Nguy cơ lây bệnh cao vì... thiếu hiểu biết

Ngại đi khám vì… khác xu hướng tình dục

C, 22 tuổi, là nam đồng tính làm việc tại một spa ở quận Hai Bà Trưng, Hà Nội rụt rè bước vào một trung tâm khám và tư vấn chăm sóc sức khỏe tình dục cho nam giới để làm thủ tục xét nghiệm. C hoang mang: “Tuần trước, toàn thân em nổi nốt hồng lam, bị tiêu chảy. Các vết đó bị bong ra, lở loét. Em lên mạng tìm hiểu thì thấy giống với triệu chứng của bệnh HIV hoặc giang mai. Em sợ quá nhưng không dám đi khám vì… xấu hổ”.

Hơn 3 năm làm việc ở spa, C chưa đi khám sức khỏe tình dục lần nào. Bác sỹ cho biết, quả xét nghiệm cho thấy, C bị dương tính với bệnh giang mai và cần phải điều trị gấp. C thở dài: “Bệnh này may còn có thuốc chữa”.

Theo C, nhiều đồng tính nam rất ngại đi khám các bệnh lây qua đường tình dục (STD) ở các cơ sở công do sợ bị kỳ thị vì khác xu hướng quan hệ tình dục. Thậm chí, nhiều người khi bị bệnh thì tự lên mạng tìm hiểu và mua thuốc để tự chữa ở nhà, đến khi vào viện thì bệnh đã mãn tính hoặc biến chứng sang các dạng bệnh khác rất nguy hiểm. Nhiều người còn không sử dụng các biện pháp an toàn khi quan hệ tình dục, làm lây bệnh cho người khác.

Đồng tính nam được coi là đối tượng có nguy cơ lây nhiễm HIV và STD cao (Ảnh minh họa)

Nguy cơ mắc các bệnh HIV/AIDS cao

Tại Việt Nam, nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới có tỷ lệ lây truyền HIV rất cao. Theo báo cáo của Cục Phòng chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, mỗi năm, Việt Nam có 10.000 người nhiễm HIV mới, trong đó có từ 2.000-3.000 người tử vong do HIV/AIDS. Nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS cao ở các nhóm đồng tính, mại dâm, người nghiện chích ma tuý, đồng tính nam… Theo một khảo sát, tỷ lệ nhiễm HIV tăng nhanh ở nhóm MSM từ 3,95% năm 2011 lên 13,85% năm 2019. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM thường tập trung ở các khu vực đô thị, các tỉnh, thành phố lớn hoặc các tỉnh du lịch như Cần Thơ (20.3%), TP Hồ Chí Minh (13,8%), Hải Phòng (5,3%)… Một nghiên cứu trong nhóm MSM tại Hà Nội của trường đại học Y Hà Nội mới đây cũng cho thấy, trong số 1.893 người tham gia khảo sát đầu vào, có 11% người có HIV, 21% người nhiễm bệnh giang mai, 23% nhiễm chlamydia và 13% nhiễm lậu.

Quan hệ tình dục ở nhóm MSM khá phức tạp. Về mặt sinh học, quan hệ tình dục qua đường hậu môn dẫn đến khả năng lây nhiễm HIV cao nhất do niêm mạc hậu môn mỏng, niêm mạc trực tràng có nhiều mao mạch, dễ bị tổn thương, chảy máu. Bộ phận này cũng không có các tuyến tiết chất nhờn để bôi trơn nên dễ bị trầy xước trong quá trình quan hệ. Thông qua các tổn thương, virus HIV sẽ xâm nhập từ người nhiễm HIV sang người lành. Mặt khác, họ có xu hướng quan hệ tình dục không an toàn theo nhóm, thường xuyên thay đổi bạn tình, không chỉ quan hệ tình dục với nam mà còn cả với nữ. Đường lây của nhóm này thường chồng chéo nên tình trạng khó kiểm soát hơn. Không những thế, nhóm này thường dễ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, sùi mào gà, lậu… góp phần gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV.

Theo anh Lương Thế Huy, Viện trưởng Viện nghiên cứu iSEE, xuất phát từ sự kỳ thị và không chấp nhận hành vi tình dục của xã hội với người đồng tính nên việc quan hệ tình dục của người đồng tính thường diễn ra bí mật và kín đáo. Họ luôn phải giấu giếm nên nhiều khi không có sự chuẩn bị trước khi quan hệ, khiến họ phải đối mặt với nhiều nhiễm trùng qua đường tình dục. Ngoài ra, phần đông MSM đều thiếu kiến thức về triệu chứng bệnh và nguy cơ lây nhiễm bệnh qua đường tình dục, đặc biệt là ở người trẻ tuổi. Nhiều người còn quan niệm chỉ có quan hệ tình dục khác giới mới lây nhiễm HIV và STD nên ít khi sử dụng biện pháp phòng tránh. MSM thường có nhiều bạn tình và giới thiệu bạn tình cho nhau, cùng quan hệ, nên chỉ cần một người nhiễm HIV hoặc STD thì sẽ nhanh chóng lây lan sang các đối tượng khác. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm HIV, do những tổn thương hở, vết trầy xước tạo ra “những cửa ngõ” thuận lợi cho sự xâm nhập của HIV.

“Do sợ bị kỳ thị và phân biệt đối xử, đa số MSM khi tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục thường gặp khó khăn trong việc tiết lộ xu hướng tính dục hoặc hành vi tình dục của mình với nhân viên y tế. Thực tế, các dịch vụ y tế công lập miễn phí bao gồm, tư vấn xét nghiệm HIV, khám và điều trị các bệnh nhiễm trùng qua đường tình dục dành cho người đồng tính nam được triển khai từ nhiều năm trở lại đây, nhưng số lượng khách hàng ghé thăm rất ít. Phần lớn, các đối tượng này có xu hướng tìm tới các cơ sở y tế tư nhân khi có vấn đề liên quan đến sức khỏe” – anh Huy nói.

Theo các chuyên gia y tế và tổ chức cộng đồng, để giảm lây nhiễm HIV, người đồng tính cần duy trì một đời sống tình dục lành mạnh, an toàn, chung thuỷ với một bạn tình, sử dụng bao cao su đúng phương pháp… Khi một người phát hiện nhiễm bệnh, cần tiếp nhận tư vấn và hỗ trợ điều trị ARV ngay trong ngày, duy trì điều trị bền vững, tránh lây truyền bệnh cho người khác; đồng thời truy vết nhanh chóng, chính xác bạn tình của người nhiễm, cắt đứt các chuỗi lây nhiễm… Bên cạnh đó, cần truyền thông trực tiếp cho nhóm MSM thông qua các nhóm đồng đẳng viên về dự phòng lây nhiễm HIV, xoá bỏ kỳ thị và phát triển các dịch vụ cung cấp bao cao su, dịch bôi trơn và bơm kim tiêm để thực hiện việc can thiệp giảm tác hại phòng, chống HIV/AIDS trong cộng đồng… Như vậy, Việt Nam mới có thể đạt mục tiêu kết thúc dịch AIDS vào năm 2030.

QUỲNH AN