng, chị bàn với chồng về việc chính cha mẹ phải “cai” công nghệ để làm gương cho con. Sau giờ làm về nhà, cả anh và chị đều cất điện thoại vào túi xách và dành thời gian chơi với con. Chị yêu cầu con phải có cam kết về việc chỉ sử dụng điện thoại sau bữa ăn. Những ngày nghỉ, chị đưa con ra ngoài, đi chơi, ngắm cảnh, mua sắm… Cách cai công nghệ cho con của vợ chồng chị Thiêm đã thành công. Giờ con trai đầu của chị đã vào lớp 2, bé thứ hai 5 tuổi và không còn thói quen dùng điện thoại hằng ngày. Thay vào đó, các con anh chị say mê thể thao, cầu lông, đi xe đạp và các trò lắp ghép robic.

Với gia đình anh Lại Hữu Cảnh (điều dưỡng viên tại bệnh viện Phương Đông, Bắc Từ Liêm, HN), việc cai máy tính, tivi cho cậu con trai 5 tuổi lại không quá gian nan. Anh Cảnh cho biết, thay vì quát nạt, giành giật điện thoại trên tay con hay tắt phụt tivi khi con đang xem, anh chỉ cần nhẹ nhàng dỗ dành và ra nguyên tắc cho cả hai bố con, dần dần, con hiểu ra việc sử dụng điện thoại là có giới hạn mà không khóc đòi mè nheo.

Ảnh minh họa

Anh ra quy định, mỗi ngày, con chỉ được xem điện thoại hoặc tivi 30 phút và kiểm soát các chương trình mà con xem. Anh cho con xem các chương trình như quà tặng cuộc sống, truyện cổ tích… Hết thời gian, anh bảo “bố con mình hết thời gian dành cho điện thoại rồi, chúng ta chơi trò chơi khác nhé”. Các trò chơi thường là tái diễn lại câu chuyện cổ tích vừa xem, hai bố con hóa thân vào nhân vật…”.

Thay vì dán mắt vào chiếc điện thoại mỗi khi về nhà, anh dạy con nấu ăn, dọn dẹp đồ chơi tự mình bày ra bằng cách cùng chơi với con, rồi bảo chơi xong sẽ cùng nhau dọn dẹp. Ngày nghỉ, hai bố con cùng chơi các trò dân gian như kéo cưa lừa xẻ, oẳn tù tì, lego xếp hình, vẽ… Cậu con trai rất say mê với những thú vui mà bố bày ra nên quên luôn cái điện thoại thông minh mỗi ngày.

Cần kiên trì và làm bạn cùng con

Theo anh Lại Hữu Cảnh, để cai công nghệ cho con không phải 1-2 ngày mà cần cả quá trình. Thậm chí, ngay cả khi tạm gọi là thành công thì bố mẹ cũng cần phải giúp con không bị điện thoại mê hoặc trở lại. “Để cai công nghệ cho con, cha mẹ cần dành thời gian rảnh cho con khi về nhà, tuyệt đối không sử dụng điện thoại trước mặt con. Sự kiên trì của cha mẹ là chìa khóa giúp cho việc tách công nghệ cho con thành công. Cha mẹ đừng cố gắng thu hồi điện thoại của con bằng cách quát mắng, dọa nạt mà hãy nhẹ nhàng hỏi con xong chưa, mẹ thấy hết giờ rồi đó, con tạm dừng rồi sau xem tiếp… hoặc tìm cách lôi kéo sự chú ý của con vào vấn đề khác để con xao nhãng điện thoại” – anh Cảnh chia sẻ.

Theo các chuyên gia tâm lý, muốn con cai nghiện được điện thoại, người lớn cũng cần loại bỏ thói quen xấu này, hạn chế tối đa việc lạm dụng các thiết bị điện tử, smartphone… Khi trẻ còn nhỏ, tuyệt đối tránh việc sử dụng điện thoại khi ở gần con, nếu cần hãy ra khỏi phòng nơi bé nằm mới sử dụng.

Mặc dù bận rộn, cha mẹ cũng hãy dành thời gian chơi và quan tâm đến trẻ. Khi đi làm về, bạn có thể rủ con cùng vào bếp, cùng dọn dẹp nhà cửa, trò chuyện, hỏi han con về các hoạt động trong ngày của con. Mỗi ngày, các bố mẹ cũng có thể nghĩ ra các trò chơi, hoạt động để tạo sự hứng thú cho trẻ ví dụ: cùng con vẽ một bức tranh, xếp hình, cắt dán lọ hoa, đọc truyện, tô màu… Điều này không chỉ tăng thêm sự gắn kết gia đình, mà các trò chơi trên còn kích thích sự sáng tạo và khả năng tưởng tượng của bé. Đặc biệt, trẻ cũng sẽ không còn thời gian “rảnh” mà nghĩ đến việc sử dụng điện thoại.

