Cam kết bảo vệ phụ nữ và trẻ em trên không gian số
(PNTĐ) - Từ thông điệp “Không ai bị bỏ lại phía sau trên không gian mạng”, các hoạt động hưởng ứng Chiến dịch Ruy băng trắng năm 2025 tiếp tục kêu gọi sự tham gia của toàn xã hội trong phòng ngừa, ứng phó với bạo lực và xâm hại trực tuyến, hướng tới xây dựng môi trường số an toàn, tôn trọng và bình đẳng cho phụ nữ và trẻ em.
Mọi cá nhân cần lên tiếng và hành động
Tại sự kiện truyền thông “Bữa sáng ruy băng trắng với chủ đề: “An toàn không gian mạng - Bảo vệ phụ nữ và trẻ em khỏi bạo lực, lừa đảo và tổn thương trực tuyến” do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an phối hợp với Cơ quan phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc UNODC tại Việt Nam và Trung tâm Hỗ trợ Cộng đồng tổ chức, mới đây, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó trưởng phòng Tham mưu Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an chia sẻ: Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, không gian mạng mang lại cơ hội lớn cho học tập, đổi mới sáng tạo, kết nối xã hội và phát triển kinh tế, đồng thời đặt ra thách thức ngày càng rõ nét đối với an toàn con người, trong đó phụ nữ và trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương bởi các hành vi quấy rối, bắt nạt, dụ dỗ, tống tiền, phát tán nội dung xâm hại, lừa đảo mạo danh và thao túng tâm lý. Khi rủi ro diễn ra trên môi trường số, hậu quả thường lan nhanh, khó thu hồi, tác động kéo dài, đòi hỏi phản ứng kịp thời từ gia đình, nhà trường, doanh nghiệp nền tảng, các tổ chức xã hội và cơ quan thực thi pháp luật.
Theo bà Nguyễn Nguyệt Minh, Trưởng văn phòng Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNODC), bạo lực không phải là điều không thể tránh khỏi, và mọi cá nhân, đặc biệt là nam giới và các nhà lãnh đạo, đều có trách nhiệm lên tiếng và hành động để chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em.
“Chúng ta đang chứng kiến sự lan rộng của bạo lực trên cơ sở giới trong môi trường số, từ quấy rối, đe dọa, phát tán hình ảnh riêng tư, bôi nhọ danh dự, cho đến bóc lột tình dục trực tuyến và lừa đảo trực tuyến. Đối với trẻ em, không gian mạng có thể trở thành nơi các em bị dụ dỗ, thao túng, xâm hại hoặc bị cuốn vào các hoạt động phạm pháp mà các em chưa đủ khả năng tự bảo vệ.
Dù môi trường mạng là thế giới “ảo” nhưng những hành vi này không phải là “ảo”, và hậu quả của chúng hoàn toàn là thật: Tổn thương tâm lý kéo dài, mất an toàn cá nhân, suy giảm niềm tin xã hội, và trong nhiều trường hợp, dẫn đến bạo lực ngoài đời thực hoặc các hành vi tự làm hại bản thân”, bà Minh nói.
Bà Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của nam giới. Việc xây dựng một không gian mạng an toàn không chỉ là bảo vệ nạn nhân, mà còn là thay đổi những chuẩn mực xã hội dung túng cho bạo lực, thúc đẩy sự tôn trọng, bình đẳng và trách nhiệm trong mọi hành vi, cả trực tuyến và ngoài đời thực.
Bà Bùi Lan Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Cộng đồng khẳng định, bảo đảm an toàn cho phụ nữ và trẻ em không chỉ là trách nhiệm của riêng một cá nhân hay tổ chức, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, lực lượng thực thi pháp luật, các tổ chức xã hội, cộng đồng và từng cá nhân.
Bà Nguyễn Khánh Linh, Phó Trưởng phòng Công tác xã hội, Trung tâm Hỗ trợ Cộng đồng cho biết, vấn đề bảo vệ phụ nữ, trẻ em trên không gian mạng đặt ra nhiều yêu cầu mới. Trong đó, yêu cầu cấp bách là nâng cao năng lực cán bộ hỗ trợ nạn nhân, bởi nhân sự hỗ trợ trực tiếp không chỉ cần kỹ năng tâm lý mà phải hiểu biết về các yếu tố thúc đẩy công nghệ để hỗ trợ nạn nhân thoát khỏi sự theo dõi kỹ thuật số. Cùng với đó là tăng cường hiệu quả mô hình phối hợp liên ngành, việc bảo vệ nạn nhân hiện nay cần sự bắt tay chặt chẽ giữa các tổ chức xã hội và các cơ quan an ninh mạng, phòng chống tội phạm công nghệ cao.
