Các nguy cơ và biện pháp kiểm soát

Để kết quả điều trị tăng huyết áp hiệu quả, ngoài việc người bệnh cần khám sức khỏe định kỳ, tuân thủ dùng thuốc huyết áp theo chỉ định của bác sỹ thì việc đo huyết áp tại nhà và kết hợp với thay đổi lối sống lành mạnh là rất quan trọng.

Đo huyết áp người bệnh tại nhà

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ không khuyến khích các thiết bị đo huyết áp ở cổ tay hoặc ngón tay vì chúng có thể cho kết quả kém tin cậy hơn. Ngưỡng chẩn đoán bệnh huyết áp cao có thể dao động nhẹ tùy theo từng cách đo huyết áp khác nhau. Tuy nhiên, dựa vào trị số huyết áp có được sau khi đo huyết áp đúng quy trình được thực hiện bởi cán bộ y tế, phân độ huyết áp được chia thành các cấp như sau:

Huyết áp bình thường: Huyết áp tâm thu <130 mmHg và huyết áp tâm trương <85 mmHg

Tiền tăng huyết áp: Huyết áp tâm thu 130 - 139 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương 85 – 89 mmHg.

Tăng huyết áp độ 1: Huyết áp tâm thu 140 – 159 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương 90 – 99 mmHg.

Tăng huyết áp độ 2: Huyết áp tâm thu ≥160 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥100 mmHg.

Cơn tăng huyết áp: Huyết áp tâm thu >180 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương >110 mmHg.

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc: Huyết áp tâm thu ≥140 mmHg và huyết áp tâm trương <90 mmHg.

Nếu huyết áp không cùng mức để phân loại thì chọn huyết áp tâm thu hay tâm trương cao nhất

Cách đo huyết áp tại nhà

Muốn đo huyết áp cho kết quả chính xác, người bệnh cần lưu ý: Trước khi đo, người bệnh cần nghỉ ngơi, thư giãn ít nhất 5 phút, người bệnh không được hút thuốc, không dùng chất kích thích, ăn, dừng vận động 30 phút trước khi đo, nên ở phòng yên tĩnh, không nói chuyện trong quá trình đo.

Người bệnh chọn tư thế thoải mái nhất, tư thế đo có thể nằm hoặc ngồi. Khi ngồi thì lưng tựa thẳng vào ghế, chân đặt thẳng trên sàn. Tay không cầm nắm, thả lỏng khuỷu tay ngang tim. Quấn bao huyết áp trên khuỷu tay 2-3cm. Bật máy, chờ và đọc kết quả.
Để có kết quả chính xác nhất, bạn nên đo huyết áp tối thiểu 2 lần, mỗi lần cách nhau tối thiểu 5 phút. Nếu giá trị giữa 2 lần chênh nhau quá 10mmHg, thì cần đo lại thêm vài lần với thời gian nghỉ lâu hơn. Lấy giá trị trung bình của 2 lần đo cuối làm kết quả. Nên đo huyết áp vào một thời điểm cố định trong ngày và có cách lưu lại các kết quả huyết áp để theo dõi và tham khảo ý kiến bác sĩ về tình trạng huyết áp của bản thân.

Kiểm soát nguy cơ tăng huyết áp

Thay đổi lối sống của người bệnh có thể giúp kiểm soát và quản lý huyết áp cao. Theo đó, người bệnh nên giảm thừa cân, tập thể dục thường xuyên, ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, giảm muối (natri) trong chế độ ăn uống, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, ngủ ngon, giảm căng thẳng.

Trong đó, giảm cân là một trong những cách thay đổi lối sống hiệu quả nhất để kiểm soát huyết áp. Nếu người bệnh thừa cân hoặc béo phì, giảm dù chỉ một lượng nhỏ cân nặng cũng có thể giúp giảm huyết áp. Nói chung, huyết áp có thể giảm khoảng 1mm thủy ngân (mm Hg) với mỗi kg (khoảng 2,2 pound) trọng lượng bị mất.

Ngoài ra, hoạt động thể chất thường xuyên có thể làm giảm huyết áp cao khoảng 5 đến 8mm Hg. Điều quan trọng là phải tiếp tục tập thể dục để giữ cho huyết áp không tăng trở lại. Mục tiêu chung là dành ít nhất 30 phút hoạt động thể chất vừa phải mỗi ngày. Tập thể dục cũng có thể giúp giữ cho huyết áp tăng cao không chuyển thành huyết áp cao (tăng huyết áp). 

Về chế độ ăn, bạn nên ưu tiên chế độ nhiều ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau xanh và các sản phẩm từ sữa ít béo, ít chất béo bão hòa và cholesterol có thể làm giảm huyết áp cao; ăn ít thực phẩm chế biến sẵn.