Dạy con biết tự lập trong mùa dịch Covid

Bình tĩnh ứng phó

Về quê, dường như là phương án tối ưu cho nhiều phụ huynh, học sinh trong mùa dịch bệnh Covid-19. Căn nhà vốn dĩ yên ắng ở vùng quê chỉ có vợ chồng ông Vinh (Kim Động, Hưng Yên) sống cùng nhau vì các con bận đi làm ăn xa, nay lại đông đúc con cháu tề tựu. Ông Vinh chia sẻ, nghỉ lễ 30/4 xong, các con cháu chuẩn bị hành trang trở về cuộc sống thường nhật, nhưng nhận được thông báo nghỉ học để phòng chống dịch bệnh, nên các con lại đưa các cháu về quê nhờ ông bà trông nom, chăm sóc. Chính vì thế, ông bà cũng bận rộn hơn. Nhà cách Hà Nội khoảng 60km, các con ông sắp xếp để sáng đi chiều về. Có hôm mệt quá thì cách ngày về nhà một lần rồi sáng ra lại đi làm sớm.

Chính vì vậy, việc chăm sóc ba cháu nhỏ đều do ông bà lo toan, quán xuyến. Hai vợ chồng già với ba đứa cháu, đứa lớn 10 tuổi, đứa nhỏ 2 tuổi cứ rộn ràng, ầm ĩ cả lên. Sáng sớm, ông bà cuống quýt cho các cháu ăn uống, rồi giục giã học bài. Hơn 10 giờ đêm, hai ông bà mới được đi ngủ. “Mệt nhưng mà vui. Các con cháu quây quần, nhà rộng thênh thang không còn trống vắng. Tôi chỉ lo nghỉ học kéo dài ảnh hưởng đến công việc và chuyện học hành của con cháu mình” – ông Vinh nói.

So với hai mùa dịch trước, lần này, các phụ huynh đã bình tĩnh để ứng phó hơn với chuyện con cái nghỉ dài ở nhà. Các con cũng dần quen với việc học online nên chủ động về thời gian, không còn gặp nhiều sự cố như trước. Điều thú vị là cũng nhờ việc đã “quen” với chuyện các con ở nhà dài ngày, nhiều phụ huynh đã biết cách bắt đầu dạy con tự giác, tự lập hơn trong cuộc sống. Chị Nguyễn Thị Lan (quận Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, do không có người trông, chị vẫn phải đi làm mỗi ngày nên chị dạy con tự lập để chủ động trong mọi việc. “Tôi lắp đặt camera trong nhà để giám sát, quản lý con khi mẹ đi làm. Con gái tôi cũng tự giác học và chơi, không cần mẹ phải nhắc nhở” – chị cho biết.

Ảnh minh họa

Chị Hà Thị Thơm (quận Cầu Giấy, Hà Nội) nhận thấy, dù ai cũng căng thẳng vì dịch Covid-19, chuyện học hành của các con bị đảo lộn, cuộc sống gia đình cũng gặp nhiều “sự cố” nhưng đây là thời điểm mà cha mẹ cần nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực nhất. Mỗi sáng trước khi đi làm, chị gọi các con cùng xem bản tin thời sự để cập nhật tình hình, diễn biến dịch bệnh, cách phòng ngừa và bảo vệ bản thân tránh khỏi dịch bệnh. Chị hướng dẫn con việc đón nhận, chia sẻ thông tin có chọn lọc, biết phân biệt đâu là những thông tin cần thiết, thông tin giả trên mạng xã hội. Theo kinh nghiệm của các mùa dịch trước, chị sâu sát hơn đến việc hướng dẫn, bảo ban các con quan tâm hơn đến các thành viên trong gia đình như ông bà, bố mẹ, anh chị em…; giúp các con hình thành khả năng tự giải trí, tự tìm thú vui lành mạnh, bổ ích như học cách tự làm thiệp, xếp giấy origami, tạo hình với bong bóng... Nhiều phụ huynh đã rất hài lòng khi nhờ thời gian nghỉ dịch mà các cô, cậu “ấm” trước đây chưa từng biết rửa bát, quét nhà, nấu cơm… thì nay đã thành thạo mọi việc. Thay vì việc để các con “giải lao” bằng tivi, điện thoại, các bậc phụ huynh yêu cầu con phụ giúp việc nhà một cách tích cực nhằm rèn luyện kỹ năng sống cho con.

