Hoa dâu da xoan và đợt lạnh trái mùa

Hoa dâu da xoan được biết đến như loài cây quả gắn liền với tuổi thơ của trẻ em đồng bằng Bắc Bộ nói chung và trẻ em các vùng nội ngoại thành Hà Nội nói riêng từ hàng chục năm trở về trước, bởi nó không chỉ là cây xanh cho bóng mát những trưa hè mà còn là món quà quê miễn phí của tụi nhóc. Không gì hứng thú bằng việc cả đám trẻ nô đùa dưới gốc cây dâm mát sau đó bứt lá ăn cho khỏi khát nước và vặt quả chấm muối, ăn từ khi còn xanh non tới lúc ương vàng và hiếm lắm mới còn vài quả chín đỏ ối lúc lắc tận cành cao đầu ngọn.

Thế hệ 7x chúng tôi những ngày còn chanh cốm đâu có tivi, điện thoại để xem hoạt hình, chơi game hay xem các chương trình giải trí khác; cũng đâu có bim bim, bánh gạo, bánh quy các loại hay các món quà vặt, chè, nước ngọt, sữa phong phú như bây giờ. Đến chiếc quạt điện cũng còn phải dùng tiết kiệm nên chiếc điều hòa thực sự là một giấc mơ chưa từng thấy bao giờ. Bởi vậy cây dâu da xoan là một món quà vô giá từ thiên nhiên ban tặng khi mùa hè nóng nực tràn về.

Không phải đứa trẻ nào cũng mơ mộng ngắm nhìn những chùm hoa dâu da xoan trắng ngà bung nở đầu cành và kết lại tựa vầng mây trên đầu, hay có thể cảm nhận được hương thơm ngan ngát của loài hoa đáng yêu ấy dù cả mấy tháng trời được tắm trong không khí êm ả, yên lành hòa quyện hương hoa. Lũ chúng tôi chỉ biết mải miết nô đùa dưới bóng cây dâm mát, khi kẻ ô chơi lia, hay chơi ô ăn quan, lúc vẽ vòng tròn chơi cù chơi đáo, khi chơi chuyền chơi chắt, có buổi cả chiều chơi trốn tìm, chơi mèo đuổi chuột dưới gốc cây. Chỉ tới lúc những chùm quả xanh non bắt đầu lấp ló chúng tôi mới biết mùa hoa đã đi qua, bắt đầu tới lúc bốc nhúm muối trắng cho vào lòng bàn tay để vặt quả chấm ăn…

Cho tới một ngày, tuổi thơ của tôi được trao lại cho em gái, thế hệ tiếp nối, tôi mới biết mình thích đứng bên khung cửa sổ một mình lặng ngắm và hít hà hương thơm ngan ngát từ những vòm hoa dâu da xoan. Tôi bất chợt nhận ra: Sao có những điều gần gũi và thân thương với mình đến vậy mà mười mấy năm mình không hề cảm nhận được. Những vòm hoa dâu da xoan như cảm nhận được suy nghĩ của tôi, chúng nhân hậu lắc lư như mỉm cười trong gió và đại lượng ban tặng tôi làn hương thơm ngát dịu dàng.

Đã biết bao mùa hoa dâu da xoan trôi đi mang theo những buồn vui trong đời sống, những mùa quả khi xưa xơ xác lá cành từ lúc non xanh tới khi chín đỏ giờ lúc lỉu đầy cây chẳng ai ngó ngàng nhưng vẫn còn đó sự nhân hậu, dịu dàng của loài cây dân dã, thân thương. Nơi nào còn trồng cây dâu da xoan, nơi đó vẫn bốn mùa xanh mát và hè về lại thơm ngát hương hoa, những chùm quả sai trĩu cành người ăn người bỏ khiến lũ chích bông, chim sẻ, chào mào ríu rít hát ca.

Những năm gần đây, các thành phố lớn luôn trồng những loài cây, loài hoa đặc trưng như sự nhắc nhớ dễ thương về nơi chốn, quê hương mình: Hà Nội hoa sữa, Hải Phòng hoa phượng, Tây Bắc hoa ban và cố đô Hoa Lư (Ninh Bình) tuy không chọn dâu da xoan là loài hoa đặc trưng cho thành phố nhưng những tay săn ảnh nơi đây đều ghi nhận hoa dâu da xoan thơm ngát hầu như xuất hiện trên mọi con đường. Còn Hà Nội, các vùng ngoại thành như Thanh Oai, Gia Lâm nhiều con đường vẫn trồng cây dâu da xoan, trong nội thành cũng có dù thưa vắng nhiều.

Năm nay, trong cái lạnh lạc mùa mà như các chuyên gia thời tiết cho biết 10 năm mới trở lại thì hoa dâu da xoan bỗng bừng nở tự đầu hè, khi mới chớm tháng 5, tháng 6 thay vì đồng loạt nở vào tháng 8 khiến nhiều người ngạc nhiên, tôi không là ngoại lệ. Trong cái lành lạnh nên thơ, hít hà hương hoa dâu da xoan thơm ngát tôi bỗng nhớ về những câu thơ của nhà thơ Bế Kiến Quốc: “Nhưng sớm nay tôi chợt đứng sững sờ/ Phố hàng Ngang dâu da xoan nở trắng/ Và mưa rơi thật dịu dàng, êm lặng/ Cho một người nào đó ngạc nhiên hoa”… Và những câu thơ của nhà thơ nào đó tôi không nhớ ra nhưng rất hợp với tâm trạng của mình trước làn hương hoa ướp trong kí ức: “Là bây giờ hay là hôm qua/ Một chớp mắt đã quá tầm tay với/ Nhắm mắt lại thấy còn sâu vời vợi/ Một mùi hương thơm tận đáy tình yêu…”.