Nỗ lực ngăn chặn bạo lực đối với phụ nữ

Những án mạng từ mâu thuẫn gia đình

Chỉ trong thời gian ngắn, TAND TP Hà Nội đã đưa hai vụ án mạng gia đình nghiêm trọng ra xét xử công khai. Theo đó, ngày 2/12, TAND TP Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo Phùng Văn Chiến 7 năm tù về tội Giết người. Hành vi của Chiến là dùng kéo đâm nhiều nhát vào người vợ, khiến vợ bị tổn hại 19% sức khỏe.

7 năm trước, Chiến kết hôn với chị Phan Thị N (SN 1989, đã ly hôn và có 1 con riêng). Cả hai cùng chung sống với nhau ở xã Bắc Hồng, huyện Đông Anh, Hà Nội và có 1 con chung. Từ tháng 4/2020, Chiến nghi ngờ chị N ngoại tình nên vợ chồng thường xảy ra mâu thuẫn. Khoảng 13h ngày 21/4/2020, Chiến đi uống bia về. Thấy vợ đang ngủ, Chiến gọi dậy nói chuyện thì chị N từ chối nên bực tức. Y xuống nhà lấy kéo rồi đóng sập cửa phòng ngủ, đồng thời dùng kéo đâm nhiều nhát vào người vợ. May mắn thay, nghe tiếng kêu cứu của chị N, hai con của chị đã sang ngăn cản, đồng thời tri hô mọi người đến hỗ trợ. Chị N được đưa đi cấp cứu kịp thời nên đã qua khỏi, nhưng tổn hại 19% sức khỏe.

Bị cáo Nguyễn Phúc Ngọc

Trước đó, ngày 25/11, Nguyễn Phúc Ngọc (SN 1987, trú tại quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội) cũng bị TAND TP Hà Nội tuyên phạt 8 năm tù về tội “Giết người”. Bị hại trong vụ án này là vợ và chị vợ của bị cáo Ngọc. Theo cáo trạng, năm 2016, Nguyễn Phúc Ngọc và chị Hoàng Thị T (SN 1989, trú cùng địa chỉ) kết hôn và có hai con chung. Tuy nhiên, vợ chồng Ngọc thường xuyên mâu thuẫn. Ngọc nhiều lần đánh đập vợ, khiến chị T sợ hãi bỏ đi và để hai con cho chồng nuôi.

Nhiều lần, chị T xin về nhà để chăm sóc con nhưng Ngọc không cho. Hôm ấy, chị T muốn bàn chuyện về nuôi con với Ngọc nhưng đối tượng không đồng ý. Không những cấm cản, Ngọc liên tiếp ngăn chặn vợ gặp con, yêu cầu vợ không được làm phiền đến cuộc sống của 3 bố con mình. Ngọc đe dọa vợ: “Nếu còn gây ảnh hưởng thì đừng có trách”. Do sợ hãi, chị T kể cho chị gái mình nghe. Vì thương em, chị gái chị T gọi điện cho Ngọc để nói chuyện thì tiếp tục xảy ra xung đột. Khi cả ba hẹn gặp nhau, Ngọc sẵn con dao tấn công hai chị em chị T khiến cả hai bị thương tích 8% và 4% sức khỏe.

Câu chuyện về bạo lực gia đình dù đã được các chuyên gia và các nhà chức trách bàn đi bàn lại về cách giảm thiểu, song vẫn “nóng” trên nghị trường và báo chí, bởi con số về vụ việc không hề giảm, thậm chí còn tăng lên. Báo cáo quốc gia về bạo lực trên cơ sở giới được thực hiện năm 2019 cho thấy, gần 6.000 phụ nữ trong độ tuổi từ 15-64 được phỏng vấn đều cho rằng, hầu hết bạo lực đối với phụ nữ thường do chồng gây ra. Cứ 3 phụ nữ thì có gần 2 phụ nữ (chiếm 62,9%) từng chịu ít nhất một hình thức bạo lực thể xác, tình dục, tinh thần kinh tế, hay kiểm soát hành vi do chồng/bạn tình gây ra trong đời.

Ba lý do phổ biến nhất mà phụ nữ bị chồng bạo lực thể xác đưa ra là vấn đề gia đình, say rượu và tiền bạc, với những con số lần lượt là 51%, 41% và 19%. Hậu quả là những phụ nữ từng bị chồng hoặc bạn tình bạo lực thể xác và tình dục có nguy cơ về vấn đề sức khỏe tâm thần cao gấp 3 lần. Thu nhập hàng năm của họ cũng thấp hơn đến 31% so với những người phụ nữ chưa từng chịu bạo lực.

