Để phụ nữ hiện đại tỏa sáng thời công nghệ số

Vị thế phụ nữ thời 4.0

Nói về người phụ nữ trong thời đại mới, chuyên gia tâm lý, PGS.TS Trần Thành Nam gói gọn bằng: Tự trọng - Tự tin - Tự định hướng - Tự lập - Tự hào. Tự trọng là ngày nay tất cả chị em cũng đã ý thức được quyền của mình rất nhiều và biết được vai trò, vị thế của mình phát triển cho cả gia đình, xã hội. Về tự tin, ở trong bối cảnh số hiện nay, việc cập nhật tri thức, tham gia vào phát triển kinh tế hoặc giáo dục cũng tạo điều kiện rất nhiều. Từ đó, trở thành một người phụ nữ hoàn hảo của gia đình không còn là một tiêu chí để phấn đấu, mà phải khẳng định bản thân mình, xây dựng một sự nghiệp cho mình và thậm chí là sẽ mong muốn được trải nghiệm rất nhiều bối cảnh khác nhau và những công việc khác nhau.

Thừa nhận rằng những thành tựu của chuyển đổi số và đổi mới công nghệ đã nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nói chung và phụ nữ nói riêng, giúp họ mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn thông tin, tri thức của nhân loại, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Thế nhưng, bên cạnh những cơ hội cũng nảy sinh nhiều thách thức với phụ nữ. Tính trung bình trên toàn cầu, phụ nữ sở hữu điện thoại thông minh thấp hơn 26% so với nam giới. Tại Việt Nam, theo điều tra mức sống dân cư năm 2021, tỷ lệ người dân được tiếp cận internet và điện thoại khá cao, song vẫn còn một khoảng cách giữa phụ nữ và nam giới.

Ảnh minh họa

Tỷ lệ phụ nữ sử dụng internet là 70% so với nam giới là 78%; tỷ lệ phụ nữ sử dụng điện thoại là 87% so với nam giới là 93%. Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), lao động nữ chiếm khoảng 37% lực lượng lao động trong lĩnh vực công nghệ tại Việt Nam, cao hơn so với thế giới (25%). Tuy nhiên, phần lớn phụ nữ làm việc trong lĩnh vực công nghệ vẫn chủ yếu đảm nhiệm các vị trí như thử nghiệm, marketing, bán hàng, hành chính và nhân sự, hơn là các vai trò kỹ thuật như nhân viên phát triển phần mềm...

Có thể thấy, các chuẩn mực xã hội và kỳ vọng về vai trò của phụ nữ trong gia đình là một trong những rào cản đối với phụ nữ và trẻ em gái trong tiếp cận với công nghệ kỹ thuật số, dẫn đến giảm cơ hội về giáo dục và việc làm của họ trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Trong khi đó, công nghệ thông tin đang tác động làm thay đổi mô hình việc làm, một số công việc sẽ cần ít lao động hơn, trong đó lao động nữ bị ảnh hưởng nhiều hơn. Phụ nữ và trẻ em gái cũng là nhóm đối tượng dễ bị bạo lực trên môi trường mạng (như bị theo dõi, quấy rối)...

Tại buổi đối thoại chính sách với chủ đề: “Bình đẳng giới trong chuyển đổi số ở Việt Nam: Cơ hội và thách thức” do Liên hợp quốc tại Việt Nam phối hợp Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban quốc gia vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam tổ chức, Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Hà cho rằng, nâng cao nhận thức về các cơ hội giáo dục và xóa bỏ khuôn mẫu giới trong chương trình giảng dạy, định hướng nghề nghiệp, đặc biệt là trong đào tạo các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) là chìa khóa thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào chuyển đổi số. Thay đổi các kỳ vọng về khuôn mẫu giới trong nghề nghiệp, bao gồm cả việc thúc đẩy các hình mẫu phụ nữ tham gia trong lĩnh vực công nghệ thông tin, chuyển đổi số cũng sẽ tạo lực đẩy thôi thúc sự tự tin của phụ nữ trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Trang bị cho phụ nữ các kỹ năng và hỗ trợ họ chuyển đổi sang các hình thức việc làm liên quan kỹ thuật số là rất quan trọng để bảo đảm phụ nữ không bị bỏ lại phía sau”.

Ảnh minh họa

Giúp phụ nữ tin vào chính mình

Ngẫm lại, thời đại công nghệ số, việc các bà, các chị nông dân tự đi học, rồi nghiên cứu làm ra quy trình khép kín từ trồng cây cam, cây bưởi, thanh long cho đến tìm đầu ra cho chúng bằng cách ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc... hay các nữ nghệ nhân làng nghề livestream trên mạng xã hội để quảng bá sản phẩm đã thành “chuyện thường ngày ở huyện”. Thương mại điện tử lên ngôi trở thành cứu cánh, thành mảnh đất màu mỡ để chị em mê kinh doanh làm giàu. Bán hàng đơn thuần không còn là bày hàng ra rồi chờ người tới mua, các bà, các chị ngày nay “chăm sóc khách hàng” nhạy tới mức biết dùng lời hay ý đẹp, công nghệ để quảng bá sản phẩm, rồi livestream trên Facebook, hoặc trong các nhóm hội Zalo.

Để ứng dụng công nghệ thông tin, nhiều chị em đã sáng tạo không ngừng, làm đẹp bản thân và gia đình, xây dựng cơ quan, công sở văn minh, làng xóm, phố phường tươi đẹp, lan tỏa, gìn giữ các di sản văn hóa. Điển hình là Tuần lễ áo dài hưởng ứng ngày Quốc tế phụ nữ 8/3 của lớp lớp chị em phụ nữ trên cả nước. Các cán bộ, hội viên phụ nữ đã đưa áo dài - một nét đẹp truyền thống của người phụ nữ vào các cuộc thi, các sáng tác thơ, nhạc và quảng bá trên mạng xã hội, nhân lên vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam thời kỳ công nghệ 4.0.

Ảnh minh họa

Theo nữ doanh nhân Lê Hải Yến, Tổng Giám đốc công ty Newday Media, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân Hà Nội, muốn thúc đẩy bình đẳng giới, cần tạo cơ hội cho phụ nữ phát triển, khuyến khích, động viên để họ phát huy sở trường, năng lực, thực hiện ước mơ của mình. “Rõ ràng, phụ nữ ngày nay không còn giới hạn mình trong căn bếp, việc nhà nữa. Thực tế cho thấy có rất nhiều người phụ nữ Việt “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, vừa lo chu toàn cuộc sống gia đình, vừa khẳng định được bản thân ngoài xã hội. Cùng với đó, thời đại 4.0 cho phụ nữ những công cụ để tự tin, năng động, có đủ bản lĩnh để cạnh tranh trong cả những lĩnh vực khó khăn nhất”, bà Yến nói. 

Dù là những lĩnh vực cần bản lĩnh, trí tuệ trên thương trường hay chỉ là những người phụ nữ bình thường, với những trăn trở trong cuộc sống của mình, thì trong thời hiện đại, chị em nào cũng xứng đáng được thể hiện trí tuệ, tài năng của mình. Khi làm chủ cuộc sống của chính mình, mỗi chúng ta sẽ có một cuộc đời tươi đẹp!