Cơ hội và thách thức

Cơ hội từ những nỗ lực bình đẳng giới đã đạt được

Ngày 24/12/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 235/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020 (Chiến lược 2011-2020) với mục tiêu tổng quát là: Đến năm 2020, về cơ bản đảm bảo bình đẳng thực chất giữa nam và nữ về cơ hội, sự tham gia và thụ hưởng trên các lĩnh vực, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Để thực hiện mục tiêu tổng quát này, chiến lược 2011-2020 đã đề ra 7 mục tiêu và 22 chỉ tiêu cụ thể. Một số mục tiêu và chỉ tiêu của chiến lược này đã hoàn thành. Ở một số lĩnh vực dù chưa đạt được những mục tiêu và chỉ tiêu đề ra nhưng cũng đã có những tiến bộ đáng kể.

Cụ thể, thành tựu của công tác bình đẳng giới (BĐG) thể hiện ở các lĩnh vực chính trị, kinh tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và các lĩnh vực khác. Trong giai đoạn này, lần đầu tiên phụ nữ tham gia một số vị trí quan trọng trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước và các cơ quan lập pháp. Phụ nữ tham gia ngày càng nhiều hơn vào các hoạt động kinh tế và có nhiều cơ hội để có những việc làm tốt, mang lại thu nhập cao hơn. Điều này góp phần quan trọng giúp duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt nam vào hàng cao nhất thế giới trong thập kỷ qua, bất chấp những biến động kinh tế, chính trị của khu vực và thế giới, nhất là trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Về giáo dục, tỷ lệ nhập học của trẻ em trai và trẻ em gái ở bậc tiểu học và trung học đều cao và cân đối. Về chăm sóc sức khỏe, tuổi thọ người dân tăng lên, tỷ lệ bệnh tật và tử vong giảm.

Báo cáo rà soát tình hình thực hiện Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2011-2020 do UN Women tại Việt Nam và Vụ Bình đẳng giới (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) phối hợp thực hiện cho thấy, về cơ bản, Chiến lược 2011-2020 đã đạt những nền móng cơ bản cho công cuộc thúc đẩy BĐG ở Việt Nam. Đó là, thứ nhất, hệ thống pháp luật và chính sách khá toàn diện, ngày càng hoàn thiện hơn, tạo thuận lợi cho các hoạt động lồng ghép giới vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Thứ hai, hệ thống quản lý nhà nước về BĐG được thiếp lập và củng cố từ trung ương đến địa phương với đội ngũ cán bộ ngày càng có kinh nghiệm và gắn bó với công tác BĐG. Đây là nguồn nhân lực quan trọng cần được bồi dưỡng để triển khai chiến lược BĐG trong các giai đoạn tiếp theo. Thứ ba, thúc đẩy BĐG và lồng ghép giới trong các lĩnh vực kinh tế-xã hội đã được quán triệt rộng rãi như nhiệm vụ chính trị quan trọng của mọi cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống các cơ quan Đảng, bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị-xã hội. Đây là điều kiện cần thiết để tăng cường sự phối hợp hiệu quả hơn giữa các cơ quan, tổ chức trong công tác BĐG.

Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Hà phát biểu tại Hội nghị tổng kết Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020 và triển khai Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030, ngày 12/8/2021. (ảnh: TTXVN)

Cùng với đó, công tác truyền thông về BĐG được đẩy mạnh trong nhiều năm qua đã giúp đa số người dân có được những khái niệm ban đầu về BĐG và hình thành nên thái độ ủng hộ BĐG. Đó là điều kiện tốt cho các bước tiếp theo nhằm hình thành các chuẩn mực giới tích cực và xây dựng thực hành giới bình đẳng hơn.

Tại Hội nghị trực tuyến tổng kết Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2011-2020 và triển khai Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2021-2030 diễn ra ngày 12/8/2021 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) Nguyễn Thị Hà cho biết: Với nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sau 10 năm triển khai Chiến lược, chúng ta đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần thu hẹp khoảng cách giới trong các lĩnh vực, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Điển hình, kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 với tỷ lệ 30,26% nữ đại biểu Quốc hội và gần 30% nữ tham gia Hội đồng nhân dân các cấp là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực trong thực hiện bình đẳng giới ở Việt Nam. Những thành tựu này sẽ là nền tảng vững chắc để các cấp, ngành tiếp tục duy trì và phát huy hơn nữa trong việc thực hiện các mục tiêu quốc gia BĐG trong giai đoạn tới.

Nhận diện thách thức để thực hiện thành công nhiệm vụ trọng tâm

Tại Hội nghị trực tuyến tổng kết Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2011-2020 và triển khai Chiến lược quốc gia về BĐG giai đoạn 2021-2030, các chuyên gia trong nước và ngoài nước đều cho rằng để thực hiện thành công Chiến lược giai đoạn 2021-2030, Việt Nam cần khắc phục những khó khăn, tồn tại qua 10 năm thực hiện Chiến lược giai đoạn 2011-2020, từ đó đề xuất những giải pháp, sáng kiến mang tính đột phá.

