Đông y chữa sốt xuất huyết
PNTĐ-Đông y xếp sốt xuất huyết (SXH) vào Ôn bệnh tà độc dịch lệ. Y học cổ truyền điều trị đối với SXH độ I, II. Với SXH độ III, IV thì phải điều trị bằng Y học hiện đại.
Hiện nay số ca bệnh sốt xuất huyết ở Việt Nam đang gia tăng. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, vẫn chưa có vaccine phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh sốt xuất huyết. Đông y xếp SXH vào Ôn bệnh tà độc dịch lệ. Y học cổ truyền điều trị đối với SXH độ I, II. Với SXH độ III, IV thì phải điều trị bằng Y học hiện đại.
 |
| Cỏ nhọ nồi |
Bài thuốc chữa SXH độ I theo phương Lục nhất tán (xuất xứ Thương hàn tiêu bản tâm pháp loại tuý) gồm: Chích Cam thảo 40g, Hoạt thạch 240g. Sắc chia 4 lần uống trong ngày.
Chữa SXH theo cuốn “Chăm sóc bà mẹ và trẻ em” của Thầy thuốc ưu tú - lương y Lê Trần Đức (Nhà xuất bản Y học, năm 1998) gồm các vị: Huyền sâm, Sinh địa đều 24g, Quyết minh tử - sao 30g, Mạch môn, Ngưu tất đều 16g, Đơn bì, Bạch thược, Hoàng bá hoặc Hoàng đằng đều 12g, Cam thảo 8g; Bột chóp sừng trâu 20-40g, Hoè hoa, Trắc bá - sao, Nhọ nồi đều 12-16g.
Từ năm 1962 đến nay, bài thuốc Nam chữa SXH cây nhà lá vườn được chép như sau: Cỏ Nhọ nồi (Hạn liên thảo) 30g, hoặc Hột muồng ngủ (Quyết minh tử) sao già 20g, Rau Sam (Mã xỉ hiện) 30g hoặc Lá Dâu (Tang diệp) 30g hoặc Sắn dây khô (Cát căn) 20g, lá Mã đề (Xa tiền diệp) 25g hoặc Rễ cỏ tranh (Bạch mao căn) 15g, Rau Má (Tích tuyết thảo/Liên tiền thảo) 30g hoặc củ Tóc tiên (Mạch môn) 20g, Cam thảo dây hoặc Cam thảo đất 15g, quả Dành dành (Chi tử) hoặc Hoàng đằng 15g, lá Trắc bá sao cháy xém (Trắc bá thán) hoặc lá Huyết dụ 20g. Người lớn hoặc trẻ em trên 14 tuổi mỗi ngày 1 thang sắc uống. Trẻ dưới 10 tuổi dùng nửa liều trên. Trẻ 11-14 tuổi dùng 2/3 liều trên.
Dân gian chữa SXH theo 6 phương dưới đây cho thấy hiệu nghiệm:
Bài 1: Lá Cúc tần 12g, Nhọ nồi, Mã đề, Trắc bá - thán, Rau má, Lá tre đều 16g, Cát căn 20g, Gừng tươi 3 lát. Ngày 1 thang, nấu với 600ml nước, đun sôi 30 phút, cho uống ấm làm 3 lần. Có thể thay Trắc bá thán bằng Lá sen sao 12g, hoặc Kinh giới sao 12g. Có thể thay Cát căn bằng Lá dâu.
Bài 2: Cỏ Nhọ nồi, Rễ cỏ tranh, Sài đất đều 20g, Kim ngân hoa, Hạ khô thảo hoặc Bồ công anh đều 12g, Hoè hoa sao vàng 10g, Cối xay sao vàng 8g, Gừng tươi 3 lát. Nấu với 600ml nước, đun sôi 30 phút, cho uống ấm ngày 3 lần.
Bài 3: Cỏ Nhọ nồi 20g, Mã đề hoặc Lá tre 16g, Hoạt thạch hoặc Cối xay 12g, Cam thảo 6g, Gừng tươi 3 lát. Sắc với 600ml nước, đun sôi 30 phút, cho uống ấm, ngày 3 lần. Chú ý hết sốt ngừng thuốc ngay.
Bài 4: Hoạt thạch 6 phần, Cam thảo 1 phần, tán bột trộn đều, ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 thìa cà phê. Hết sốt ngừng thuốc ngay.
Bài 5: Hột muồng sao, Hoa hoè sao đều 12g. Sắc uống thay nước.
Bài 6: Lần đầu cho ăn cháo nóng trộn Hành hoặc Tía tô, Hương nhu (cho ra ít mồ hôi. Sau đó cho ăn cháo Đậu xanh hoặc Đậu đen hoặc Bột sắn dây. Uống nước chanh đường pha ít muối hoặc nước chanh muối, nước Rau Sam, hoặc Rau má (giã tươi hoặc sắc uống).
Lương y Lê Đắc Quý
(Ủy viên Ban chấp hành Hội Đông y TP. Hà Nội)
(Ủy viên Ban chấp hành Hội Đông y TP. Hà Nội)
