Đâu là giải pháp?

Hiểm họa khôn lường

Cụ thể, ngày 25/11, một bé trai 8 tuổi (ở huyện Trảng Bom, Đồng Nai) tử vong, nghi do học theo thử thách Momo trên Youtube. Theo kết quả điều tra ban đầu, tối 21/11, cháu bé ngồi xem tivi tại phòng khách cùng gia đình, sau đó vào nhà vệ sinh để đi tắm. Khoảng 30 phút sau, mẹ và anh trai không thấy bé trở ra, nên gọi thì không trả lời. Mọi người phá cửa xông vào phát hiện cháu bé trong tình trạng treo lơ lửng ở sát tường bằng áo thun đang mặc. Cổ áo nạn nhân vướng trên móc treo quần áo. Gia đình liền đưa cháu đi cấp cứu nhưng không qua khỏi. Cơ quan chức năng nghi vấn nạn nhân học theo một trò chơi trong “Thử thách Momo” trên Youtube.

Trước đó, một bé gái 5 tuổi ở quận Tân Phú (TP. Hồ Chí Minh) cũng tử vong thương tâm vì bắt chước “trò chơi treo cổ” trên YouTube. Theo chia sẻ của gia đình, chỉ vài phút người lớn không để ý, bé gái này đã học theo trò chơi bằng cách lấy một chiếc khăn voan buộc vào thành giường tầng trong phòng ngủ rồi tự treo cổ mình. Khi gia đình phát hiện cháu bé đã rơi vào trạng thái bất tỉnh. Dù được đưa vào bệnh viện cấp cứu nhưng sau đó cháu bé đã tử vong do bị ngạt, chết não, ngưng tim.

Ảnh minh họa

Đánh giá về vấn đề này, anh Bạch Ngọc Toàn - Chuyên gia công nghệ kiêm sáng lập kênh đào tạo trực tuyến cho rằng sự phát triển của các mạng xã hội Facebook, Youtube... có tác động cả mặt tích cực và tiêu cực. “Điều nguy hiểm hơn cả là ngoài đời thực, trẻ khó tiếp cận thông tin xấu nhưng việc ngăn chặn lại không khó. Còn trên môi trường mạng, nguy hiểm là muôn kiểu và ngăn chặn nó cũng “đau đầu” hơn nhiều”, anh Bạch Ngọc Toàn nói. Chuyên gia công nghệ này cũng cho biết, hiện nay các kênh Youtube ở Việt Nam đang mọc lên như “nấm sau mưa” và xem việc làm các video là nghề hái ra tiền. Điều đáng lên án là có rất nhiều Youtuber bất chấp lương tâm, đạo lý để “sáng tạo” những clip nhảm nhí, vô bổ, thậm chí độc hại, nguy hiểm chỉ để câu view, câu like. “Gần như không có kênh Youtube nào cảnh báo trẻ em hay giới hạn độ tuổi, trong khi nhiều cháu bé được bố mẹ cho xem thoải mái, không hề kiểm soát, chọn lọc nội dung nên tiềm ẩn rất nhiều rủi ro”, anh Toàn cảnh báo.

Trong khi đó, Thạc sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng, tại Việt Nam, Facebook và Youtube là mạng xã hội phổ biến và thu hút nhiều người dùng, người xem nhất hiện nay. “Đây không chỉ là hai kênh giải trí thông dụng mà đến nay đã trở thành kênh kiếm tiền của nhiều người vì những tiện ích mà nó mang lại. Chỉ bằng những cách thức đăng ký, tạo lập tài khoản đơn giản, sáng tạo nội dung và bật chức năng kiếm tiền thì những mạng xã hội này hoàn toàn có thể đưa lại lợi nhuận cho chủ kênh, thậm chí là lợi nhuận lớn nếu thu hút được đông đảo người xem và theo dõi”, luật sư Đặng Văn Cường nói.

Ảnh minh họa

Chuyên gia pháp lý này cảnh báo, nhiều nội dung được chia sẻ trên Youtube sẽ có tác động lớn đến người xem, trong đó phần lớn là trẻ em – đối tượng chưa hoàn thiện về mặt nhân cách, trí tuệ sẽ dễ dàng học theo, bắt chước những hành vi xem được trên Youtube. “Rất nhiều video đem lại kiến thức bổ ích và cảm xúc cho người xem nhưng cũng không ít video có nội dung phản cảm, tiêu cực, bất chấp đạo đức, văn hóa xã hội chỉ để câu view, câu like. Đây chính là hai mặt tích cực và tiêu cực từ sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội”, luật sư Đặng Văn Cường nói.