Lại thêm những cơ hội gắn kết gia đình

Anh Khoa (Đông Anh, Hà Nội) cho rằng, sau những đợt “choáng” vì giãn cách xã hội mùa dịch đầu tiên, thì hiện giờ anh đã bình tĩnh hơn để đón nhận mọi vấn đề có thể xảy ra do dịch. Đến mùa dịch này, tuy không giãn cách xã hội nhưng mọi người đều hạn chế đi lại, ở nhà nhiều hơn sau thời gian làm việc và anh Khoa đã đem hết kinh nghiệm chăm sóc gia đình từ các mùa dịch trước để tiếp tục “trổ tài”. Trước đây, sau giờ làm, anh thường hay ngồi lại cơ quan xử lý công việc, hoặc cùng bạn bè tụ tập chén chú chén anh thì nay, anh về sớm giúp vợ chăm sóc con và làm việc nhà. Đến mùa dich này, quan sát các con nhiều hơn, anh đã nhận ra, trước nay, mình bắt ép con học quá nhiều. Thời gian học của các con chiếm hết thời gian chơi. Các con anh vừa học chương trình ở lớp, vừa tham gia học thêm nào Toán nâng cao, tiếng Anh, các lớp năng khiếu. Con gái thì anh cho học thêm vẽ, đàn, con trai học thêm bơi, võ…

Từ khi các con học online ở nhà, anh để cậu con trai lớn tự học tại nhà, và “vác” cô con gái 6 tuổi đi cùng bố đến cơ quan để vừa kèm cặp con học vừa làm việc. Khi trực tiếp giúp con học tập mà không phụ thuộc vào các lớp học thêm hay vào vợ, anh chợt nhận ra mình hoàn toàn không biết kiến thức học của con ngày một nâng cao. Bữa trưa, hai bố con gọi cơm trưa và nằm trên ghế sofa ngủ. Cô con gái tâm sự, tỉ tê đủ thứ chuyện ở lớp, chuyện bạn bè, chuyện anh trai đợt này lại tự tay giặt trang phục bằng xà phòng thơm hay bắt đầu dùng mỹ phẩm… rất thú vị. Những điều đó, bình thường anh ít để ý.

Ảnh minh họa

“Tình hình kinh tế ngày một khó khăn, tôi bắt đầu siết chặt việc học cho con và chợt nhận ra, con không cần phải học các môn kiến thức quá nhiều đến vậy. Con cần được nghỉ ngơi, vui chơi và học các kỹ năng trong cuộc sống nhiều hơn. Tôi dạy con biết làm một số việc nhà, đọc sách và cùng tham gia một số trò chơi với con…” – anh Khoa nói.

Với gia đình chị Lương (Bắc Từ Liêm, Hà Nội), hai con gái có đam mê nấu nướng, ngoài giờ học, các con thường tự xem các clip hướng dẫn nấu ăn trên mạng xã hội và nhờ mẹ mua nguyên liệu để chế biến. Chị Lương ủng hộ nhiệt tình con bằng cách khi đi làm về là cùng con vào bếp sáng tạo ra những món bánh hấp dẫn. Các con còn giúp mẹ giao hàng cho khách trong toà chung cư…

Nên tận dụng thời gian dạy con tự lập

Theo chuyên gia tâm lý học đường Trần Thị Mạnh Linh, để thời gian nghỉ dịch thực sự có ý nghĩa đối với các con, bố mẹ hãy coi đây là cơ hội để dạy con việc nhà và các hoạt động khác. Việc dạy con tự lập bắt nguồn từ việc con cần biết cách chia sẻ việc nhà với bố mẹ trong gia đình. Điều đó không chỉ giúp các con trưởng thành hơn mà còn là chất keo gắn kết tình thân một cách ý nghĩa và thiết thực nhất.

Lâu nay, bố mẹ luôn mang tâm lý sợ con làm hư, làm hỏng, làm chậm, thậm chí vì nghĩ con nhỏ, thời gian dành hết cho việc học, nên hình thành thói quen làm thay, làm hộ cho con tất cả mọi thứ. Bố mẹ quên mất rằng, chỉ khi sẵn sàng “buông tay”, đặt niềm tin và hướng dẫn con thực hành đúng phương pháp thì trẻ mới có cơ hội được lớn. Chuyên gia tâm lý Mạnh Linh cho rằng, cha mẹ hãy nghĩ đến việc dạy con tự lập từ nhỏ. Cụ thể như khi ngủ dậy phải việc xếp chăn màn, tự làm vệ sinh cá nhân, biết cách xếp quần áo, quét nhà, ăn xong phải đem bát đũa bỏ gọn vào chậu rửa, rửa tay theo quy trình 6 bước để phòng dịch… Trẻ lớn thì có thể giúp bố mẹ chăm sóc em, lau dọn nhà, biết cắm cơm và tự nấu một số món đơn giản khi bố mẹ không ở nhà…

“Những công việc đó tuy nhỏ, nhưng nếu không rèn luyện thì trẻ sẽ không bao giờ thành thục. Đặc biệt, trẻ thường ít khi tự giác nên khi giao nhiệm vụ cho con, cha mẹ cần phân công công việc cụ thể, khuyến khích con bằng sự say mê, có thưởng có phạt để động viên các con nêu cao tinh thần trách nhiệm của mình. Cha mẹ cần kiên trì theo dõi, nhắc nhở để cả gia đình cùng thực hiện, cùng thảo luận đưa ra mức phạt và thưởng hợp lý. Đôi khi, phần thưởng chỉ cần là những điều mang giá trị tinh thần chứ không nhất thiết phải bằng vật chất cũng đủ để khuyến khích, động viên các con…” – chuyên gia Mạnh Linh đưa lời khuyên.

QUỲNH NHƯ