Cụ thể, những hạn chế tồn tại trong một số lĩnh vực của đời sống xã hội như: Tỷ lệ tham gia lãnh đạo ở tất cả các cấp vẫn còn thấp. Phụ nữ chiếm gần một nửa lực lượng lao động quốc gia và chiếm đa số trong một số ngành nghề như y tế, giáo dục và một số ngành dịch vụ nhưng lại là thiểu số trong bộ máy quản lý nhà nước. Trong lĩnh vực kinh tế, so với nam giới, phụ nữ có ít cơ hội hơn về việc làm ổn định có thu nhập cao, tập trung nhiều ở các lĩnh vực tay nghề thấp, công việc giản đơn, có ít cơ hội phát triển nghề nghiệp và dễ gặp rủi ro như thất nghiệp, hoặc làm việc nhiều giờ. Bạo lực trên cơ sở giới với nhiều dạng bạo lực khác nhau như: Bạo lực gia đình, nạn xâm hại trẻ em, quấy rối tình dục, mua bán phụ nữ và trẻ em đang diễn ra phức tạp. Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh bắt nguồn từ thực hành lựa chọn giới tính thai nhi, mặc dù đã có những thay đổi tích cực song vẫn còn đang còn là vấn đề đáng lo ngại ở nhiều địa phương. Cùng với đó, tình trạng bất bình đẳng trong phân công lao động gia đình vẫn còn tồn tại. Bên cạnh vai trò lao động tạo thu nhập, phụ nữ vẫn là người chăm sóc chính và chịu trách nhiệm phần lớn công việc nội trợ trong gia đình…

Để triển khai thành công các nhiệm vụ trọng tâm của Chiến lược giai đoạn 2021-2030, Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Nguyễn Thị Hà đề nghị các bộ, ngành, cơ quan trung ương và địa phương cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau: Rà soát, đánh giá, đề xuất các chính sách đặc thù thúc đẩy BĐG, trong đó ưu tiên nhóm đối tượng yếu thế, bao gồm phụ nữ, trẻ em ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, phụ nữ dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn. Chủ động thực hiện lồng ghép các mục tiêu, chỉ tiêu của Chiến lược, Kế hoạch về BĐG vào các chiến lược, chương trình, đề án, kế hoạch, dự án của đơn vị, địa phương và đảm bảo bố trí kinh phí cho việc thực hiện các mục tiêu về BĐG. Triển khai hiệu quả công tác truyền thông về BĐG; thu thập và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về BĐG; Mở rộng các mô hình, dịch vụ về BĐG; Tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả công tác bình đẳng giới.

6 mục tiêu đề ra trong Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030

Mục tiêu 1: Trong lĩnh vực chính trị

Đến năm 2025 đạt 60% và đến năm 2030 đạt 75% các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương các cấp có lãnh đạo chủ chốt là nữ.

Mục tiêu 2: Trong lĩnh vực kinh tế, lao động

Tăng tỷ lệ lao động nữ làm công hưởng lương lên đạt 50% vào năm 2025 và khoảng 60% vào năm 2030. Tỷ lệ nữ giám đốc/chủ doanh nghiệp, hợp tác xã đạt ít nhất 27% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030…

Mục tiêu 3: Trong đời sống gia đình và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới

Giảm số giờ trung bình làm công việc nội trợ và chăm sóc trong gia đình không được trả công của phụ nữ còn 1,7 lần vào năm 2025 và 1,4 lần vào năm 2030 so với nam giới. Đến năm 2025 đạt 80% và đến 2030 đạt 90% người bị bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới được phát hiện được tiếp cận ít nhất một trong các dịch vụ hỗ trợ cơ bản; đến năm 2025 đạt 50% và đến năm 2030 đạt 70% người gây bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới được phát hiện ở mức chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự được tư vấn, tham vấn. Từ năm 2025 trở đi, 100% số nạn nhân bị mua bán trở về được phát hiện có nhu cầu hỗ trợ được hưởng các dịch vụ hỗ trợ và tái hòa nhập cộng đồng...

Mục tiêu 4: Trong lĩnh vực y tế

Tỷ số giới tính khi sinh ở mức 111 bé trai/100 bé gái sinh ra sống vào năm 2025 và 109 bé trai/100 bé gái sinh ra sống vào năm 2030. Tỷ lệ tử vong bà mẹ liên quan đến thai sản giảm còn 42/100.000 trẻ sinh ra sống vào năm 2025 và xuống dưới 42/100.000 vào năm 2030. Tỷ suất sinh ở vị thành niên giảm từ 23 ca sinh/1.000 phụ nữ xuống 18/1.000 vào năm 2025 và dưới 18/1.000 vào năm 2030…

Mục tiêu 5: Trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo

Nội dung về giới, bình đẳng giới được đưa vào chương trình giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân và được giảng dạy chính thức ở các trường sư phạm từ năm 2025 trở đi. Tỷ lệ trẻ em trai và trẻ em gái dân tộc thiểu số hoàn thành giáo dục tiểu học đạt trên 90% vào năm 2025 và khoảng 99% vào năm 2030; Tỷ lệ hoàn thành cấp trung học cơ sở đạt khoảng 85% vào năm 2025 và 90% vào năm 2030...

Mục tiêu 6: Trong lĩnh vực thông tin, truyền thông

Phấn đấu đạt 60% vào năm 2025 và 80% vào năm 2030 dân số được tiếp cận kiến thức cơ bản về bình đẳng giới. Từ năm 2025 trở đi 100% tổ chức Đảng, chính quyền, cơ quan hành chính, ban, ngành, đoàn thể các cấp được phổ biến, cập nhật thông tin về bình đẳng giới và cam kết thực hiện bình đẳng giới. Từ năm 2025 trở đi 100% xã, phường, thị trấn mỗi quý có ít nhất 04 tin, bài về bình đẳng giới trên hệ thống thông tin cơ sở.

HẠ THI