“Giữ lửa” gia đình thời 4.0

Rộn ràng “group chat” gia đình

Vừa sinh con trai đầu lòng, chị An Nhiên (Bắc Từ Liêm, Hà Nội) và mẹ chồng xảy ra không ít xung đột do mâu thuẫn trong chăm sóc trẻ. Chị An Nhiên muốn rèn con theo phương pháp easy, rèn con tự ngủ, còn mẹ chồng chị thì không chịu được cảnh để “trẻ con tự khóc rồi nín” như con dâu nói. Để bố mẹ hiểu về phương pháp nuôi con này, chị Nhiên lập một nhóm tên “luyện con theo easy” với tổng số 10 thành viên, trong đó có bố mẹ chồng, bố mẹ đẻ và các anh chị em trong gia đình. Mỗi ngày, chị chia sẻ những khoảnh khắc thú vị của con trai, cách chăm sóc trẻ theo khoa học và kết quả đạt được là “nuôi con nhàn tênh” của mình. Được sự ủng hộ của các chị chồng, chị dâu và thấy cháu nội ăn ngon, ngủ kỹ, lớn nhanh, ít ốm vặt, mẹ chồng chị dần thay đổi suy nghĩ và quan niệm nuôi dạy trẻ. Cũng từ đó, nhóm chat “luyện con theo easy” trở thành nhóm kết nối tình cảm của gia đình chị. Thành viên nào đi đâu, làm gì cũng đều “tung” ảnh và thông tin lên nhóm “chát”. Nhờ có “group chat”, cả gia đình chị ai nấy đều vui vẻ như đang ở cạnh nhau.

Ảnh minh họa

Từ ngày dịch Covid-19 bùng phát, các gia đình hạn chế gặp mặt nhau, nhóm chát của chị Nhiên lại rộn ràng trở lại. Bình thường cuối tuần, các gia đình nhỏ trong đại gia đình lớn lại tụ tập ăn uống. Nhưng giờ đây thay vì gặp trực tiếp, những hình ảnh sinh hoạt thường ngày của mỗi gia đình nhỏ được cập nhật liên tục trên “group chat”. Bữa sáng, các cháu đăng ảnh bát bún chả, xôi xéo, phở bò… Giữa buổi, các cháu cập nhật thông tin học qua zoom, các con chia sẻ về ngày làm việc, đi đâu, tiếp xúc với ai... Sau mỗi cập nhật, các thành viên khác lại bình luận, động viên nhau cố gắng và nhắc nhở cần phải đảm bảo an toàn khi đi lại. Bố mẹ chồng chị trước giờ không biết nhiều về công nghệ, nay cũng học cách chụp ảnh, nhắn tin bình luận để trò chuyện cùng các con. Một đứa cháu “thả” một tin nhắn lên nhóm: “Bà ơi, cháu thèm ăn món cá kho bà nấu”. Thế là sáng hôm sau, 3 suất cá kho được đựng trong ba cái hộp được “ship” đến từng nhà cho các cháu. Cứ như vậy, nhà nào có món gì ngon lại “khoe”, các thành viên còn lại muốn ăn thì đăng ký. Có ngày, chị Nhiên còn không phải nấu cơm vì trưa chiều đều được cung cấp món ngon tận nhà. Mọi người đùa nhau, ngày trước cùng nấu cùng ăn thì giờ nấu riêng, ăn chung. Buổi tối, khi mọi người đã rảnh, một trong số các thành viên lại gọi điện với nhau. Cả nhóm mỗi người một câu, cứ như là ngồi nói chuyện trực diện vậy.

Vì mỗi người một nơi nên chị Nguyễn Vân (Hoàng Mai, Hà Nội) lập một nhóm chat gia đình trên Zalo để ai cũng cập nhật được cuộc sống của nhau. Đại gia đình chị Vân có 2 người hiện đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài, nơi có dịch bệnh vẫn đang diễn biến rất phức tạp. Mỗi ngày, chị nhìn thấy mẹ đứng ngồi không yên, dù đã hết lời trấn an nhưng mẹ chị vẫn thấp thỏm, lo lắng. Thế nên, để cả nhà đều nâng cao ý thức phòng chống dịch, chị Vân lập một group để các thành viên cùng chia sẻ về các kiến thức chống dịch và tình hình chống dịch ở nơi mình đang sống. Có thông tin gì mới về dịch bệnh, mọi người đều nhanh chóng chia sẻ lên nhóm để các thành viên nắm được. Thậm chí, trên nhóm chat còn nhắc nhở nhau cần khai báo y tế khi đi từ các vùng dịch về, hay hạn chế đi lại, hạn chế tiếp xúc nhiều người… Nhờ có nhóm chát, có người trước nay khó biểu đạt cảm xúc, nay đã biết cách thể hiện sự quan tâm đến các thành viên khác trong nhà. Nhờ đó, tình cảm gia đình ngày càng gắn bó.

