HÀ NỘI

Chia sẻ

Bài thơ “Hà Nội” của thần đồng thơ ca Trần Đăng Khoa viết năm 1969 – đến nay có số tuổi hơn nửa thế kỷ vẫn tạo ấn tượng khó phai trong tôi và nhiều bạn đọc khác bởi sự hồn nhiên tươi trẻ trong cảm xúc.

Hà Nội có chong chóng
Cứ tự quay trong nhà
Không cần trời thổi gió
Không cần bạn chạy xa

Hà Nội có nhiều hoa
Bó từng chùm cẩn thận
Mấy chú vào mua hoa
Tươi cười ra mặt trận

Hà Nội có Hồ Gươm
Nước xanh như pha mực
Bên hồ ngọn Tháp Bút
Viết thơ lên trời cao

Hà Nội có nhiều hào
Bụng súng đầy những đạn
Và có nhiều búp bê
Bóng tròn cho các bạn

Hà Nội có tàu điện
Đi về cứ leng keng
Người xuống và người lên
Người nào trông cũng đẹp

Mấy năm giặc bắn phá
Ba Đình vẫn xanh cây
Trăng vàng chùa Một Cột
Phủ Tây Hồ hoa bay...
                                      - 1969-
                      Trần Đăng Khoa

HÀ NỘI - ảnh 1

LỜI BÌNH:
Nhà thơ viết theo thể ngũ ngôn, giọng điệu tự nhiên, đậm chất tự sự. Thơ kể về tác giả - năm đó 11 tuổi, được ra Hà Nội lần đầu tiên. Nét mới lạ với cậu thiếu nhi khi ấy là: “Hà Nội có chong chóng / Cứ tự quay trong nhà/ Không cần trời thổi gió/ Không cần bạn chạy xa”. Vốn sinh ra và lớn lên ở nông thôn, tác giả cũng như hầu hết mọi đứa bé khác, rất quen thuộc với cái chong chóng tự làm bằng các vật liệu dễ kiếm (thường bằng lá tươi như dứa dại, lá chuối).

Nhưng chong chóng ấy chỉ quay khi gió mạnh thổi vào, nếu không được, đứa trẻ phải chạy thật nhanh tự làm ra gió. Còn ở Hà Nội lại “có chong chóng” - quạt điện – “tự quay”, thật lạ lẫm và thú vị. Là đứa trẻ thích quan sát và học hỏi, khi ra đường, tác giả không quên kể lại những điều mắt thấy tai nghe: “Hà Nội có nhiều hoa/ Bó từng chùm cẩn thận”. Ở quê cũng có hoa nhưng chỉ ở Hà Nội hoa mới được “bó từng chùm” đẹp mắt và “cẩn thận” để bán cho khách mua. Tác giả thấy “mấy chú” – chắc là bộ đội quân phục xanh - “vào mua hoa/ Tươi cười ra mặt trận”. Vẻ tươi tắn của người mua hoa thể hiện rõ sự trẻ trung yêu đời, lạc quan ở các chiến sĩ trước giờ ra trận.

Trong bài hay nhất, ý nghĩa sâu sắc nhất là khổ thơ thứ ba: “Hà Nội có Hồ Gươm/ Nước xanh như pha mực/ Bên hồ ngọn Tháp Bút/ Viết thơ lên trời cao”. Những câu tuyệt bút này từng được chọn làm đề thi lớn trong đợt kỷ niệm ngàn năm Thăng Long Hà Nội do Trung tâm Anh ngữ phối hợp với Bộ Giáo dục tổ chức. Kể chuyện về Hà Nội mà chọn Hồ Gươm là đúng quá. Bởi Hồ Gươm vừa là di tích lịch sử vừa là thắng cảnh nổi tiếng, “gương mặt” biểu trưng cho Hà Nội. Hồ Gươm, tên gọi khác là Hồ Hoàn Kiếm, gợi nhớ về truyền thống lịch sử anh hùng của dân tộc và câu chuyện Lê Lợi được thần Kim Quy (rùa vàng) cho mượn gươm báu diệt giặc Minh. Ngày toàn thắng, Thần hiện lên lấy lại gươm.

