Quyền và nghĩa vụ của người hưởng dụng tài sản của người khác

Câu hỏi:
Khi đi công tác nước ngoài, tôi có gửi chiếc xe ô tô cho người bạn giữ, đồng thời đồng ý để người này đi lại, tranh thủ ngoài giờ làm công sở có thể chạy xe công nghệ kiếm thêm thu nhập. Nay tôi lấy lại chiếc xe thì phát hiện do người này không bảo dưỡng định kỳ, đặc biệt là không thay dầu máy dẫn đến bị hư hỏng. Xin Báo PNTĐ cho tôi hỏi: Tôi có quyền yêu cầu họ phải chi trả những chi phí sửa chữa, thay mới linh kiện, bộ phận bị hư hỏng hay không?

Nguyễn Trung Anh (Nam Từ Liêm, Hà Nội)

Trả lời

Thông tin của bạn cho thấy, hai bên đã thỏa thuận để người giữ chiếc xe ô tô của bạn được quyền hưởng dụng công dụng của chiếc xe để đi lại, chạy xe công nghệ.

Quyền hưởng dụng, theo Điều 257 Bộ luật Dân sự năm 2015, “là quyền của chủ thể được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của chủ thể khác trong một thời hạn nhất định”.

Người hưởng dụng có các quyền và nghĩa vụ được quy định tại Điều 261 và Điều 262 của Bộ luật này. Cụ thể:

Điều 261. Quyền của người hưởng dụng:

“1. Tự mình hoặc cho phép người khác khai thác, sử dụng, thu hoa lợi, lợi tức từ đối tượng của quyền hưởng dụng.

2. Yêu cầu chủ sở hữu tài sản thực hiện nghĩa vụ sửa chữa đối với tài sản theo quy định tại khoản 4 Điều 263 của Bộ luật này; trường hợp thực hiện nghĩa vụ thay cho chủ sở hữu tài sản thì có quyền yêu cầu chủ sở hữu tài sản hoàn trả chi phí.

3. Cho thuê quyền hưởng dụng đối với tài sản”.

Điều 262 . Nghĩa vụ của người hưởng dụng:

“1. Tiếp nhận tài sản theo hiện trạng và thực hiện đăng ký nếu luật có quy định.

2. Khai thác tài sản phù hợp với công dụng, mục đích sử dụng của tài sản.

3. Giữ gìn, bảo quản tài sản như tài sản của mình.

4. Bảo dưỡng, sửa chữa tài sản theo định kỳ để bảo đảm cho việc sử dụng bình thường; khôi phục tình trạng của tài sản và khắc phục các hậu quả xấu đối với tài sản do việc không thực hiện tốt nghĩa vụ của mình phù hợp với yêu cầu kỹ thuật hoặc theo tập quán về bảo quản tài sản.

5. Hoàn trả tài sản cho chủ sở hữu khi hết thời hạn hưởng dụng”.

Căn cứ các quy định nêu trên, người giữ chiếc xe ô tô của bạn có nghĩa vụ sử dụng chiếc ô tô theo đúng mục đích mà hai bên đã thỏa thuận, giữ gìn, bảo quản như tài sản của mình, bao gồm nghĩa vụ bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ để bảo đảm cho việc sử dụng chiếc xe bình thường; khôi phục tình trạng của chiếc xe và khắc phục các hậu quả xấu do việc không thực hiện tốt nghĩa vụ của mình phù hợp với yêu cầu kỹ thuật hoặc theo tập quán về bảo quản xe ô tô.

Tương ứng, với tư cách chủ tài sản cho người khác hưởng dụng, bạn có quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 263 của Bộ luật này. Đó là:

“1. Định đoạt tài sản nhưng không được làm thay đổi quyền hưởng dụng đã được xác lập.

2. Yêu cầu Tòa án truất quyền hưởng dụng trong trường hợp người hưởng dụng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của mình.

3. Không được cản trở, thực hiện hành vi khác gây khó khăn hoặc xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người hưởng dụng.

4. Thực hiện nghĩa vụ sửa chữa tài sản để bảo đảm không bị suy giảm đáng kể dẫn tới tài sản không thể sử dụng được hoặc mất toàn bộ công dụng, giá trị của tài sản”.

Người được bạn đồng ý cho sử dụng chiếc xe ô tô đã không thực hiện nghĩa vụ bảo dưỡng, đặc biệt là không thay dầu máy dẫn đến xe bị hư hỏng. Vì vậy, người này có trách nhiệm trả chi phí cho việc khôi phục tình trạng của chiếc xe và khắc phục những hư hỏng đó. Nếu họ không thực hiện, về nguyên tắc bạn có quyền đề nghị Tòa án giải quyết.

Luật sư HỒNG HẢI