Hà Nội - mùa về trên những xe hoa

Những ngày cuối tuần, đặc biệt khi Hà Nội chuyển lạnh, tôi thường rủ bạn bè, thậm chí một mình rong ruổi từ đường Âu Cơ qua đê Yên Phụ, tới Phan Đình Phùng rồi vòng về Lê Duẩn, Lê Văn Lương... Thứ cuốn hút tôi trên cung đường này... đơn giản chỉ là sự hiện hữu của hàng dài những chiếc xe hoa bán rong, không cầu kì, không kiểu cách nhưng lại mang nét độc đáo rất riêng và là báo hiệu mỗi khi Hà Nội... chuyển mùa.

Nói vậy là bởi trên những chiếc xe hoa, "mùa nào" sẽ có "hoa nấy". Mỗi tháng lại là sự lên ngôi của một loài hoa, dẫu dân dã, mộc mạc, bình dị nhưng là sự hòa trộn tinh tế giữa làng trong phố, mang theo hơi thở của đời sống, con người Hà Nội.

Nếu như những ngày tháng 5, tháng 6, xe hoa ngát hương sen trắng, sen hồng thì khi Hà Nội sang đông hoa cúc lại thành loài ngự trị. Trên chiếc mẹt to, người ta bày đủ các loại cúc, từ họa mi, cúc ngũ sắc, cúc vàng nhỏ... tới các loài cúc vàng, cúc tím truyền thống; xen kẽ đâu đó vài bó hoa cánh bướm phớt hồng, mỏng manh; hướng dương vàng nổi bật trên nền lá xanh hay những bó hồng nhung đỏ rực...

Chẳng thế mà khi vô tình thấy những bó cúc họa mi (loài hoa nở rộ vào tháng 11 dương lịch) ngập tràn khắp phố trên những chiếc xe đạp, nhiều người chợt giật mình thảng thốt vì nhận ra đã “chớm đông rồi đấy”. Để rồi trong cái lạnh đầu mùa, khi sương mù giăng khắp phố, những chiếc xe hoa lại gợi cho người ngắm cảm giác vừa mỏng manh, trong trẻo mà ấm áp như được ngắm nhìn đốm lửa giữa trời đông.

Trước đây, các cô, các chị thường quẩy hoa bằng quang gánh, ngày nay được thay thế bằng xe đạp để di chuyển tiện lợi và nhanh hơn. Dẫu thay đổi, nhưng những chiếc xe bán hoa rong vẫn giữ cho mình nét đẹp rất riêng; mang theo đó sự hồn hậu, nhọc nhằn của người trồng hoa cùng mưa nắng trên những cánh đồng. Khác ở chỗ, hoa trên những chiếc xe đạp bây giờ không chỉ để bán, mà còn trở thành "đạo cụ" chụp hình yêu thích của nhiều bạn trẻ.

Chỉ cần dạo qua phố Phan Đình Phùng, không khó để bắt gặp từng nhóm bạn trẻ trong tà áo dài trắng tinh khôi, thả dáng thướt tha bên chiếc xe hoa rực rỡ sắc màu. Khi ấy, những bông hoa dù không được chau chuốt, tạo dáng chỉn chu thành từng lẵng như trong tiệm, nhưng lại hài hòa với con người... đến lạ. Ai đó từng nói rằng, ngắm nhìn phụ nữ bên hoa là thấy toát lên sự nhẹ nhàng, nữ tính và tình yêu với thiên nhiên.

Mỗi lần dừng lại bên chiếc xe hoa, tôi hay nán lại trò chuyện cùng các chị, các cô, nghe họ kể về hành trình lấy hoa từ chợ đầu mối Quảng Bá hay tận vườn (ở Ngọc Hà, Tứ Liên, Thanh Trì, Diễn...) lúc hoa còn đẫm hơi sương, lấm lem bùn đất tới khi được tỉa tót, buộc gọn gàng thành từng bó rồi chở đi bán ở khắp các con phố. Thú vị nhất là thời điểm tháng 11, nhiều người thường ngày bán rau, kinh doanh tự do cũng chuyển sang bán cúc họa mi. Mỗi ngày, ít nhất họ cũng bán được 1-2 xe hoa, lúc cao điểm có thể lên tới 4 xe, lời lãi từ năm trăm ngàn tới cả triệu đồng.

Tôi cũng từng trò chuyện với một vài du khách nước ngoài và nghe họ chia sẻ rằng, ở Việt Nam, xe hoa bán rong ở Hà Nội đa dạng và đẹp nhất. Họ "say" Hà Nội không chỉ bởi sự cổ kính, bề dày lịch sử ngàn năm văn hiến... mà còn bởi nét dân dã, thân thuộc của những chiếc xe hoa - mảnh ghép không thể thiếu trong bức tranh chung về Hà Nội.

Họ thích ngắm những khóm hoa xếp thành chồng trên chiếc giỏ lớn đặt phía sau yên xe đạp, bên dưới lủng lẳng một vài bình nước để giữ hoa luôn tươi sắc; thích cả hình ảnh các chị dù nhỏ bé nhưng có thể chở hoa trên chiếc xe đạp cũ kỹ to hơn cả thân mình rong ruổi khắp nẻo đường, từ phố lớn đến ngõ nhỏ, ngày nắng cũng như ngày mưa... bởi hình ảnh đó khiến những con phố ồn ã, chật chội trở nên dịu dàng, quyến rũ.

Còn với người Hà Nội, mua hoa ở các "hàng rong" không chỉ là cái thú mà còn là nét văn hóa gắn liền với ký ức một thời. Có lẽ vì thế, thành phố dẫu đang thay da đổi thịt, hiện đại, phát triển hơn từng ngày nhưng vẫn không thể thiếu những hàng hoa bán rong. Tuy nhiên, để những chiếc xe hoa bán rong ấy thực sự là nét văn hóa độc đáo, làm đẹp hơn cho Thủ đô, thiết nghĩ chúng ta cần xây dựng văn hóa hàng rong văn minh và có chính sách quy hoạch lâu dài, hợp lý.

PHÙNG THU