Còn ông Nguyễn Lâm Thanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, Tổng Giám đốc Tiktok Việt Nam cho biết, TikTok đã xây dựng những “lá chắn” miễn phí như tính năng Gia đình kèm cặp (Family Pairing), cho phép phụ huynh thiết lập tài khoản của con thành tài khoản được giám hộ để trực tiếp quản lý và hạn chế các hoạt động không phù hợp. Thách thức lớn nhất không nằm ở công cụ, bởi tất cả đều miễn phí và sẵn có, mà nằm ở sự chủ động của người dùng. Chính vì vậy, TikTok đang triển khai chuỗi chương trình sử dụng mạng an toàn nhằm “đánh động” và thay đổi nhận thức của cả phụ huynh, thầy cô giáo lẫn học sinh, giúp họ nhận diện rõ hơn về bạo lực giới do công nghệ thúc đẩy và biết cách sử dụng các thiết lập an toàn để tự bảo vệ mình.
Củng cố “lá chắn số” bằng kết nối "3 an"
Theo đánh giá, nâng cao năng lực số cho phụ nữ và trẻ em là điều kiện tiên quyết giúp họ tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Thực tế đã cho thấy, phần lớn các hành vi rủi ro bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết về bảo mật thông tin và kỹ năng sử dụng công nghệ. Do đó, cần thiết kế các chương trình đào tạo kỹ năng số toàn diện, bao gồm kiến thức về an toàn dữ liệu, nhận diện rủi ro, kỹ năng phản ứng khi bị quấy rối hoặc xâm hại trực tuyến cho phụ nữ và trẻ em.
Với trách nhiệm là tổ chức đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam đã và đang triển khai nhiều chương trình, đề án, phong trào, cuộc vận động nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của phụ nữ, trong đó có chương trình "Kết nối 3 an". Tại lễ phát động chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức của phụ nữ trên không gian mạng với chủ đề “Kết nối 3 an - Làm chủ không gian số” mới đây, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương nêu rõ, nếu phụ nữ và trẻ em không được nâng cao nhận thức, kỹ năng và tiếng nói trên không gian mạng thì khoảng cách giới và các hình thức bạo lực giới sẽ tiếp tục dịch chuyển từ đời thực sang đời sống số, khó nhận diện hơn và hậu quả khó lường hơn.
Kết nối “3 an” được thực hiện với ba định hướng nhằm giúp phụ nữ, trẻ em gái có thể làm chủ không gian số, đó là: “An toàn” - mỗi phụ nữ, trẻ em gái là một người sử dụng mạng hiểu biết và có trách nhiệm, không chỉ là bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường lành mạnh, an toàn; “An tâm” - không gian mạng là một môi trường thân thiện, nhân văn đối với phụ nữ và trẻ em gái; “An sinh” - biến không gian số thành cơ hội, đòn bẩy cho những ý tưởng khởi nghiệp, kinh doanh và sinh kế bền vững của phụ nữ góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Chiến dịch truyền thông bao gồm bộ tài liệu “Bình dân học vụ số” chuẩn hóa, đa dạng, dễ hiểu, dễ áp dụng; các khóa tập huấn về kỹ năng số, an toàn thông tin, bộ minigame và các sản phẩm truyền thông sáng tạo trên nền tảng công nghệ. Thông qua đó, chiến dịch hướng tới việc lan tỏa nhiều thông điệp nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy hành động của phụ nữ trong việc làm chủ không gian số.
Trước bối cảnh các rủi ro an ninh, an toàn với tầng lớp yếu thế, dễ bị tổn thương ngày càng cao, việc bảo đảm an toàn giúp phụ nữ và trẻ em có thể tự do tham gia không gian mạng mà không sợ bạo lực và xâm hại, đòi hỏi sự kiên trì và chung tay của toàn xã hội; đồng thời không chỉ dừng lại ở vấn đề an ninh thông tin mà còn là một phần không thể tách rời của công tác an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững.
