Lợi dụng dịch bệnh để đầu cơ, tăng giá bán hàng sẽ bị xử lý pháp luật ra sao?
Câu hỏi
Do tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp trên cả nước, Hà Nội đang áp dụng Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ và Công điện 20 của UBND thành phố nên đã yêu cầu dừng tất cả hoạt động kinh doanh dịch vụ không thiết yếu. Lợi dụng việc này, tại nơi tôi sinh sống nhiều cửa hàng kinh doanh đã không còn niêm yết giá, khi thanh toán người mua mới biết giá các mặt hàng lương thực, thực phẩm bị tăng lên gấp rưỡi, gấp đôi so với trước đó. Thậm chí, có thông tin cho rằng họ đã tập kết số lượng lớn hàng hóa trong kho, nhưng lại bán ra rất nhỏ giọt, găm hàng để tiếp tục tăng giá trong thời gian tới.
Xin hỏi, các hành vi nêu trên của chủ cửa hàng có vi phạm và bị xử lý theo quy định của pháp luật hay không?
Nguyễn Thị Sen (Phú Xuyên, Hà Nội)
Ảnh minh họa
Trả lời
Theo quy định của pháp luật, cơ sở kinh doanh dịch vụ, hàng hóa bắt buộc phải niêm yết giá bán, giá dịch vụ. Cụ thể, khoản 2 Điều 6 Luật Giá năm 2012 quy định: “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thực hiện công khai thông tin về giá hàng hóa, dịch vụ gắn với thông số kinh tế - kỹ thuật cơ bản của hàng hóa, dịch vụ đó bằng hình thức niêm yết giá. Đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá, Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh lựa chọn thêm một hoặc một số hình thức như họp báo, đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc hình thức thích hợp khác”.
Niêm yết giá, theo khoản 6 Điều 4 của Luật này, “là việc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thông báo công khai bằng các hình thức thích hợp, rõ ràng và không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bằng Đồng Việt Nam bằng cách in, dán, ghi giá trên bảng, trên giấy hoặc trên bao bì của hàng hóa hoặc bằng hình thức khác tại nơi giao dịch hoặc nơi chào bán hàng hóa, dịch vụ để thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của khách hàng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.
Thêm nữa, một trong những hành vi bị nghiêm cấm được quy định tại điểm c khoản 2 Điều 10 của Luật này đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh là “lợi dụng khủng hoảng kinh tế, thiên tai, địch họa, hỏa hoạn, dịch bệnh và điều kiện bất thường khác; lợi dụng chính sách của Nhà nước để định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
Do vậy, việc cơ sở kinh doanh hàng hóa lợi dụng tình hình dịch bệnh để tăng giá hàng hóa bất hợp lý là vi phạm điều cấm của pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, hành vi này sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự như sau:
1. Xử lý vi phạm hành chính:
Khoản 1 Điều 17 Nghị định số 109/2013/NĐ-CP ngày 24/09/2013 của Chính phủ quy định: “Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng khủng hoảng kinh tế, thiên tai, địch họa, hỏa hoạn, dịch bệnh và điều kiện bất thường khác, lợi dụng chính sách của Nhà nước để định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
Đồng thời, người có hành vi vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 2 của Điều này. Đó là, “buộc nộp vào ngân sách nhà nước số tiền thu lợi do định giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý”.
2. Trách nhiệm hình sự:
Điều 196 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội đầu cơ như sau:
“1. Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 3 năm:
a) Hàng hóa trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;
b) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 3 năm đến 7 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
d) Hàng hóa trị giá từ 1.500.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;
đ) Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 7 năm đến 15 năm:
a) Hàng hóa trị giá 3.000.000.000 đồng trở lên;
b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
c) Tái phạm nguy hiểm.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.
5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị xử phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng;
c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 9.000.000.000 đồng;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 1 năm đến 3 năm”.
Nếu cơ sở kinh doanh dịch vụ, hàng hóa có các hành vi như trên, bạn có thể thông tin đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Chính quyền sở tại, cơ quan Quản lý thị trường, cơ quan Công an…) để các cơ quan này kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.
Luật sư Hồng Hải