Tăng cường hỗ trợ nạn nhân bị bạo lực

Điều đáng nói là một nửa phụ nữ bị chồng/bạn tình bạo lực thể xác và/hoặc tình dục nhưng không kể với ai về chuyện đó. Hầu hết phụ nữ (chiếm 90,4%) bị bạo lực do chồng/bạn tình không tìm kiếm bất kỳ sự hỗ trợ nào. Chỉ một trong mười phụ nữ (9,6%) tìm kiếm sự trợ giúp từ các dịch vụ công hay chính quyền và chỉ 4,8% tìm kiếm sự trợ giúp từ Công an.

Thậm chí, nhiều vụ bạo lực diễn ra, nạn nhân tố cáo nhưng chỉ có 12% vụ việc được đưa ra xử lý hình sự. Đa số các vụ việc xử lý hình sự khi thương tích đã nặng. Trong khi đó hiện nay, những vụ việc bạo lực lại không hề để lại thương tích thực thể mà bị tổn thương về tâm lý, nặng nề. Theo nghiên cứu về tiếp cận dịch vụ tư pháp của phụ nữ bị bạo lực gia đình - UNODC năm 2011, chỉ có 43% số trường hợp phát hiện được công an tiến hành điều tra; 61% số trường hợp trình báo được chuyển sang hòa giải; chỉ có 12% số trường hợp được trình báo có kết quả buộc tội hình sự và 1% số trường hợp có trình báo là được kết án.

Bị cáo Phùng Văn Chiến

Việc tìm kiếm dịch vụ hỗ trợ khi bị bạo lực đối với phụ nữ là rất cần thiết. Hiện nay, tại Việt Nam có nhiều địa chỉ hỗ trợ phụ nữ tìm đến khi bị bạo hành. Tại Hà Nội, các địa chỉ tin cậy đặt tại cộng đồng cũng là một nơi để chị em có thể tìm đến khi bị bạo lực. Ngoài ra, Ngôi nhà Bình Yên là Trung tâm tiếp nhận những phụ nữ và trẻ em gái là nạn nhân của BLGĐ và xâm hại, thuộc Hội Liên hiệp Phụ Nữ Việt Nam. Hiện nay, Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới – Gia đình – Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) cũng mở rộng 4 trung tâm trợ giúp ở khắp cả nước nhằm hỗ trợ tâm lý, tư vấn phòng ngừa và ứng phó với bạo lực giới, bạo lực gia đình, tư vấn cho nam giới trong việc giải quyết mâu thuẫn gia đình, kết nối với các địa chỉ, dịch vụ hỗ trợ: nhà tạm lánh, luật sư, truyền thông, chính quyền địa phương và theo kiện một số trường hợp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho phụ nữ và trẻ em.

Bà Nguyễn Thị Chất, Chủ tịch Hội LHPN phường Ngọc Thụy, quận Long Biên cho rằng, nhiều người nghĩ bạo lực gia đình chỉ xảy ra ở các gia đình ít học, kém hiểu biết, gia đình có kinh tế thấp, nghèo khó hoặc ở vùng nông thôn. Nhưng hiện nay, bạo lực gia đình đang ngày càng tinh vi hơn. Nhiều trí thức đang phải hứng chịu những hình thức bạo lực khác, trong khi họ vẫn đang gặp khó khăn về định kiến giới, tư tưởng trọng nam khinh nữ, quan niệm “xấu chàng hổ ai” hoặc khó tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng. “Chúng tôi luôn tổ chức những buổi gặp gỡ mời các ông chồng tham gia để lắng nghe tâm sự, chia sẻ của chị em phụ nữ; tuyên truyền pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình. Có nhiều hội thảo có sự tham gia của cả chồng và vợ, từ nêu gương các tấm gương xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững để họ học hỏi, noi theo” – bà Chất nói tại một buổi hội thảo về phòng, chống bạo lực gia đình do Hội LHPN Hà Nội tổ chức cách đây không lâu.

Xác định nam giới là đối tượng cần tuyên truyền để phòng, chống bạo lực gia đình, huyện Gia Lâm cũng đã thành lập nhiều mô hình CLB về phòng chống bạo lực, trong đó đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phối hợp với hội nông dân, đoàn thanh niên để tuyên truyền cho những ông chồng không được phép đánh vợ. Chị Vũ Lan Anh, Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Gia Lâm bày tỏ, bằng hình thức tuyên truyền qua zalo, hay mời các gia đình tham gia vào CLB gia đình nói không với bạo lực; tổ chức sinh hoạt nhóm nhỏ, tuyên truyền sân khấu hóa… đã lôi kéo nhiều nam giới tham gia. Nhiều người chồng đã thay đổi nhận thức, từ việc bạo hành vợ chuyển sang tuyên truyền chống đánh vợ. Nhiều người nhận ra các hành vi mắng chửi, đe dọa, kiểm soát kinh tế… cũng là bạo lực nên đã thay đổi thái độ và thói quen trong cuộc sống của mình, từ đó giúp cho gia đình được hạnh phúc, bền vững.

TÚ AN