Hiếu phải đi với lòng cung kính, là gốc để làm người

Từ một người có sự nghiệp thành công trong lĩnh vực truyền thông, là nhà sáng lập tổ chức doanh nghiệp xã hội tiên phong giúp đỡ mẹ bầu và trẻ sơ sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhưng khi biến cố gia đình xảy ra, bố mẹ hai bên lần lượt lâm bệnh nặng, chị Hòa đã quyết định gác lại công việc, sự nghiệp của mình để tự tay chăm sóc. Sau nhiều lần khước từ, lần này, chị mới đồng ý để tôi được viết câu chuyện về tình mẫu – tử xúc động của chị. Bởi chị cho rằng, con cái hiếu nghĩa với cha mẹ là việc hiển nhiên, không có gì phải ca ngợi.

Ánh mắt trầm ngâm, giọng như trầm nghẹn, chị kể: Trong vòng mười năm liên tiếp, chị mất cả bố mẹ đẻ lẫn bố chồng. Điều duy nhất an ủi chị, đó là được tự tay chăm sóc phụng dưỡng cha mẹ khi khỏe mạnh lẫn ốm đau bằng sự chân thành, yêu thương nhất cho đến khi họ qua đời.

Hiện tại, sau cơn tai biến, mẹ chồng chị bệnh nặng, phải sống thực vật, ăn xông, hút đờm, thở nội khí quản. Bình thường, chăm sóc người ốm đã vất vả nhưng với người sống thực vật lại càng vất vả hơn gấp bội. Hơn thế nữa, hai con lại còn nhỏ, gia đình neo người nên đều một tay chị gánh vác. Ba năm qua, ngày cũng như đêm, chị chăm mẹ từ vệ sinh cá nhân, ăn uống, tắm rửa, giặt giũ, uống thuốc, vât lý trị liệu xoa bóp, ngâm chân cho mẹ hay làm các thủ thuật hút đờm, thông thở, thay băng gạc… chị làm thành thạo, không ngơi tay.

Vợ chồng chị Hòa cùng hai con thể hiện lòng tôn kính với bố mẹ vào dịp Vu lan (khi bố mẹ còn khỏe mạnh)

Không phụ tấm lòng chân thành của con dâu, mẹ chồng từ một người hôn mê sâu, ở ranh giới của sinh tử, nay đã tự thở mà không cần đến bình oxy, hồi phục một phần nhỏ ý thức. Chị vui cười chia sẻ: “Dẫu bà không thể nói hay cử động, nhưng chỉ cần nhìn thấy mẹ mở mắt hay chóp chép miệng như dấu hiệu của giao tiếp, đã khiến chị vui và hạnh phúc lắm rồi. Cuộc sống có khó khăn đến mấy, chị cũng thể vượt qua, công việc có thể không làm lúc này thì lúc khác, nhưng mẹ cha thì chỉ có một mà thôi, mất đi rồi không thể làm lại được nữa”.

Điều đáng quý và trân trọng hơn cả, đó là thái độ cung kính của chị khi chăm sóc bố mẹ hai bên, đặc biệt mẹ chồng nằm thực vật như vậy. Chị luôn xin phép mẹ trước khi bơm xông cho mẹ ăn, con cháu vào mời bà trước khi dùng cơm, tâm sự cùng mẹ, xin phép mỗi khi đi đâu, làm gì luôn báo cáo với mẹ. Đặc biệt, vào những ngày lễ Tết, Giao thừa năm mới, hay lễ mừng thọ, vợ chồng và các con chị vẫn thường làm lễ rửa chân tri ân bố mẹ để thể hiện lòng tôn kính.

Những hành động hiếu nghĩa của chị đã lay động đến trái tim của các con. Các con trai chị chủ động giúp mẹ việc nhà, chăm sóc bà nội, thành thạo hết các kỹ năng thông thở, hút đờm khi bà ho sặc. Hai con thay nhau lấy nước lau mặt, rửa chân tay, đọc truyện cho bà mỗi ngày. Thậm chí, hai bạn cũng “đòi” thức đêm trông bà. Chồng chị cũng luôn bên cạnh hỗ trợ và chăm sóc, người thân họ hàng nội ngoại, ai cũng động viên, giúp đỡ hết lòng khi có cơ hội…

Khi nói đến mùa Vu lan báo hiếu, theo chị Hòa, báo hiếu cha mẹ là việc thường ngày. Con cái phải luôn nhớ tới ân đức sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, chứ không phải chỉ khi đến ngày Vu lan mới tổ chức, mới thể hiện. Trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19, bên cạnh các trở ngại, khó khăn thì thời điểm giãn cách xã hội cũng là dịp để các thành viên trong gia đình có cơ hội gần gũi, gắn bó với nhau, dành thời gian cảm nhận hạnh phúc khi ở bên nhau, đặc biệt là với bố mẹ mình. Đối với bố mẹ, người thân đã quá vãng, các con cháu hãy khởi phát tâm chân thành, trong sáng nhất, cùng hướng về nguồn cội, thắp lên “nén hương lòng” với tâm tri ân sâu sắc nhất. Người lớn hãy chia sẻ về những điều tốt đẹp của tổ tiên đã làm được để các con cháu hiểu và cố gắng phát huy giá trị truyền thống của dòng họ, gia đình.

