Bổ sung quy định về phát triển công nghiệp hỗ trợ trong đường sắt
(PNTĐ) - Chiều 27/5, Quốc hội làm việc tại Hội trường, các đại biểu nghe Tờ tình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đường sắt (sửa đổi).
Trình bày Tờ trình dự án Luật Đường sắt (sửa đổi) do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, tạo đột phá về thể chế cho phát triển đường sắt tại Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, Nghị quyết số 29-NQ/TƯ của Trung ương về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết số 57-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Kết luận số 49-KL/TƯ của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đồng thời, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong quá trình thi hành Luật Đường sắt năm 2017.
Dự án Luật được xây dựng trên 5 quan điểm chỉ đạo, đó là tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế, xây dựng chính sách phát triển đường sắt, phù hợp với chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội Khoá XV và các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật.
Bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế tốt. Kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Đường sắt 2017, sửa đổi, bổ sung các nội dung không phù hợp và tăng cường công tác phân quyền trong hoạt động đường sắt.
Huy động tối đa nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt, trong đó ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo, thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia kinh doanh đường sắt. Ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ hiện đại trong lĩnh vực đường sắt.
Dự thảo Luật được sắp xếp, bố cục lại gồm 7 Chương, 67 Điều, giảm 3 Chương, 20 Điều so với Luật Đường sắt 2017, lược bỏ quy định đối với 20% số lượng thủ tục hành chính và 33% điều kiện kinh doanh so với Luật Đường sắt hiện hành để đáp ứng yêu cầu về đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.
Bổ sung quy định để huy động tối đa nguồn lực của địa phương, các thành phần kinh tế khác tham gia đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt.
Sửa đổi, bổ sung quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể trong việc đầu tư xây dựng công trình đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng và công trình hạ tầng kỹ thuật đấu nối với công trình đường sắt, công trình đường sắt quốc gia dùng chung với đường sắt địa phương, đường sắt dùng chung với đường bộ…
Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy cho biết, Ủy ban cho rằng, dự thảo Luật đã được nghiêm túc bổ sung, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý theo ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra sơ bộ của Cơ quan chủ trì thẩm tra, các cơ quan của Quốc hội.
Ủy ban đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng, tuân thủ đúng và đầy đủ Quy định 178-QĐ/TƯ ngày 27/6/2024, Kết luận số 119-KL/TƯ ngày 20/1/2025 của Bộ Chính trị; bảo đảm Luật chỉ quy định những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Luật. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đối với đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao và đường sắt chuyên dùng; kinh doanh đường sắt, khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga đường sắt.
Ủy ban cũng cơ bản thống nhất với các quy định chung về phân loại đường sắt và cấp kỹ thuật đường sắt (Điều 9). Tuy nhiên, đề nghị rà soát, làm rõ quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể cho từng loại hình đường sắt; sự kết nối giữa các loại hình này trong hệ thống giao thông đường sắt quốc gia; tính hợp lý và khả thi trong việc phân loại hệ thống đường sắt gắn với đối tượng quản lý, nguồn lực đầu tư.
Về quy hoạch mạng lưới đường sắt, quy hoạch tuyến đường sắt và ga đường sắt (Điều 7), Ủy ban đề nghị rà soát, làm rõ những nội dung mới, khác so với quy định của Luật Quy hoạch.
Nếu không có những nội dung mới, đề nghị dẫn chiếu thực hiện theo Luật Quy hoạch để bảo đảm tính đồng bộ và phù hợp với hệ thống pháp luật.
Về phát triển công nghiệp đường sắt, phương tiện giao thông đường sắt (Chương III, từ Điều 27 đến Điều 34), Ủy ban đề nghị nghiên cứu, bổ sung quy định về phát triển công nghiệp hỗ trợ trong lĩnh vực đường sắt, giúp ngành công nghiệp đường sắt phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.
Nghiên cứu bổ sung các quy định phát triển, ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực đường sắt; quy định rõ về việc chuyển giao toàn bộ hay một phần công nghệ mang tính bắt buộc; đề nghị cần có quy định về trung tâm nghiên cứu chuyên sâu về công nghệ đường sắt, hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học…
