Quên thời con gái

Có màu trăng vừa tím

ai gói vào giấc mơ

chợt gió nghiêng đầu ngõ

thổi từ xưa đến giờ

Trên nhành hoa sứ đỏ

còn lẫn theo nụ cười

em góp thời con gái

chia hai lần đôi mươi

Thương chưa về bên ấy

hứng chiều non để dành

thấy mặt trời cũng mỏi

ngủ quên từ phía anh

Hạt mưa cắn vào tuổi

ướt mảnh trăng ngọt bùi

người úp mặt vào núi

giọt nước mắt buồn vui

Sương thấm chùm hoa dại

mượn cánh hồng mang đi

em đem thời con gái

giấu vào trăng nhỡ thì!

                            Ngô Thúy Hà

Ảnh minh họa

LỜI BÌNH

Ngay từ khổ thơ mở đầu, tác giả đã đặt người đọc vào một không gian mơ hồ, bảng lảng giữa thực và mộng:

Có màu trăng vừa tím

ai gói vào giấc mơ

chợt gió nghiêng đầu ngõ

thổi từ xưa đến giờ

“Màu trăng vừa tím” không phải là màu sắc vật lý mà là màu của cảm xúc - màu của hoài niệm, của nỗi nhớ đã chín. Trăng ở đây không chỉ là thiên nhiên mà còn là biểu tượng của thời gian, của tuổi xuân đã đi qua. “Ai gói vào giấc mơ” - câu hỏi không cần lời đáp, bởi người gói trăng ấy chính là ký ức của người con gái. Gió “thổi từ xưa đến giờ” như một dòng chảy liên tục, kéo theo những năm tháng cũ nghiêng vào hiện tại, khiến lòng người chợt chao đi.

Khổ thơ thứ hai mở ra một hình ảnh rất nữ tính, rất đời:

Trên nhành hoa sứ đỏ

còn lẫn theo nụ cười

em góp thời con gái

chia hai lần đôi mươi

Hoa sứ - loài hoa thường gắn với những miền ký ức yên tĩnh, với sân nhà, với những buổi chiều cũ - xuất hiện cùng “nụ cười”, như một chứng nhân của tuổi trẻ. Cụm từ “góp thời con gái” gợi cảm giác hy sinh, dâng hiến. Người con gái không giữ trọn tuổi xuân cho riêng mình mà “chia hai lần đôi mươi” - một cách nói rất thơ để chỉ sự phân mảnh của tuổi trẻ, của những năm tháng bị chia cắt bởi chờ đợi, bởi yêu thương chưa trọn vẹn. Ở đó, thời gian không trôi êm đềm mà bị xé ra, bị đếm bằng nỗi mong và niềm nhớ.

Đến khổ thơ thứ 3, cảm xúc lắng sâu hơn, mang nỗi chờ đợi mỏi mòn:

Thương chưa về bên ấy

hứng chiều non để dành

thấy mặt trời cũng mỏi

ngủ quên từ phía anh

“Thương chưa về bên ấy” là một câu thơ rất mềm, nhưng ẩn chứa cả một khoảng cách dài. Không gian “bên ấy - phía anh” đối diện với “em” trong im lặng. Người con gái “hứng chiều non để dành” - gom góp từng buổi chiều trẻ, từng chút thanh xuân mong manh để chờ một cuộc sum vầy không biết khi nào tới. Ngay cả “mặt trời cũng mỏi”, cũng “ngủ quên”, huống chi là trái tim người chờ đợi. Cách nhân hóa tinh tế ấy khiến nỗi buồn không nặng nề mà lan tỏa, thấm dần.

Khổ thơ thứ tư đưa cảm xúc chạm đến cao trào:

Hạt mưa cắn vào tuổi

ướt mảnh trăng ngọt bùi

người úp mặt vào núi

giọt nước mắt buồn vui

“Hạt mưa cắn vào tuổi” là một hình ảnh rất mới, rất đau. Mưa không chỉ ướt mà còn “cắn” - như dấu vết của thời gian hằn lên tuổi xuân. “Mảnh trăng ngọt bùi” gợi một cảm xúc lẫn lộn: có ngọt của kỷ niệm, có bùi của tiếc nuối. Người con gái “úp mặt vào núi” - một cử chỉ vừa cô độc vừa kiên cường, như muốn giấu nước mắt vào thiên nhiên, để nỗi buồn không hóa thành lời than. “Giọt nước mắt buồn vui” cho thấy sự chín chắn của tâm hồn: Nỗi đau không còn thuần khiết đau, mà đã pha cả sự chấp nhận.

Khổ thơ cuối khép lại bài thơ bằng một vẻ đẹp buồn nhưng không tuyệt vọng:

Sương thấm chùm hoa dại

mượn cánh hồng mang đi

em đem thời con gái

giấu vào trăng nhỡ thì!

“Sương”, “hoa dại”, “cánh hồng” đều là những hình ảnh mong manh, dễ tan. Người con gái không níu kéo, không trách móc, chỉ lặng lẽ “giấu thời con gái vào trăng nhỡ thì”. “Nhỡ thì” là một từ rất đắt – nó không phải là mất hẳn, mà là lỡ hẹn, là đến muộn, là dang dở. Tuổi xuân không biến mất, mà được cất vào miền ký ức, vào ánh trăng - nơi vừa xa vừa gần, vừa sáng vừa buồn.

“Quên thời con gái” thực ra không phải là quên, mà là một cách nhớ rất sâu. Nhớ để chấp nhận, nhớ để đi tiếp. Bài thơ đẹp ở sự tiết chế, ở giọng điệu nữ tính, ở cách dùng hình ảnh thiên nhiên để nói những rung động rất người. Ngô Thúy Hà không kể câu chuyện của riêng ai, mà chạm vào tâm trạng chung của những người phụ nữ từng yêu, từng chờ, từng đi qua tuổi xuân với nhiều điều chưa kịp trọn vẹn.