Thúc đẩy trao quyền để phụ nữ làm chủ tương lai

Vai trò, vị thế của phụ nữ vẫn chưa xứng với tiềm năng

Mặc dù thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã có những bước tiến mạnh mẽ trong việc xoá bỏ bất bình đẳng giới, song vấn đề này vẫn còn nhiều thách thức, bất cập. Nữ giới vẫn đang gặp phải rào cản nhất định trên con đường phát triển sự nghiệp. Theo báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu năm 2020, chỉ có 55% phụ nữ từ 15-64 tuổi tham gia vào lực lượng lao động, trong khi nam giới chiếm đến 78%. Ở vị trí lãnh đạo cấp cao trên toàn cầu, phụ nữ chiếm ít hơn một phần ba (khoảng 29%).

Việt Nam đang đứng thứ 87 trên tổng số 153 quốc gia về thu hẹp khoảng cách giới. Hiện, thu nhập của nữ giới ít hơn trung bình 3 triệu đồng so với nam giới mỗi năm. Tỉ lệ nữ doanh nhân tại Việt Nam chỉ chiếm 31,3%, trong khi nam giới nắm quyền ở vị trí cấp cao giữ một tỉ lệ vượt trội - 77,6%...

Bà Trần Thị Hương, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam phát biểu tại buổi tọa đàm “Hành trình trao quyền cho phụ nữ: Vẹn tròn cuộc sống - Làm chủ tương lai”.

Những năm vừa qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách nhằm thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ. Nhờ đó, công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ đã đạt được những kết quả quan trọng. Song, trong từng lĩnh vực cụ thể, vị thế, vai trò của phụ nữ chưa thực sự tương xứng với tiềm năng và đóng góp của họ. Cụ thể, trong lĩnh vực chính trị, tỷ lệ phụ nữ nắm giữ các vị trí ra quyết định ở cấp cao trong bộ máy chính quyền chưa cao. Tỷ lệ phụ nữ có chức danh khoa học và học vị cao vẫn thấp hơn nhiều so với nam giới. Trên hành trình khẳng định quyền năng và vị thế của mình, phụ nữ thường phải cố gắng, nỗ lực gấp nhiều lần so với nam giới, song họ vẫn gặp nhiều rào cản về tuổi tác, cơ hội học tập, thăng tiến…

Trong lĩnh vực lao động và việc làm, tỷ lệ lao động nữ đạt 46,6%. Lao động nữ chiếm số đông trong các công việc đơn giản, thu nhập thấp ở các vùng nông thôn hoặc các vùng kinh tế phi chính thức. Tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ cao hơn so với lao động nam do hạn chế về sức khỏe, gia đình, con cái, tuổi nghỉ hưu... Mặt khác, cơ cấu lực lượng lao động phân theo khu vực thành thị và nông thôn cũng có sự chênh lệch lớn. Lực lượng lao động ở nước ta chủ yếu tập trung ở khu vực nông thôn (chiếm khoảng gần 70%), trong đó lao động phụ nữ chiếm trên 60%, khoảng 80% số lao động này chưa qua đào tạo chuyên môn. Tỷ lệ lao động được đào tạo nghề còn thấp, kỹ năng, tay nghề, thể lực và tác phong lao động công nghiệp còn yếu, khả năng cạnh tranh chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại.

Đặc biệt, đại dịch Covid-19 cũng đã tác động sâu sắc đến cuộc sống của phụ nữ trong các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Trong báo cáo Tổng quan nghiên cứu về tác động của Covid-19 đối với phụ nữ với hơn 10.000 người phụ nữ di cư, phụ nữ cao tuổi và phụ nữ dân tộc thiểu số, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi - Viện trưởng Viện Nghiên cứu gia đình và giới cho biết, tác động của dịch bệnh khiến 81,8% phụ nữ di cư, 52,1% phụ nữ dân tộc thiểu số… giảm thu nhập hoặc mất việc, trong đó, nhóm phụ nữ trên 60 tuổi và dưới 30 tuổi bị ảnh hưởng nặng nề nhất. “Dịch bệnh làm gián đoạn dịch vụ hỗ trợ tâm lý xã hội, áp lực chăm sóc và công việc tăng cao với các nhân viên y tế nữ; Giảm thu nhập, mất hoặc thay đổi việc làm; có nguy cơ rơi vào nghèo đói và bạo lực gia đình…” – PGS.TS Minh Thi lo ngại.

Thúc đẩy nam giới tham gia vào quá trình trao quyền cho phụ nữ

Ngày nay, vai trò và đóng góp của phụ nữ không chỉ giới hạn trong việc chăm sóc gia đình mà còn trực tiếp làm kinh tế, mạnh dạn thể hiện quyền năng tạo sức mạnh làm chủ tương lai. Để các vai trò ấy được phát huy tốt nhất, phụ nữ rất cần sự hỗ trợ, khuyến khích và thúc đẩy từ các cơ quan ban ngành và các doanh nghiệp, trong đó có Hội Phụ nữ.