Chồng và các con chị Hoà kính cẩn rửa chân mẹ mỗi ngày

Trong việc giáo dục con thực hành chữ hiếu, theo chị, đầu tiên, cha mẹ phải là người gương mẫu, hiếu nghĩa với bố mẹ hai bên. Hành động của bố mẹ sẽ soi rọi, dẫn lối cho con. Thứ hai, hiếu phải đi đôi với kính. Có lòng cung kính cha mẹ thì chữ hiếu mới được thực hành một cách trọn vẹn. “Tôi luôn nuôi dưỡng lòng cung kính đối với cha mẹ hai bên, để tình yêu thương tròn đầy. Điều đó đã giúp chúng tôi hóa giải được rất nhiều mâu thuẫn khi cha mẹ - con cái chưa hiểu nhau hay không cùng quan điểm, giúp tôi bỏ đi cái tôi của bản thân, ứng xử với cha mẹ không còn bị hình thức, hay kiểu như bên ngoài thì “dạ, vâng”, nhưng trong lòng thì lại thiếu đi sự kính trọng…

Khi hiếu kính có rồi thì chăm sóc cha mẹ khi khoẻ mạnh hay ốm đau, thậm chí là nằm liệt giường, sống thực vật như mẹ tôi 3 năm nay, thì tôi vẫn cảm thấy hạnh phúc. Đó chính là bài học không lời mà tôi dạy con” – chị Hoà bộc bạch.

Ngoài ra, cha mẹ giúp con tăng trưởng tâm hiếu bằng cách luôn nói tốt về nhau, giúp con hiểu những vất vả mà cha/mẹ đã và đang trải qua, về tình yêu của cha/mẹ dành cho các con. Vợ chồng luôn phải nhìn vào điểm tốt của nhau, chung sống hòa thuận thì mới có thể chia sẻ với con cái một cách chân thành, khiến các con học theo rất tự nhiên và cảm phục.

“Hiếu nghĩa là bài học đầu tiên và quan trọng nhất, là gốc để làm người. Tại các buổi học về đạo đức và kỹ năng VHTT, tôi luôn dạy các con về ý nghĩa chân thật của ngày sinh nhật. Đó là ngày các con phải nhớ tới công đức sinh thành để tri ân cha mẹ chứ không phải chỉ biết tận hưởng tiệc tùng hay đòi hỏi quà cáp từ họ. Cha mẹ hãy là cầu nối giữa gia đình – nhà trường, luôn chú trọng để các con có được cách nghĩ, cách làm như người xưa đã dạy: “Hiếu kính cha mẹ - Kính trọng thầy cô – Hoà ái bạn bè”, biết đối nhân xử thế có chuẩn mực. Cha mẹ cần theo sát sự phát triển về tâm lý và tư duy của các con để có những sự uốn nắn kịp thời khi tư tưởng và hành vi của con còn chưa đúng…” – chị Hoà nói.

Nhà nghiên cứu văn hoá Phùng Hoàng Anh:
Hiếu hạnh ở trong tâm cốt người con

Dịch bệnh bùng phát làm mọi thứ đảo lộn, những phong tục tưởng chừng như rất rườm rà, cẩn trọng từng thủ tục, quy cách thì nay phải làm một cách nhanh gọn như ma chay, cưới hỏi… Báo hiếu cũng vậy, trong tình hình dịch bệnh hiện nay, nhiều địa phương trong đó có Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội. Nhiều chùa chiền không được mở cửa, nhiều gia đình mỗi người một nơi do phải cách ly, giãn cách. Lễ Vu lan sẽ không còn được tổ chức với đông đủ ông bà, bố mẹ, con cái. Thậm chí, tại một số chùa tổ chức online.

Nhà nghiên cứu văn hóa Phùng Hoàng Anh

Hiếu hạnh cốt ở trong tâm người con. Chùa chiền có thể tổ chức online, con cái không thể về thăm và quà tặng bố mẹ trực tiếp thì có thể gọi điện thoại, mạng xã hội, hoặc gửi tiền nhờ người ở quê mua hộ… Đối với tổ tiên, con cháu làm mâm cỗ, thắp nén hương thể hiện lòng thành. Quan trọng nhất là tấm lòng lúc nào cũng hướng về tiên tổ, về cha mẹ. Dù chúng ta trực tiếp tham dự hay qua các hình thức gián tiếp mà tâm chúng ta hướng về tổ tiên, ông bà, cha mẹ bằng việc làm, hành động tốt thì đều thể hiện được sự hiếu thảo, trọn vẹn tâm hiếu.

Bà Nguyễn Thị Mây, phật tử Đạo tràng Tổ Phúc Thịnh, phường Cẩm Thị, thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh:
Vu lan bằng hình thức online vẫn trang trọng, ý nghĩa.

Lễ Vu lan là đại lễ đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt. Những năm trước, khi đến Rằm tháng Bảy, nhớ đến công sinh thành của cha mẹ, năm nào tôi cũng tham dự đại lễ và xúc động khi thực hiện nghi thức bông hồng cài áo. Bông hoa hồng được chọn là biểu tượng của tình yêu, sự cao quý và ngát hương. Việc nhớ về các bậc sinh thành và cài lên ngực bông hoa cao quý là tình cảm đẹp nhất, là chữ Hiếu mà con cái gửi đến đấng sinh thành.

7 Bà Nguyễn thị mây (bên phải) Tham dự một một khoá lễ ở chùa

Năm nay, mặc dù dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp, nhưng ngay từ đầu tháng, chúng tôi đã được thực hiện khoá lễ Vu lan bằng hình thức online tại nhà. Các phật tử thực hiện tụng kinh, trì chú tại nhà mỗi sáng, cầu cho gia đình bình an, cầu siêu cho các cụ tổ tiên, nguyện đem công đức hồi hướng để dịch bệnh bị tiêu trừ… Đến 15 âm lịch, nhà chùa sẽ tổ chức Vu lan online trang trọng. Tuy không thể có mặt trực tiếp, nhưng qua hình thức livetream, các phật tử vẫn cảm nhận được sự thiêng liêng, gần gũi, xúc động.

QUỲNH AN