Sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung ở cơ sở còn nhiều vướng mắc

Nhân lực, vật lực thiếu thốn

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc mới UTV là 29,9/100.000; UTCTC là 10,5/100.000. Cả hai bệnh hay gặp ở phụ nữ này đều có khả năng điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, UTV và UTCTC mới chỉ được phát hiện qua sàng lọc thụ động như kiểm tra sức khoẻ, chưa triển khai được chương trình sàng lọc sớm ngay tại xã, phường, thị trấn. Một trong số nguyên nhân, theo các chuyên gia do năng lực y tế cơ sở còn hạn chế.

Liên quan đến về vấn đề này, TS Trần Đăng Khoa – Phó Vụ trưởng Vụ Sức khỏe bà mẹ và trẻ em (Bộ Y tế) ví dụ: Đối với UTCTC, đến nay, gần như 100% các trạm y tế (TYT) xã đã triển khai được kỹ thuật sàng lọc đơn giản là khám cổ tử cung với test acetic; tuyến huyện, tỉnh thực hiện được xét nghiệm tế bào học, HPV. Tuy nhiên năng lực sàng lọc của các tuyến còn hạn chế: Chỉ có 33% TYT xã thực hiện được VIA và 21% lấy được bệnh phẩm; 22% bệnh viện tuyến huyện có khả năng thực hiện xét nghiệm cổ tử cung.

BSCKI Đỗ Thị Minh Hà - Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản (TTYT huyện Mỹ Đức, Hà Nội) cho biết thêm: Thời gian qua, các TYT tuyến xã đã thực hiện được những danh mục kỹ thuật cơ bản theo phê duyệt của Sở Y tế, thường xuyên được cập nhật kiến thức, hỗ trợ chuyển giao một số kỹ thuật cơ bản trong khám, chữa bệnh của các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, để y tế cơ sở triển khai tốt hoạt động khám sàng lọc UTV, UTCTC cho người dân không phải dễ. Nguyên nhân bởi TYT xã tại nhiều nơi hiện còn thiếu thốn nhiều điều kiện về nhân lực, vật lực. “Hầu hết các TYT cấp xã đều có máy siêu âm phục vụ công tác khám chữa bệnh, nhưng mới chỉ có siêu âm ổ bụng, chưa có siêu âm đầu dò nên nhiều bệnh lý, trong đó có UTCTC không phát hiện được. Chưa kể các TYT cũng rất thiếu các y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao; đa phần mới chỉ học nội khoa, chưa đào tạo chuyên khoa nên năng lực còn hạn chế” – BSCKI Đỗ Thị Minh Hà phân tích.

Người dân còn thờ ơ

Cũng theo BSCKI Đỗ Thị Minh Hà, bên cạnh yếu tố về chất lượng nhân lực, vật lực của y tế cơ sở, một vấn đề khiến công tác sàng lọc UTV, UTCTC trong nhân dân còn nhiều khó khăn đó là sự chủ động của người dân. “Nhiều chị em phụ nữ vẫn rất chủ quan, thậm chí thờ ơ với việc được khám sàng lọc, kiểm tra bệnh lý UTV, UTCTC.
Trung bình mỗi năm TTYT huyện Mỹ Đức đều chủ động hoặc phối hợp với bệnh viện Ung bướu Hà Nội đi các xã trên địa bàn, tổ chức khám miễn phí cho các chị em. Dù miễn phí hoặc thu một khoản phí rất rẻ theo mức giá hỗ trợ, nhưng cán bộ y tế làm công tác tuyên truyền vẫn phải mất rất nhiều thời gian để tư vấn, động viên chị em thăm khám sàng lọc, nhiều người không quá thiết tha… Trong khi đó, từ những ca sàng lọc ngoài cộng đồng, chương trình đã phát hiện một số trường hợp mắc UTV, ung thư tuyến giáp để kịp thời điều trị” - BS Minh Hà nêu thực trạng.

Vì vậy, để dự phòng UTV, UTCTC từ tuyến cơ sở tốt nhất, theo các chuyên gia, chúng ta phải xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về dự phòng và kiểm soát cũng như thí điểm sàng lọc phát hiện sớm các bệnh lý ung thư từ cơ sở. Đồng thời, y tế cơ sở cần phối hợp với các bệnh viện đầu ngành, chuyên khoa ung thư nhằm đào tạo đội ngũ giảng viên tuyến tỉnh, huyện, xã về sàng lọc UTV, UTCTC để họ làm tốt công tác chuyên môn và tuyên truyền trong nhân dân.

Nhằm tăng cường năng lực cho cán bộ y tế cơ sở về dự phòng, sàng lọc UTV, UTCTC năm 2022, thời gian qua, Hội LHPN Hà Nội đã phối hợp với bệnh viện Ung Bướu Hà Nội tổ chức 18 lớp tập huấn tại các huyện trên địa bàn Thành phố (mỗi lớp 60 người gồm đội ngũ cán bộ, nhân viên Trung tâm y tế huyện, TYT xã); triển khai cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu kiến thức phòng, chống UTV, UTCTC”. Thông qua đó, bác sĩ bệnh viện Ung Bướu Hà Nội chia sẻ nhiều kiến thức, kinh nghiệm lâm sàng thực tiễn về khám, sàng lọc, lấy mẫu xét nghiệm, phát hiện bệnh UTV, UTCTC cho nhân viên y tế cơ sở.