Thời gian qua, Hội LHPN Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ, nâng cao quyền năng của phụ nữ, thực hiện bình đẳng giới thông qua các hoạt động như tham mưu chiến lược vận động bình đẳng giới trong các Chương trình mục tiêu quốc gia; Thực hiện vận động chính sách tạo hành lang cho các cấp Hội tham gia sâu vào quá trình đề xuất chính sách, phản biện, giám sát bình đẳng giới. Các cấp Hội cũng đã rất chú trọng đến hoạt động hỗ trợ phụ nữ nâng cao nhận thức, tạo cơ hội bình đẳng, hội nhập, giúp phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc…

Phụ nữ tự tin khẳng định tài năng, làm chủ cuộc sống khi được trao quyền (Ảnh minh hoạ)

Tại buổi tọa đàm “Hành trình trao quyền cho phụ nữ: Vẹn tròn cuộc sống - Làm chủ tương lai” do Hội LHPN Việt Nam phối hợp với công ty Nestle Việt Nam vừa tổ chức mới đây, bà Trần Thị Hương, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam chia sẻ: Thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và đặc biệt là đại dịch Covid-19 đã gây hậu quả, tác động nặng nề đến sự phát triển kinh tế xã hội và cuộc sống mỗi gia đình. Trong bối cảnh đó, phụ nữ Việt Nam nói chung và nhóm phụ nữ dễ bị tổn thương đang phải gánh chịu những tác động tiêu cực với các nguy cơ hiện hữu như mất việc làm, thất nghiệp, giảm thu nhập, gánh nặng chăm sóc con cái, gia đình…

Giai đoạn 2020-2021, Hội triển khai chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ” thông qua việc tăng cường các hoạt động hỗ trợ phụ nữ phát triển toàn diện trong thời kỳ chuyển đổi số, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, khởi nghiệp, tăng thu nhập, xây dựng gia đình hạnh phúc, đảm bảo an toàn cho phụ nữ và trẻ em. Qua một năm thực hiện, dù giai đoạn này có nhiều tác động khách quan nhưng tính đến 11/2021 có tổng số 9 tỉnh, 321 xã, 70 huyện và 1.946 hội viên tham gia triển khai chương trình. Các hoạt động truyền thông, tập huấn hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực, kiến thức, kỹ năng; các mô hình sinh kế đã dần có thu nhập, cuộc sống của hội viên phụ nữ dần được nâng cao về chất lượng, tạo công ăn việc làm bền vững.

“Bên cạnh việc không ngừng vận động các chính sách, cơ chế cùng các doanh nghiệp tạo cơ hội để phụ nữ phát huy năng lực, khẳng định được vị thế của mình, việc trao quyền cho phụ nữ cũng cần quan tâm đến việc... lôi kéo nam giới vào cuộc. Nếu chúng ta chỉ nhấn mạnh đến vai trò của phụ nữ sẽ càng khoét sâu bất bình đẳng giới”, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam nhấn mạnh.

Bàn về giải pháp đưa chính sách bình đẳng giới vào gia đình và xã hội, theo ông Nguyễn Văn Mạnh, Vụ Pháp luật (Văn phòng Chính phủ), Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 cần có những chính sách hoặc ưu tiên giúp hỗ trợ phụ nữ nâng cao năng lực, kiến thức, kỹ năng để vẹn trọn cuộc sống. Ông Mạnh cho rằng, cần tuyên truyền tác động vào nhóm đối tượng là nam giới trong việc chia sẻ việc nhà với vợ, tạo điều kiện để phụ nữ tham chính, phát triển kinh tế; xử lý nghiêm và kịp thời các hành vi ngược đãi, xâm phạm nhân phẩm và tính mạng phụ nữ và trẻ em như: bạo lực, hành hạ, ngược đãi, xâm hại tình dục… trong gia đình và xã hội.

Về phía doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng, thực trạng bất bình đẳng giới đang là rào cản đối với quản trị và phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, thúc đẩy các giá trị bình đẳng, trao quyền cho phụ nữ, đặc biệt phụ nữ trong doanh nghiệp không chỉ xóa bỏ được các rào cản mà còn là yếu tố đầu tư chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Bà Phạm Thị Hoàn, Phó Vụ trưởng Vụ đào tạo thường xuyên, Tổng cục Dạy nghề (Bộ LĐ-TB&XH) xác định, thời gian tới, Tổng cục Dạy nghề sẽ tập trung rà soát lại chính sách đào tạo người lao động, trong đó có chính sách ưu tiên đào tạo lao động nữ; đổi mới giáo dục nghề nghiệp, đẩy mạnh gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp để triển khai đào tạo người lao động theo nhu cầu, thích ứng với công nghệ mới; có chính sách cho vay vốn nhằm đáp ứng nhu cầu của chị em vừa sản xuất, vừa nâng cao trình độ, vừa chăm lo được gia đình, từ đó giúp chị em làm chủ cuộc sống, làm chủ tương lai của mình...

QUỲNH AN