HÀ NỘI - ảnh 2

Tên của hồ bắt nguồn từ sự tích ấy. Hồ Gươm cũng là thắng cảnh đẹp nổi tiếng với mặt nước trong xanh như ngọc bích, ven hồ có“ngọn Tháp Bút”, một công trình kiến trúc độc đáo: Tháp vuông, dựng trên ngọn núi Độc Tôn xếp bằng đá; có năm tầng, cao 28m. Đỉnh tháp là một ngòi bút lông dựng ngược, cán và ngòi bút cao 0,9m. Trên thân ba tầng giữa có khắc theo chiều dọc ba chữ Tả Thanh Thiên, nghĩa là "Viết lên trời xanh". Kiến trúc Tháp Bút biểu dương truyền thống văn chương của đất Thăng Long theo ý tưởng của bậc danh nho Nguyễn Văn Siêu (1799 - 1872). Khi xây dựng Tháp Bút này, “thần Siêu” ôm ấp hoài bão về văn nghiệp nước nhà. Cũng bởi say mê làm thơ nên Trần Đăng Khoa chú ý đến Tháp Bút mà không để ý đến Tháp Rùa, đền Ngọc Sơn là điều dễ hiểu.

Bài thơ ra đời giữa bối cảnh chiến tranh phá hoại của Mỹ ở giai đoạn ác liệt, tác giả không quên ghi nhận: “Hà Nội có nhiều hào/ Bụng súng đầy những đạn”. Cách nói “Bụng súng” thật hồn nhiên, mới lạ, cho thấy tinh thần sẵn sàng chiến đấu của quân dân ta. Hà Nội còn “có nhiều búp bê / Bóng tròn cho các bạn” thiếu nhi. Điểm khác biệt với quê là “Hà Nội có tàu điện/ Đi về cứ leng keng/ Người xuống và người lên/ Người nào trông cũng đẹp”. Trẻ nhỏ bao giờ cũng ưa thích cái mới lạ, trong mắt tác giả: Hà Nội cảnh và người đều đẹp, dù trong thời chiến nhưng Hà Nội vẫn đẹp, vẫn bình tĩnh sẵn sàng chiến đấu. Khổ thơ cuối được sửa về sau, nhưng cái không khí chung của Hà Nội vẫn sống động và có sức khái quát.
Bài thơ khiến mọi người càng thêm yêu quý và tự hào về Hà Nội – Thủ đô mến yêu của ta.

NGUYỄN THỊ THIỆN

Tin cùng chuyên mục

Hoa hồng Vu Lan

Hoa hồng Vu Lan

(PNTĐ) -  Chị mới dọn về xóm, xây cái nhà nhỏ, định cư luôn. Con trai chị với con tôi chung lớp 5, ngày nào cũng qua nhà chơi. Thằng nhỏ lễ phép, chỉ phải cái hơi… sa đà
Chỉ tình yêu thôi chưa đủ

Chỉ tình yêu thôi chưa đủ

(PNTĐ) -Yêu là việc của trái tim, nên khi các bạn nam, nữ đã trưởng thành, gặp được người mà mình cảm thấy hợp, tình yêu dễ nảy nở, kể cả khi mới chỉ quen trên mạng. Tuy nhiên, kết hôn hay không, cuộc sống vợ chồng sau này ra sao, liệu có hạnh phúc không… lại là việc của trí óc...
“Check” chồng ngoại tình

“Check” chồng ngoại tình

(PNTĐ) - Tranh thủ lúc chồng đi làm các xét nghiệm kiểm tra theo chỉ định của bác sĩ, cô gái thẽ thọt hỏi vị bác sĩ nam khoa: “Chú ơi, cháu nghe nói để biết chồng ngoại tình hay không, có thể “check” (kiểm tra) vào lúc cả hai “gần gũi” nhau. Chú là bác sĩ chuyên khoa, chú xem có cách nào hay, chú bày cho cháu để… kiểm chứng với ạ”.
Nhớ mẹ

Nhớ mẹ

(PNTĐ) - “Trang, con ăn cơm nhé. Cơm mẹ mới nấu xong, còn nóng lắm. Dạo này mẹ thấy con xanh xao, phải ăn nhiều vào mới khỏe được!”. “Con không muốn ăn, mẹ để cho con được yên…”…
Cấp cứu tại chỗ đúng cách - yếu tố quan trọng quyết định sự sống của trẻ khi bị đuối nước

Cấp cứu tại chỗ đúng cách - yếu tố quan trọng quyết định sự sống của trẻ khi bị đuối nước

(PNTĐ) - Dù đã có nhiều hồi chuông cảnh báo được gióng lên nhưng thời gian qua, các vụ đuối nước ở trẻ em vẫn liên tiếp xảy ra. Nhiều trẻ tổn thương phổi nặng, suy đa tạng phải lọc máu, thậm chí có trẻ đã tử vong… Một trong số nguyên nhân khiến tình trạng của trẻ nặng hơn là do phụ huynh chưa biết cấp cứu tại chỗ cho trẻ đúng cách.