Ngăn chặn, xử lý cách nào?

Để ngăn chặn những hiểm họa khôn lường trên môi trường internet đối với trẻ nhỏ, anh Bạch Ngọc Toàn cho biết, hơn ai hết, chính cha mẹ mới là những người cần phải giám sát các hoạt động của con trên Youtube nói riêng và trên mạng xã hội nói chung. “Không chỉ Youtube mà các nội dung nguy hại, không phù hợp với trẻ nhỏ đang được chia sẻ tràn lan trên các trang mạng xã hội ngày nay. Trong một số trường hợp, nếu bắt buộc phải cho trẻ dùng điện thoại thì các bậc phụ huynh phải kiểm soát được nội dung mà các em có thể tiếp cận”, anh Toàn nói.

Ảnh minh họa

Ngoài ra, các bậc phụ huynh có thể cho con sử dụng app Youtube Kids bởi ứng dụng này khá thân thiện, dễ sử dụng và có nội dung phù hợp với độ tuổi của trẻ nhỏ. Đảm bảo bật chế độ hạn chế trên mọi ứng dụng và trình duyệt mà trẻ nhỏ có thể sử dụng để có thể lọc bớt những nội dung không phù hợp khi xem. “Quan trọng nhất vẫn là các bậc phụ huynh cần thường xuyên dành thời gian cho con em mình. Hạn chế “bỏ mặc” con với các thiết bị công nghệ. Đặc biệt, cần quan tâm, hướng dẫn, chọn lọc cho con xem các kênh lành mạnh, mang tính giáo dục; giám sát thời gian, nội dung để biết con mình đang tiếp cận với thông tin nào”, chuyên gia công nghệ Bạch Ngọc Toàn khuyên.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết mặc dù pháp luật có những quy định, biện pháp răn đe, xử lý và các trang mạng xã hội như Youtube cũng có chính sách kiểm duyệt nội dung nhưng thực tế vẫn có rất nhiều video với nội dung phản cảm, không phù hợp thuần phong, mỹ tục “lọt lưới” kiểm duyệt và thu lợi. “Không gian mạng là một hệ sinh thái mà người dùng có thể thoải mái sáng tạo và phát triển nội dung. Tuy nhiên việc truyền tải, xây dựng nội dung phải phù hợp quy định pháp luật, không thể chỉ vì “câu view”, “câu like”, gây sốc mà hành động tùy tiện, gây phản cảm, mất thuần phong mỹ tục dân tộc, ảnh hưởng xấu tới tâm lý, văn hóa, đạo đức xã hội”, luật sư Đặng Văn Cường nói.

Theo chuyên gia pháp lý này, có thể do chính những người phát triển nội dung trên mạng cũng không hiểu biết pháp luật nên không kiểm soát được hành vi của mình. Bởi vậy, trong khi chờ một biện pháp quyết liệt hơn từ phía những công ty công nghệ hay nhà quản lý mạng xã hội thì mỗi người dùng cần tự bảo vệ mình khỏi những nộ̣i dung độc hại, phản cảm từ không gian mạng.

Ảnh minh họa

Qua một số vụ việc đau lòng xảy ra thời gian vừa qua, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng đây là hệ lụy xấu của các đối tượng vì câu view, muốn tăng lượt theo dõi, tương tác trên mạng xã hội mà đã thực hiện các hành vi trái pháp luật. Đối với những hành vi này thì cơ quan chức năng hoàn toàn có thể xử lý hình sự về tội đưa truyền đưa dữ liệu trái phép trên mạng internet.

“Trường hợp đưa lên mạng xã hội những thông tin trái quy định pháp luật để thu lợi bất chính, gây thiệt hại hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, cá nhân, tổ chức; gây ảnh hưởng xấu an ninh trật tự, an toàn xã hội hoặc gây hậu quả nghiêm trọng khác… thì tùy tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi mà người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông theo quy định tại Điều 288 Bộ luật Hình sự 2015”, luật sư Cường phân tích.

Vì vậy, trách nhiệm của các cơ quan chức năng là cần kiểm tra, rà soát, phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm, đồng thời các gia đình có trẻ em cũng cần thể hiện trách nhiệm trong công tác quản lý, giáo dục các em, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cần thiết để các em có thể tự bảo vệ mình trên mạng xã hội.

HẢI CHI