Ngôi chùa

(Kính tặng các nhà Văn, nhà Báo nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6)

Giữa dòng trong, đục ngổn ngang

Bao nhiêu phẩm giá bầy sàng bán mua...

Trong tôi còn một NGÔI CHÙA

Linh thiêng... từ thuở... đến giờ vẫn thiêng

NGÔI CHÙA những bút cùng nghiên

Mỗi câu chữ vắt kiệt lên cuộc đời...

Cái danh đâu phải để chơi

Càng không thể để tiếng cười điêu toa

Chả chi... cũng gọi là nhà

Cái hương phải thật, cái hoa phải nồng...

Muôn đời con cháu ước mong

Nén hương thắp tự trong lòng thắp ra...

                                                      Huy Trụ

LỜI BÌNH

Bài thơ là lời tâm sự nghề nghiệp, được in trong tập thơ thứ 11 “Buồn vui con chữ” (NXB Hội Nhà văn, tháng 6/2023) của ông, nhằm tôn vinh nghề báo và cũng là để tự răn mình mỗi khi cầm bút.

Không thể phủ nhận nghề báo là một nghề nhọc nhằn, vất vả nhưng cũng rất vinh quang. Là người từng viết báo, làm thơ, hơn ai hết Huy Trụ càng thấu hiểu nỗi nhọc nhằn và vinh quang ấy. Dùng từ NGÔI CHÙA viết bằng kiểu chữ in hoa để nói về nghề, đủ thấy ông trân trọng nghề báo đến mức nào? Hai câu thơ mở đầu: “Giữa dòng trong, đục ngổn ngang/ Bao nhiêu phẩm giá bầy sàng bán mua...” là một thực trạng khó khăn dễ thấy của nghề báo.

Cuộc sống ngày càng phát triển, nhu cầu hưởng thụ về vật chất và tinh thần của con người ngày càng được nâng cao, đòi hỏi người làm báo, ngoài bản lĩnh vững vàng giữa trong đục cuộc đời, còn phải không ngừng học hỏi vươn lên, kiên quyết đấu tranh với những tiêu cực trong xã hội.

Mà khó khăn nhất là nhiều khi phải đấu tranh với chính bản thân mình, trước những cám dỗ, cạm bẫy của cuộc đời, mà tác giả gọi là “Bao nhiêu phẩm giá bầy sàng bán mua”...

NGÔI CHÙA hiểu theo nghĩa đen là công trình kiến trúc phục vụ mục đích tín ngưỡng, là nơi để con người tu tâm dưỡng tính, hướng tới những điều tốt đẹp nhất. Nhưng NGÔI CHÙA ở đây lại được hiểu theo nghĩa bóng, nghĩa ẩn dụ, chỉ lương tâm, trách nhiệm của người cầm bút. Đó là nơi “bất khả xâm phạm”, là lĩnh vực “Linh thiêng... từ thuở... đến giờ vẫn thiêng” và mãi mãi vẫn là như vậy.

Nếu như 4 câu thơ đầu, nhà thơ giới thiệu khái quát về sự linh thiêng của NGÔI CHÙA, thì khổ thơ tiếp theo lại cụ thể hóa hơn về NGÔI CHÙA của người làm báo: “NGÔI CHÙA những bút cùng nghiên/ Mỗi câu chữ vắt kiệt lên cuộc đời.. ./ Cái danh đâu phải để chơi/ Càng không thể để tiếng cười điêu toa”. Vũ khí của nhà báo là bút nghiên, là tâm, đức, tài, mà mỗi người cần phải có. Để có được điều đó, người làm báo phải không ngừng rèn bút, luyện tài, sao cho“Mỗi câu chữ vắt kiệt lên cuộc đời...”.

Tác giả ý thức sâu sắc rằng:“Cái danh đâu phải để chơi/ Càng không thể để tiếng cười điêu toa”. Đó chính là tự trọng nghề nghiệp của người làm báo. Mỗi câu mỗi chữ viết ra, phải có trách nhiệm với con người và cuộc đời.

Bằng nghệ thuật ẩn dụ, khổ thơ cuối đề cập đến yêu cầu bắt buộc của nhà báo. Đó là sự phản ánh chân thực, kịp thời, hiệu quả, tránh xa những màu mè, nhạt nhẽo, xáo rỗng. Ở đây, nhà thơ dùng danh từ “hương” và “hoa” kết hợp với tính từ “thật”, “nồng” để chỉ độ trung thực và chất lượng của mỗi trang viết. Điều đó có nghĩa, người làm báo phải đem hết khả năng, trí tuệ, bản lĩnh, tìm ra phương thức phản ánh tốt nhất, hiệu quả nhất.

Câu thơ cuối “Nén hương thắp tự trong lòng thắp ra...” đem lại cho bài thơ”một cái kết đẹp, giầu ý nghĩa. Các từ “linh thiêng”, “bút nghiên”, “câu”, “chữ”, “hương” (thật), “hoa” (nồng), “nén hương”, “thắp” nằm trong trường từ vựng NGÔI CHÙA, tất cả đã nói lên tính chất quan trọng và yêu cầu cao của nghề báo.

Do đó, làm công việc gì, tâm cũng phải trong sạch, vô tư, hướng thiện, với nghề báo, điều này càng cần thiết: “Nén hương thắp tự trong lòng thắp ra...”. Cho nên, người làm báo trước hết phải trung thực với chính bản thân mình, sau mới nói đến trung thực với người khác, với xã hội, để cho cái xấu xa tàn lụi, cái tốt đẹp mãi được nhân lên. 

Bài thơ NGÔI CHÙA vừa là tâm sự với đồng nghiệp, vừa là lời tự nhắc nhở mình mỗi khi cầm bút. Từ những nhọc nhằn, vinh quang của nghề báo, nhà thơ muốn lan tỏa đến đồng nghiệp và độc giả tình yêu nghề và niềm tự hào của những người làm báo. Bởi, chỉ có dấn thân, yêu nghề, người làm báo mới có thể hoàn thành sứ mệnh cao quý, xứng đáng với sự tin yêu của Đảng và nhân dân.