Ảnh minh họa

Phụ huynh Nguyễn Kim Thoa (Gia Lâm, HN) cho rằng, việc cấm trẻ tiếp xúc với công nghệ số trong thời đại 4.0 là rất khó, có điều, cha mẹ cần tham khảo "liều lượng" phù hợp để vừa đảm bảo kích thích tư duy sáng tạo của trẻ mà không khiến chúng chị "nghiện công nghệ". “Cậu con trai vừa học xong lớp 4 của tôi thích một trò chơi điện tử và cháu chỉ xin mẹ chơi 10 phút mỗi ngày sau khi hoàn thành thời gian biểu đã được mẹ duyệt. Tôi cho rằng, 10 phút tiếp xúc với điện thoại là vừa đủ. Nó như một phần thưởng khi con hoàn thành kế hoạch trong ngày và cũng giúp con không bị lỗi thời trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số” – chị Thoa cho biết.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em dưới 2 tuổi không nên tiếp xúc với các thiết bị điện tử. Trẻ từ 2 - 5 tuổi nên được giới hạn thời gian sử dụng tối đa trong 1 tiếng, tốt nhất nên có người lớn xem cùng. Chuyên gia Anh Nguyễn, tác giả cuốn sách “Làm mẹ không áp lực” chia sẻ rằng, tốt nhất, cha mẹ nên hạn chế tối thiểu giới thiệu các thiết bị màn hình điện tử như ipad, điện thoại, hay TV cho trẻ dưới 5 tuổi. Đặc biệt không dùng những thiết bị để "mua thời gian" yên tĩnh hay để "giết thời gian" của trẻ. Nếu cho trẻ xem, cha mẹ cần lựa chọn các video mang tính giải trí (video có âm nhạc hoặc có các nhân vật hoạt hình, hình ảnh đẹp) hoặc các video mang tính truyền tải hoạt động gần gũi (vừa vui nhộn vừa có tính giải trí với trẻ nhỏ, nhưng cũng truyền tải những nội dung về các hoạt động hằng ngày của trẻ. Ví dụ như đi tắm, đánh răng, đi ngủ, đi picnic hoặc chơi công viên)...

Chia sẻ về biện pháp hạn chế trẻ tiếp xúc với các clip, video trên mạng, TS giáo dục Vũ Thu Hương, Trung tâm đào tạo Kỹ năng Cá siêu quậy khẳng định, để giúp con cai nghiện smartphone, cha mẹ cần lập cho con một thời gian biểu hoạt động thật kín kẽ, khoa học và hướng dẫn con thực hiện theo thời gian biểu đó. Ngoài các hoạt động sinh hoạt thường ngày, trẻ cần được sắp xếp thời gian cho việc đọc sách, tìm hiểu cuộc sống xung quanh, chơi các môn thể thao vận động và làm các công việc nhà. Khi thời gian rảnh rỗi không có, trẻ sẽ không bị cuốn hút vào thế giới công nghệ.

Ngoài ra, cha mẹ cũng nên gương mẫu. Khi về đến nhà, nên cất các thiết bị công nghệ của mình đi và tham gia sinh hoạt, làm việc cùng con. Thời gian trao đổi giữa cha mẹ và con cái càng nhiều thì con càng có khả năng miễn dịch với các thiết bị điện tử.

Nếu con bị nghiện công nghệ, cha mẹ cần phải lên 1 kế hoạch thực hiện nghiêm túc như chuẩn bị thời gian và một số công việc để thực hiện kế hoạch này. “Thứ nhất, cha mẹ dựa vào 1 lỗi con đã gây ra để tịch thu điện thoại hoặc máy tính của con trong thời gian 2 giờ. Trong thời gian đó, cha mẹ yêu cầu con làm việc nào đó và giám sát con làm cho hết 2 giờ.

Sau đó, cha mẹ phạt tăng lên từ tuần 1 lần lên 2, 3 lần. Cho đến khi ngày nào cũng bị phạt thì các bạn cũng đã được tách khỏi máy dễ dàng hơn. Cha mẹ tiếp tục tăng thời gian tách máy lên 3, 4h. Duy trì công việc để con không bị nhớ máy.

Cuối cùng, cha mẹ cũng cần quy định thời hạn sử dụng mạng xã hội chỉ 1h/ngày và tiến tới là 15 phút/ngày. Tiếp tục tăng các hoạt động khác như thể thao, đọc sách. Nếu cha mẹ làm được đủ 3 bước trên, các con có thể dần dần cai nghiện được facebook và tìm được niềm vui khác trong cuộc sống” – TS Hương chia sẻ.

CẨM NHUNG