“Không để trẻ em bị bỏ lại phía sau”

Tạo môi trường sống an toàn cho trẻ khi cách ly tại nhà

Theo Thạc sỹ tâm lý, giáo dục và trị liệu trẻ em Trần Thị Mạnh Linh, trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19 bùng phát và lan rộng, các ca điều trị tâm lý của chị tăng gấp đôi so với trước. Bên cạnh các ca điều trị cho trẻ em về rối nhiễu tâm lý, stress, căng thẳng, trầm cảm thì ở nhiều ca bệnh, chị còn phải hỗ trợ cho bố mẹ của trẻ về điều trị, chăm sóc, giáo dục con đúng cách trong mùa dịch.

Như ca trị liệu mới đây, chuyên gia tâm lý Mạnh Linh nhận được cuộc điện thoại cầu cứu của một người mẹ trong trạng thái vô cùng hoảng loạn. Người mẹ kể, khi dạy con học tại nhà, chị mới nhận ra con bị hổng quá nhiều kiến thức, thiếu tập trung, dù đã giảng giải rất nhiều nhưng vẫn không tiếp thu. Quá bực bội, chị đã dùng tay đánh vào đầu con rồi bỏ xuống nhà. Lát sau, chị lên kiểm tra thì phát hiện con nằm trên sàn, miệng chảy nước miếng, mắt trợn ngược, chân tay co cứng, khó thở hỏi gì cũng không nói được và chảy nước mắt. “Tôi hướng dẫn người mẹ sơ cấp cứu tại chỗ cho con rồi nhanh chóng đưa đến bệnh viện gần nhất. Rất may, cháu bé đã qua cơn nguy kịch. Sau đó, tôi đã mất rất nhiều công sức tư vấn, giúp bố mẹ cháu bé thay đổi quan niệm về giáo dục đòn roi, kết hợp trị liệu cho con. Đến nay, cháu bé đã ổn” – Thạc sỹ tâm lý Mạnh Linh cho biết.

Không để trẻ em bị bỏ lại phía sau Ảnh: Inter

Theo thạc sỹ Mạnh Linh, dịch bệnh kéo dài khiến cho nhiều gia đình bị mất việc, giảm hoặc mất thu nhập. Áp lực kinh tế khiến cho bố mẹ căng thẳng, bí bách. Cộng với thời gian nghỉ ở nhà, họ phải chăm sóc, giáo dục con nhiều hơn. Khi trẻ làm trái ý hoặc bất đồng quan điểm, người lớn dễ dàng “trút giận” lên trẻ. Như trường hợp chị V (Bắc Từ Liêm, Hà Nội), chị mệt mỏi khi đang mang bầu những tháng cuối nhưng con trai 5 tuổi (mắc chứng tự kỷ tăng động nhẹ) vẫn phá phách, nghịch ngợm, ném đồ… khiến chị vô cùng giận dữ. Rất nhiều lần, chị đã đánh mắng con. Sau đó, chị lại ôm con khóc bởi sự bất lực trong cách giáo dục của mình…

“Trẻ em cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh. Do đó, cha mẹ hãy thấu hiểu, hỗ trợ con vượt qua giai đoạn khó khăn này. Cha mẹ hãy làm chủ cảm xúc của mình, dành thời gian chơi với con, đọc sách, thảo luận cùng con về các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn bạo lực, xâm hại bằng các trường hợp giả định để con có kỹ năng bảo vệ mình; xây dựng hệ giá trị cho con từ nhỏ… Đây là việc làm mưa dầm thấm lâu, cần phải thực hiện hàng ngày và không ngừng nghỉ…” - chuyên gia Mạnh Linh cho biết.

Với mục đích phòng ngừa bạo lực, xâm hại trẻ em trong thời gian giãn cách tại nhà, tổ chức UNICEF cũng đã đưa ra hướng dẫn cha mẹ/người chăm sóc trẻ các biện pháp đảm bảo an toàn cho trẻ em. Theo đó, cha mẹ/người chăm sóc trẻ cần nhận biết các dấu hiệu xâm hại, bạo lực để kịp thời can thiệp; quản lý cảm xúc cá nhân để tránh chính mình gây bạo lực tinh thần, thể chất đối với con như: Giữ bình tĩnh trong mọi tình huống; tránh dùng lời lẽ xúc phạm, không sử dụng biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hay đánh đập trẻ, đặt ra quy tắc trong giáo dục con để yêu cầu con tuân thủ; quản lý việc sử dụng mạng xã hội một cách tích cực để giúp con hiểu và phòng tránh nguy cơ trên mạng…

Trẻ em tại khu cách ly. Ảnh: Int

Hỗ trợ trẻ em chịu ảnh hưởng trực tiếp tại các khu cách ly

Trong đợt dịch bùng phát lần thứ 4, hàng nghìn trẻ em tại các điểm nóng dịch bệnh đã phải đi cách ly tập trung mà không có người thân, gia đình đi cùng. Bên cạnh nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh và phải tự lập cuộc sống hàng ngày, các em còn có nguy cơ cao bị sang chấn, khủng hoảng tâm lý, thậm chí bị dụ dỗ xâm hại. Mới đây nhất, tại một khu cách ly tập trung ở tỉnh Bạc Liêu, bé gái sinh năm 2008 đã bị đối tượng sinh năm 2002 (cùng quen tại khu cách ly tập trung) dụ dỗ quan hệ tình dục trong nhà vệ sinh. Rất may, vụ việc đã được phát hiện kịp thời, nhưng cũng đặt ra vấn đề cấp thiết về việc bảo vệ an toàn cho trẻ em tại các khu cách ly tập trung.