Là một gia đình có sự kết hợp giữa hai nền văn hoá Tây – Đông, vợ chồng diễn viên Lan Phương gặp không ít bất đồng trong cuộc sống. Thế nhưng, cả hai luôn cố gắng cân đối, lắng nghe, chia sẻ để thấu hiểu nửa còn lại. Sau công việc, chồng diễn viên Lan Phương không ngần ngại cùng vợ làm việc nhà, chơi với con, góp ý, tư vấn cho việc kinh doanh của vợ. Hai năm nay, do tình hình dịch bệnh phức tạp, hai vợ chồng không thể đưa con gái về thăm ông bà nội ở Anh nhưng vẫn luôn có sự liên lạc thông qua mạng xã hội. “Bên cạnh việc gọi điện, đại gia đình chúng tôi lập một nhóm chung trên facebook, thường xuyên tương tác để gắn kết các thành viên” – diễn viên Lan Phương cho biết.

Các “group chat” gia đình rộn ràng từ sáng đến khuya, dù nhà nào ở nhà nấy nhưng thành viên giữ được kết nối với nhau. Hoá ra, công nghệ thông tin phát triển chưa hẳn đã làm gia đình xa nhau khi mỗi người có một thế giới riêng trên mạng. Nếu như biết sử dụng đúng cách sẽ trở thành một công cụ kết nối hiệu quả các thành viên của gia đình, đặc biệt trong tình huống đặc biệt do dịch bệnh như thế này. Không chỉ chia sẻ thông tin, group chát gia đình còn là nơi để chia sẻ hình ảnh sinh hoạt trong nhà, phổ biến phim mới, sách hay, những mẩu chuyện có ý nghĩa trên báo… để mỗi người ngẫm nghĩ và tự điều chỉnh. Đặc biệt, đây là nơi chứa đựng những suy nghĩ chưa đồng tình hay gửi gắm tâm tư của từng người.

Ảnh minh họa

Giữ nếp nhà thời đại 4.0

Chuyên gia tâm lý Trần Thị Mạnh Linh cho biết, thời đại 4.0, con người phụ thuộc nhiều hơn vào các phương tiện số. Vì vậy, việc kết nối giữa các thành viên trong gia đình sẽ có nhiều thay đổi, đa dạng và thuận tiện hơn. Bên cạnh mặt trái của công nghệ, thì việc sử dụng công nghệ làm “chìa khoá” gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong đại gia đình lớn là điều rất cần thiết.

Hơn bao giờ hết, việc nhận thức đúng về vai trò của công nghệ trong giao tiếp kết nối gia đình thời đại 4.0 và “khôi phục” xây dựng, phát huy giao tiếp trực tiếp cần được thực hiện nghiêm túc. Các thành viên cần tích cực nói lời yêu thương, chia sẻ suy nghĩ, quan điểm sống với nhau. Giao tiếp trực tiếp giúp ngôn ngữ, tư duy phát triển, nắm bắt được biểu cảm của đối phương… từ đó gắn kết chặt chẽ các thành viên trong gia đình.

“Khi kết nối gia đình 4.0, mỗi thành viên trong gia đình cần tích cực thể hiện suy nghĩ cảm xúc bản thân với người thân. Ví dụ mỗi ngày dành 3 lời khen cho mỗi người, mỗi ngày thể hiện một suy nghĩ với các thành viên khác… Lâu lâu, cha mẹ có thể tổ chức một mini workshop gia đình để các thành viên được chia sẻ ở vai trò vị trí của mình” – chuyên gia Mạnh Linh nói.

Còn chuyên gia tâm lý Nguyễn Hà Thành thì cho rằng, kết nối thành viên trong gia đình qua mạng xã hội nhanh nhưng không sâu. Trong khi kết nối gia đình lớn với nhiều thành viên, bên cạnh lời khen ngợi, động viên, có thể có cả sự phê bình. Lời khen là tốt, có tác dụng khích lệ, nhưng nếu phê bình trong một môi trường nhiều người chứng kiến có thể khiến người bị phê bình cảm thấy áp lực, căng thẳng. “Chúng ta cần đưa ra các nguyên tắc khi thành lập các nhóm chat chung của gia đình như: tăng cường lời khen, khích lệ, cẩn trọng với lời phê bình, chỉ trích, tránh tạo ra áp lực căng thẳng cho các thành viên khác” – chuyên gia Hà Thành khuyên.

Ngoài ra, các cha mẹ thời đại số cũng cần trang bị những kiến thức cho mình để giúp con “tương tác lành mạnh” trên mạng xã hội. Anh Lê Xuân Đức (facebook Bố con Sâu) cho rằng, cá nhân anh không cấm con xem internet, youtube, nhưng sẽ đồng hành cùng con bằng cách cho con xem một khoảng thời gian nhất định và cân nhắc về những kênh con sẽ được xem. “Hiện nay, các nền tảng, thiết bị công nghệ đều cho phép người dùng cài đặt, thiết lập các tính năng để quản lý hoạt động sử dụng internet của các con. Ngoài ra, bố mẹ nên trò chuyện với con về internet nhiều hơn, chỉ cho con biết những rủi ro con có thể sẽ gặp phải trên mạng internet, con nên làm gì khi rơi vào tình huống đó để nếu không may con gặp phải thì sẽ không bị lúng túng, hoang mang” – anh Xuân Đức nói.

QUỲNH NHƯ