DINH DƯỠNG CHO PHỤ NỮ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ

Để giảm thiểu ảnh hưởng của bệnh, phụ nữ trong thai kỳ cần lưu ý một số điểm sau:

Lập kế hoạch cho các bữa ăn

Các mẹ cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý ít tinh bột, đường bởi nhóm thức ăn này có chứa nhiều carbonhydrat sẽ làm đường máu tăng nhanh.

Để đảm bảo đủ năng lượng cho mẹ và bé phát triển khỏe mạnh, cần chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa một ngày với 3 bữa chính và 2-4 bữa phụ. Ngoài ra, nên ăn các bữa vào một thời gian cố định với khối lượng tương tự nhau giữa các ngày sẽ giúp duy trì đường huyết tốt hơn.

Điều cần lưu ý nhất trong khẩu phần ăn của mẹ bầu chính là lượng carbonhydrat đơn và phức.

Carbonhydrat đơn có trong các loại thức ăn như bánh mì, bánh ngọt, cơm trắng, xôi, nước ngọt, kẹo… được hấp thu rất nhanh vào trong máu làm tăng nhanh đường huyết, do đó mẹ bầu nên hạn chế loại thức ăn này.

Ngược lại, carbonhydrat phức có tốc độ hấp thu đường chậm, ổn định đường huyết hơn do đó mẹ bầu nên ăn loại thực phẩm này hơn bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau xanh, đậu bắp…

Tùy theo BMI (dựa theo chiều cao, cân nặng) của người mẹ trước khi mang thai mà lượng carbonhydrat cho bữa chính có thể dao động từ 30-60gr, bữa phụ từ 15-30gr.

Ảnh minh họa

Tính lượng carbonhydrat trong mỗi bữa ăn

Cách tốt nhất để biết được lượng carbonhydrat đưa vào cơ thể là đếm carbonhydrat bằng cách xem thành phần chi tiết trên nhãn của loại thực phẩm theo hướng dẫn sau:

- Kiểm tra phần ăn (Serving Size)

Là phần qui định cho một suất ăn có chứa 1 lượng calo nhất định. Tất cả các thông tin dinh dưỡng ghi trên nhãn đều được tính cho 1 phần ăn.

- Tìm tổng lượng carbonhydrat trong mỗi phần ăn (bao gồm đường, chất xơ và các loại carbonhydrat khác).

- So sánh nhãn của các loại thực phẩm. Đầu tiên hãy so sánh số phần ăn, sau đó là tổng lượng carbonhydrat trong mỗi sản phẩm. Một số loại bánh, kẹo ghi là sugar-free (không có đường) điều đó không có nghĩa là không có carbonhydrat.

Với những loại thức ăn thông thường, mẹ bầu hãy ước lượng số gam carbonhydrat dựa vào hướng dẫn dưới đây (lượng carbonhydrat có thể khác nhau trong cùng 1 loại thức ăn tùy theo khối lượng của nó):

- Nhóm tinh bột: 1 suất ăn tương đương với 15gr carbonhydrat có trong: 1/3 bát cơm trắng, mì ống; 1 lát bánh mì (25gr); 1/2 chiếc bánh Hamburger; 1/2 lạng bánh phở, bún; 1/2 chén ngô hoặc đậu xanh,đậu đen; 1/2 lạng khoai lang.

- Nhóm trái cây: Mẹ bầu nên ăn trái cây tươi hàng ngày, cho các bữa phụ. 1 suất ăn tương đương với 15gr carbonhydrat có trong: 1 quả táo tây, quả cam, quả kiwi, quả đào cỡ vừa; 1/2 quả chuối, xoài hoặc lê; 1/2 chén nho tươi; 1 lát dưa hấu (150 gr).

- Nhóm sữa: Mẹ cũng nên uống sữa và ăn sữa chua hàng ngày. Tương đương với 15gr carbonhydrat có trong: 240ml sữa tươi tách chất béo hoặc ít chất béo, sữa chua trắng (làm từ sữa tươi nguyên chất).

- Nhóm ít ảnh hưởng đến đường máu: Gồm các loại rau xanh, chất đạm và chất béo. Mẹ bầu có thể ăn thoải mái các loại rau củ không tinh bột như rau diếp, rau cải, cần tây, súp lơ xanh, cà rốt… Bởi 1 khẩu phần ăn nhóm này chỉ chứa 5gr carbonhydrat mà hầu hết lượng carbonhydrat này đến từ chất xơ.

- Đối với chất đạm, mẹ bầu nên ăn những loại đạm giàu protein như thịt lợn, gà, bò... trứng, đậu và các sản phẩm được chế biến từ sữa, tránh ăn loại có chứa nhiều chất béo bão hòa như: xúc xích, thịt xông khói.

- Chất béo có nguồn gốc từ thực vật như dầu oliu, dầu lạc, dầu đậu nành… là những chất béo có lợi cho sức khỏe bởi nó giúp hấp thu các vitamin, chống oxy hóa là loại mà mẹ bầu nên ăn.

Kiểm tra đường máu hàng ngày

Những nỗ lực của mẹ bầu trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống có đạt được mục tiêu hay không thể hiện ở kết quả đo đường máu. Mục tiêu đường máu cho phụ nữ mắc đái tháo đường thai kỳ trước bữa ăn là dưới 5.3 mmol/l, sau ăn 1 giờ là dưới 7.8 mmol/l và sau ăn 2 giờ là dưới 6.7 mmol/l. Hãy ghi lại chế độ ăn và kết quả đường máu hằng ngày, đến bác sỹ và chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn giúp đỡ nếu không đạt mục tiêu.

ThS, BS Nguyễn Thị Thu Hương
Phó khoa Thận – Tiết Niệu, Bệnh viện Nội Tiết TƯ