Bà Vũ Thị Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Trẻ em cho biết, trẻ sống trong các khu cách ly gặp rất nhiều khó khăn do sự thay đổi về các sinh hoạt hàng ngày, thời gian ăn, chơi, phải thực hiện theo quy định về phòng dịch nhưng lại không có người thân bên cạnh. Trẻ phải gặp nhiều người lạ hoặc cùng sinh hoạt với các bạn trong thời gian dài. Trẻ có thể phải thay đổi về bữa ăn, hạn chế các hoạt động vui chơi, giải trí hay có thể bị bạo lực, xâm hại…

Do đó việc giúp trẻ ổn định tâm lý, sớm thích nghi với cuộc sống mới ở nơi cách ly là rất quan trọng. Khi trẻ phải cách ly tại nhà, cha mẹ cần quan tâm, gần gũi, trò chuyện với trẻ, tìm hiểu điều trẻ muốn làm, chơi với trẻ, hướng dẫn trẻ thực hiện thông điệp 5K của Bộ Y tế, đồng thời, thường xuyên quan tâm, giám sát, đảm bảo an toàn cho trẻ khi trẻ nghỉ học tại nhà. Cha mẹ cần bình tĩnh, giảm căng thẳng khi xử lý các vấn đề liên quan đến con trẻ, chăm sóc dinh dưỡng, vệ sinh hằng ngày cho trẻ, hướng dẫn trẻ đọc sách, tổ chức các trò chơi với trẻ…

Ở các khu cách ly, người giám sát và chuyên gia y tế cần giúp trẻ làm quen với môi trường sống mới, tìm hiểu về sở thích ăn uống của trẻ để có những món ăn phù hợp, đảm bảo trẻ được an toàn tại nơi cách ly. Bên cạnh đó, Cục Trẻ em cũng có đội ngũ chuyên gia sẵn sàng lắng nghe và hỗ trợ tư vấn kịp thời cho trẻ em tại khu cách ly tập trung…

Trẻ em luôn cần được quan tâm. Ảnh: Int

Còn chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Thu Hiền khuyên, trước khi trẻ bị đưa đi cách ly, cha mẹ, người thân phải trang bị kiến thức cho các em tránh được những nguy cơ có thể xảy đến. Cha mẹ có thể giáo dục cho trẻ đã đến tuổi vị thành niên biết kiểm soát hành vi và tâm lý. Việc quá căng thẳng, hay cảm giác muốn được che chở cũng có thể làm gia tăng các nguy cơ bị lợi dụng, lạm dụng hoặc xâm hại tình dục. Tại các khu cách ly, trẻ cần được chăm sóc kịp thời bởi những người có chuyên môn trong trường hợp cần thiết, trong không gian an toàn. Việc tham vấn hay trị liệu tâm lý có thể được điều trị song song khi các em ở tại đây. “Việc nhận diện nguy cơ là vô cùng quan trọng. Chúng ta thấy sự gia tăng sự xuất hiện hành vi không phù hợp ở trẻ như có thể bỏ ăn, bỏ tắm, sống khép kín thu mình. Về mặt cảm xúc, trẻ dễ hung hăng và dễ buồn…”.

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành nhiều văn bản tăng cường đảm bảo an toàn cho trẻ em trong khu cách ly cũng như trong quá trình giãn cách xã hội… Đối với các trường hợp trẻ em bị xâm hại hoặc bị các vấn đề về sang chấn tâm thần cũng đã có các quy định cụ thể về các trường hợp cần can thiệp; quy định trách nhiệm của cơ sở tập trung. Tổng đài 111 đã phối hợp với các chuyên gia tâm lý, các cơ sở lao động thương binh và xã hội triển khai hỗ trợ tâm lý, hướng dẫn chăm sóc cho trẻ em trong khu cách ly tập trung, thông qua hình thức trực tuyến, tổ chức hướng dẫn, tư vấn về an toàn cho trẻ em, chăm sóc, ổn định tâm lý, phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý những sang chấn tâm lý của trẻ em trong bối cảnh cách ly, giãn cách xã hội, hỗ trợ can thiệp và xử lý khẩn cấp để bảo vệ phòng, chống xâm hại trẻ em…

QUỲNH NHƯ