Tuổi 16 đua xe trái pháp luật bị xử lý ra sao?
Câu hỏi
Con trai tôi đang học lớp 11, gia đình tôi mua một chiếc xe máy 50cc (phân khối) để tiện cho cháu đi học khi trường học trở lại học bình thường. Sau khi hết giãn cách thì vợ chồng tôi đi làm, cháu học online ở nhà. Một hôm cháu lấy xe đi và cùng các bạn tham gia đua xe rồi bị công an tạm giữ. Gia đình rất lo lắng vì nghe nói mức phạt của hành vi đua xe trái phép rất nghiêm khắc. Hiện tại cháu mới bước qua tuổi 16, xin báo Phụ nữ Thủ đô cho tôi biết những quy định của pháp luật về mức phạt đối với hành vi và độ tuổi này? Sử dụng xe máy dưới 50cc thì liệu cháu có bị đi tù không?
Nguyễn Thị Thảo (Mê Linh, Hà Nội)
Trả lời
Thời gian gần đây hiện tượng đua xe trái phép lại xuất hiện nhiều, lôi kéo không ít thanh thiếu niên tham gia, gây mất trật tự xã hội và mất an toàn giao thông, là nỗi khiếp sợ đối với người tham gia giao thông. Việc phụ huynh trao vào tay các em xe gắn máy mà chưa có bằng lái xe, chưa có kỹ năng tham gia giao thông là một việc làm sai lầm. Không ít những vụ việc đáng tiếc xảy ra đối với các em và với người đi đường. Theo thống kê của Ủy ban an toàn giao thông Quốc gia, thì những vụ tai nạn do trẻ vị thành niên gây ra không hề nhỏ, không những để lại hậu quả nghiêm trọng, gây tổn hại đến sức khỏe của các em và những người tham gia giao thông khác, gây mất trật tự xã hội, tổn hại đến kinh tế gia đình và chính bản thân các em cũng bị sang chấn tâm lý nặng nề.
Văn phòng Quốc hội ban hành Bộ luật Hình sự hợp nhất, số 01/VBHN-VPQH ngày 10/7/2017 quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 12, khoản 2, thì đối với tội tổ chức đua xe trái phép và đua xe trái phép được quy định tại Điều 265, 266 phải chịu trách nhiệm hình sự.
Nếu đúng như bà trình bày trong trường hợp của con trai bà, đối chiếu giữa hành vi và những qui định của bộ luật hình sự, thì rất có thể cháu đã vi phạm Điều 265 hoặc Điều 266 – Tội tổ chức đua xe trái phép. Cụ thể điều luật quy định như sau:
“Điều 265. Tội tổ chức đua xe trái phép
1. Người nào tổ chức trái phép việc đua xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 4 năm đến 10 năm:
a) Tổ chức cho 10 xe tham gia trở lên trong cùng một lúc hoặc tổ chức 2 cuộc đua xe trở lên trong cùng một lúc;
b) Tổ chức cá cược;
c) Chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép;
d) Tại nơi tập trung đông dân cư;
đ) Tháo dỡ thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua;
e) Làm chết người;
g) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
h) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
i) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
k) Tái phạm về tội này hoặc tội đua xe trái phép.
...
Điều 266. Tội đua xe trái phép
1. Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc Điều 265 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 3 năm:
a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 1 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
b) Gây thiệt hại về tài sản từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 3 năm đến 10 năm:
a) Làm chết người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 1 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
đ) Bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;
e) Tham gia cá cược;
g) Chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép;
h) Tại nơi tập trung đông dân cư;
i) Tháo dỡ thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua;
k) Tái phạm nguy hiểm”
...
Tuy nhiên, pháp luật có những nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, là phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội và còn căn cứ vào khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người dưới 18 tuổi phạm tội chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào những đặc điểm nhân thân của họ, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm.
Qua đây, tất cả phụ huynh chúng ta cũng nên lấy đó làm bài học để rút kinh nghiệm, không giao xe có động cơ gắn máy cho trẻ khi chưa đến tuổi tham gia giao thông. Khi giao xe cho các cháu – cho dù là xe dưới 50 phân khối, thì các cháu cũng vẫn tham gia giao thông đường bộ với nhiều phương tiện khác, trong khi các cháu chưa được học những kiến thức cơ bản của Luật Giao thông đường bộ, thì rất dễ xảy đến tai nạn và để lại những hậu quả đáng tiếc.
Luật sư Trần Thu Thủy
